ABŞ-İran Gərginliyi Pik Həddə: Gəmi Hadisəsi Böhranı Dərinləşdirir - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ-İran Gərginliyi Pik Həddə: Gəmi Hadisəsi Böhranı Dərinləşdirir - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMAABŞ və İran arasında gərginlik son günlər kəskin şəkildə artıb. Məlumatlara görə, Vaşinqton İranın bir yük gəmisini Hörmüz boğazı yaxınlığında saxlayaraq ələ keçirib. ABŞ tərəfi bu addımı İranın tətbiq olunan dəniz blokadasını pozması ilə izah edir. Tehran isə bu əməliyyatı "silahlı quldurluq və atəşkəsin pozulması" kimi qiymətləndirərək cavab verəcəyini bəyan edib. Eyni zamanda İran rəsmiləri ABŞ ilə planlaşdırılan növbəti danışıqlarda iştirakdan imtina etdiklərini açıqlayıblar.

Bu vəziyyət onsuz da gərgin olan diplomatik prosesi daha da qeyri-müəyyən vəziyyətə salıb. Hazırda regionda elan olunan atəşkəsin 22 apreldə başa çatacağı bildirilir və tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar fonunda onun davam edib-etməyəcəyi ciddi sual altındadır.
ABŞ-İran Gərginliyi Pik Həddə: Gəmi Hadisəsi Böhranı Dərinləşdirir - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, düşünürəm ki, atəşkəs müddəti bitdikdən sonra ümumiyyətlə problemin tamamilə həll olunmasını gözləmək kifayət qədər sadəlövh yanaşma olar. Çünki İran və ABŞ arasında danışıqlar prosesinin uğursuz olmasına səbəb olan önəmli bir məqam var, buda qarşılıqlı olaraq etimad əksikliyi ilə bağlıdır. Yəni ciddi etimadsızlıq mühitində hansısa bir formada biz danışıqların uğurlu nəticə əldə etməsini gözləyə bilmərik. Onun sözlərinə görə, digər tərəfdən isə biz artıq bir neçə gündür Qərb mediasında ABŞ-ın beynəlxalq sularda İran bayrağı ilə üzən gəmiləri ələ keçirəcəyi və bu istiqamətdə addımlara hazırlaşdığı ilə bağlı məlumatların tirajlandığını və müzakirələrin aparıldığını müşahidə edirdik: "Dünən belə bir addımın atıldığı və qarşılıqlı olaraq İran tərəfindəndə ABŞ gəmilərinə hücumlar təşkil edildiyini müşahidə etdik. Düşünürəm ki, bu artıq sadəcə iki dpvlət arasında olan nüvə məsələsi, yada hər hansısa bir formada rejim böhranından irəli gələn qarşıdurma çərçivəsini kifayət qədər çox aşan və dəhlizlərdə təhlükəsizlik, enerji təhlükəsizliyi, eyni zamanda bir çox istiqamətdə beynəlxalq hüquq norma və prinsipləri tamamilə gözardı edən bir yanaşmanı ortaya qoyur. Burdə əsas məqsəd təbiiki beynəlxalq dənizlər üzərində nəzarətin kim tərəfindən təmin olunması istiqamətində güc mübarizəsidir. ABŞ qlobal güc, qlobal aktor olaraq çalışır ki, bu istiqamətdə öz müstəsna rolunu sübut etsin. İran isə Orta Şərq və ümumilikdə bu istiqamətdə ola biləcək maraqları və dənizlərdəki müəyyən təsir mexanizmlərini itirmək istəmir.

ABŞ ilə aparılan mübarizədə də əsas hədəflərdən biri bu kimi görünür. Amma ümumilikdə atəşkəs müddəti bitdikdən sonra yenidən hərbi əməliyyatların başlanması ilə bağlı ssenariləri fərqli istiqamətdə dəyərləndirmək olar. Biz artıq müharibənin yeni bir fazaya daxil olduğunu müşahidə edirik. Bu aktiv hərbi əməliyyatlardan daha çox proksi qüvvələri vasitəsi ilə, eyni zamanda təsir mexanizmlərinin bloklanması vasitəsi ilə mübarizənin davam etdirilməsini özündə ehtiva edir. Həmdə onu qeyd etmək lazımdır ki, ABŞ-ın beynəlxalq sularda İran bayrağı ilə üzən gəmilərə hücumlar təşkil etməkdə əsas hədəflərdən biridə İranın sanksiyalardan kənar neft ehtiyatlarını dünya bazarına çıxarılmasınıda bloklamaqdır ki, bu düşünürəm ki, danışıqlar prosesində İran üçün ən əsas təzyiq vasitəsi olaraq istifadə olua bilər.

Ümumilikdə hadisələrin inkişaf xronikası onu deməyə əsas verir ki, Amerika ilə İran arasında olan qarşıdurma çox qısa müddətdə öz həllini tapa biləcək bir problem deyil. Bu sadəcə müəyyən bir atəşkəs dövrünü və ya durğunluq dövrünü əhatə edə bilər. Amma növbəti mərhələlərdə biz həm nüvə məsələsi ilə bağlı olan danışıqların kifayət qədər uzun bir dövrü əhatə edə biləcəyini, eyni zamanda dəniz suları üzərinə kimin daha çox təsir mexanizminə sahib olması uğrunda mübarizənində davam eliyəcəyini aydın şəkildə müşahidə edə bilərik. Ümumilikdə tərəflər arasında razılığın əldə olunmamasının əsas səbəblərindən biri isə qarşılıqlı olaraq etimadsızlıq mühitinin getdikcə dərinləşməsidir. Çünki hər iki tərəfin bu istiqamətdə təcrübəyə əsaslanan yanaşmaları var.

