"Economist": Rusiya iqtisadiyyatı zəifləyir, lakin çökmür

Ekspertlər Rusiya iqtisadiyyatında tükənmə əlamətlərinin artdığını qeyd etsələr də, ölkənin müharibəni davam etdirmək üçün hələlik kifayət qədər resurslara malik olduğunu bildirirlər.

Qayanrinfo "The Economist"ə istinadən xəbər verir ki, Rusiyanın hərbi iqtisadiyyatı getdikcə daha çox çətinliklə üzləşir, lakin yaxın perspektivdə onun sürətli çöküşünü göstərən əlamətlər müşahidə olunmur.

Son dövrlərdə müxtəlif analitik mərkəzlərin iqtisadçıları Rusiyada iqtisadi vəziyyətin pisləşdiyini vurğulayırlar. Məsələn, Kil Dünya İqtisadiyyatı İnstitutu Rusiya iqtisadiyyatının "struktur tükənməsi" ilə üzləşdiyini bildirib. Hətta rəsmi statistikaya görə, 2026-cı ilin birinci rübündə ölkənin ÜDM-i 0,2 faiz azalıb.

Bununla belə, nəşr qeyd edir ki, Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibənin başlanmasından sonra Rusiya iqtisadiyyatı gözlənilən çöküş ssenarilərinə baxmayaraq fəaliyyətini davam etdirib. Ölkə ticarət əlaqələrini Çin və Hindistana yönəldib, həmçinin hərbi xərclərin, infrastruktur layihələrinin və sosial ödənişlərin maliyyələşdirilməsi üçün büdcə ehtiyatlarından geniş istifadə edib.

"The Economist"in məlumatına görə, 2022-2025-ci illər ərzində Rusiyada adambaşına düşən real ÜDM 12 faiz artıb. Bu göstərici inkişaf etməkdə olan böyük iqtisadiyyatların tempindən geri qalsa da, bir çox ekspertlərin proqnozlaşdırdığı dərin iqtisadi böhran ssenarilərindən daha yaxşı nəticə hesab olunur.

Nəşr bildirir ki, əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) 20 faizdən 22 faizə qaldırılması 2025-ci ilin sonunda istehlakçı xərclərini artıraraq iqtisadi aktivliyi dəstəkləyib. Lakin bu təsir 2026-cı ilin əvvəlində zəifləyib.

Alternativ iqtisadi göstəricilər isə iqtisadi geriləmədən daha çox artım tempinin yavaşımasını göstərir. Rusiyanın "VEB" bankının məlumatları mart və aprel aylarında iqtisadi fəallığın müəyyən qədər sürətləndiyini, bunun əsas səbəblərindən birinin isə neft qiymətlərindəki artım olduğunu göstərir.

Əmək bazarında vəziyyət mürəkkəb olaraq qalır. İş tapmaq əvvəlki illərlə müqayisədə çətinləşsə də, işsizlik səviyyəsi hələ də tarixi minimuma yaxın - təxminən 2 faiz səviyyəsindədir.

Eyni zamanda, Ukraynanın enerji infrastrukturuna endirdiyi zərbələr və neft qiymətlərinin sonrakı enişi Rusiyanın enerji ixracını çətinləşdirir. Buna baxmayaraq, 2026-cı ilin aprel ayında mal ixracının həcmi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə bir qədər yüksək olub.

Nəşrin məlumatına görə, Rusiya ötən il hərbi ehtiyaclara ÜDM-in təxminən 7-8 faizini yönəldib. Tənqidçilər hesab edirlər ki, bu həcmdə hərbi xərclər digər iqtisadi sahələrdən işçi qüvvəsini çəkib çıxarır və dövlət maliyyəsini zəiflədir. Bununla belə, "The Economist" qeyd edir ki, müdafiə xərclərindəki əlavə artım müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə təxminən ÜDM-in 3-4 faizi səviyyəsindədir ki, bu da əhəmiyyətli olsa da, iqtisadi çöküş yaratmaq üçün kifayət etmir.

Nəşr vurğulayır ki, Rusiyanın fiskal problemləri hələlik kritik həddə çatmayıb. Hakimiyyət vergiləri artırmaq, ehtiyat fondlarından istifadə etmək və ya daxili bazardan borclanmaq imkanlarını qoruyub saxlayır.

Proqnozlara görə, 2026-cı ildə Rusiya iqtisadiyyatı təxminən 1 faiz böyüyə bilər. Bu göstərici Fransa və Kanada üçün gözlənilən artım templəri ilə müqayisə oluna bilər. Yeni sanksiyalar, neft qiymətlərinin azalması və ya Ukraynanın enerji infrastrukturuna hücumlarının güclənməsi iqtisadi artımı daha da zəiflədə bilər. Lakin nəşrin qənaətinə görə, Rusiyanın hərbi iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurmaq üçün daha radikal amillər tələb olunur.

İyunun 19-da Almaniyanın "Frankfurter Allgemeine Zeitung" nəşri Rusiyanın müharibəyönümlü iqtisadi model səbəbindən "partlayış təhlükəsi daşıyan vəziyyətə" düşdüyünü və istənilən iqtisadi şokun ciddi böhrana səbəb ola biləcəyini yazmışdı.

Bundan əvvəl "Bloomberg" agentliyi Kremlin müharibənin maliyyələşdirilməsi üçün getdikcə daha çox bahalı daxili borclanmaya üstünlük verdiyini bildirmişdi. Agentliyin hesablamalarına görə, yaxın on il ərzində Rusiya dövlət borcu üzrə faiz ödənişləri üçün ÜDM-in ən azı 15 faizinə bərabər vəsait xərcləyəcək.

Telegramda izləyin