Xüsusi ilə İranın 2015-ci ildə çərçivə sənədi ilə bağlı götürülən öhdəliklərdən ABŞ-ın Donald Trampın birinci prezidentliyi dövründə bir tərəfli qaydada geri çəkilməsi ilə bağlı atdığı addımı əsas göstərərək bundan sonrakı mərhələdə götürülən öhdəliklərin hər hansısa bir formada gələcəyə yönəlik zəmanət xarakteri daşımadığını irəli sürə bilər. Düşünürəm ki, danışıqlar prosesində İranın çəkingən yanaşma nümayiş etdirməsinin əsas səbəblərindən biridə budur".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 873   Tarix: 20 aprel 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Konstitusiyamızın ölkəmizin bütün ərazisində tətbiqindən qürur duyuruq!

Konstitusiya - dövlətin Ali Qanunudur, ali hüquqi qüvvəyə malikdir və həmin dövlətin siyasi, hüquqi və iqtisadi sistemlərin əsaslarını təsbit edir, vətəndaşlarının hüquq və azadlıqlarını elan edir və zəmanət verir. Konstitusiya sözünün hərfi mənası "qurmaq, yaratmaq, əsasını qoymaq" deməkdir

06.11.2026 278
.

Şənbə günü yağış yağacaq

Sabah Azərbaycanda yağış yağacaq, şimşək çaxacaq, dolu düşəcək, külək əsəcək. Bu barədə -a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, noyabrın 7-də Bakıda və Abşeron yarımadasında bəzi yerlərdə fasilələrlə yağış yağacağı gözlənilir. Gündüz yarımadanın ayrı-ayrı yerlərində qısamüddətl

06.11.2026 255
.

Həkimlər niyə qaynadılmış su içməyi məsləhət görmürlər?

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, qaynadılmış su sağlamlıq baxımından filtrdən keçirilmiş sudan daha zərərli ola bilər. Bunun səbəbləri açıqlanıb. Sürixdən olan isveçrəli alimlər araşdırma apararaq qaynadılmış su ilə bağlı mövcud məlumatları sistemləşdiriblər və onun zərərli hesab edilməsinin səbəblərin

06.11.2026 233
.

"Cəmi 6 ilə 100 minə yaxın insan köçürmüşük"

"Biz müharibədə Qələbə qazanmışıq. Sülh şəraitində yaşayan xalqımız da qurub-yaradır". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Prezident İlham Əliyev Zəngilanın Cahangirbəyli və Cəbrayılın Soltanlı kəndlərinə köçən sakinlərlə görüşdə bildirib. "Ermənilər 30 il bu torpaqları vira

06.11.2026 185
.

Timsah qadını dişləyib həyatını xilas etdi - Qeyri-adi HADİSƏ

Hindistanın Karnataka ştatında timsah qadını ölümdən qurtarıb. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, timsahın hücumu intihar etmək istəyən qadının həyatını xilas edib. Yırtıcının dişləməsi nəticəsində qadın qışqırmağa başlayıb və onun səsini eşidən polis əməkdaşları ilə yerli sakinlər vaxtında köməy

06.11.2026 282
.

Müstəqil Azərbaycanın Konstitusiyasının qəbul edilməsindən 31 il ötür

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının qəbul edilməsindən 31 il ötür. Müstəqil Azərbaycanın Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanan ilk Konstitusiyası 1995-ci il noyabrın 12-də keçirilmiş ümumxalq səsverməsi (referendum) yolu ilə qəbul edilib. Dövlətin Əsas Qanunu 1995-ci il noyabrın 27-d

06.11.2026 245
.

Firəngiz Mütəllimova 8 Noyabr - Zəfər Günü münasibətilə xalqı təbrik etdi

Xalq artisti Firəngiz Mütəllimova 8 Noyabr - Zəfər Günü münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib. xəbər verir ki, aktrisa bu münasibətlə sosial şəbəkə hesabında video paylaşıb. O, təbrikində Zəfər Gününü canlı yaşamağın böyük xoşbəxtlik olduğunu vurğulayıb, şəhidlərə rəhmət, qazilərə isə can sağlığ

06.11.2026 225
.

Qəfil infarkt riski kimləri təhdid edir?

Böyük şəhərlərdə yaşayan insanlar ürək-damar xəstəlikləri, xüsusilə infarkt riski ilə daha çox üzləşə bilərlər. Alimlər bunun əsas səbəblərindən birinin havanın çirklənməsi olduğunu müəyyən ediblər. xəbər verir ki, ABŞ-ın Yel Universitetinin mütəxəssisləri çirklənmiş havada olan ultrakiçik hissəcikləri

06.11.2026 217
.

Qeyri-sabit hava nə vaxtadək davam edəcək?

Bakıda və Abşeron yarımadasında noyabrın 7-si səhərdən 10-u səhərədək bəzi yerlərdə fasilələrlə yağış yağacağı gözlənilir. xəbər verir ki, bununla bağlı Milli Hidrometeorologiya Xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, yarımadanın ayrı-ayrı yerlərində yağışın qısamüddətli intensivləşəcəyi, şimşək çaxacağ

06.11.2026 288
.