"Türkiyə və Azərbaycan Zəngəzur dəhlizinə ilk növbədə Naxçıvanın blokadadan çıxarılması rakursundan yanaşırlar" - Politoloq

"Türkiyə və Azərbaycan Zəngəzur dəhlizinə ilk növbədə Naxçıvanın blokadadan çıxarılması rakursundan yanaşırlar" - PolitoloqTürkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycandan qayıdarkən təyyarədə jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, Zəngəzur dəhlizi Azərbaycan üçün Naxçıvanla quru əlaqəsi olmaqla yanaşı, həm də Türkiyə üzərindən türk dünyasına uzanan yeni inteqrasiya xəttidir.

Mövzu ilə bağlı politoloq Elşən Manafov BiG.AZ-a bildirib ki, Türkiyə və Azərbaycan dəhliz və onunla bağlı məsələlərə ilk növbədə Naxçıvanın blokadadan çıxarılması,onunla dəhlizdən keçməklə quru əlaqəsinin bərpa edilməsi,habelə Mərkəzi Asiyanın türk dilli dövlətləri ilə inteqrasiyasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi rakursundan yanaşırlar:

"Zəngəzur dəhlizi və onun ətrafında nəqliyyat kommunikasiya,loqistika problemlərinin həlli ilə bağlı məsələlər regionun tranzit rolunu və əhəmiyyətini artıra biləcəyindən bu gün kifayət qədər geosiyasi məzmun və mahiyyət təşkil edən qlobal peoblemdir. Onun realizə olunmasına region və dünya birliyi tərəfindən böyük maraq olduğundan dəhliz ətrafında məsələlər geosiyasi qarşıdurmanın güclənməsinə səbəb olur. Səbəb isə bəllidir,dəhliz regionda geosiyasi nüfuz dairəsi uğrunda gedən mübarizənin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilib.
Dəhlizə maraq Azərbaycanın Ermənistanla müharibədə əldə etdiyi qələbədən sonra yenidən artıb. Bu qələbə regionda yeni geosiyasi konfiqurasiyanın formalaşmasına gətirib çıxarıb.
Türkiyə və Azərbaycan dəhliz və onunla bağlı məsələlərə ilk növbədə Naxçıvanın blokadadan çıxarılması,onunla dəhlizdən keçməklə quru əlaqəsinin bərpa edilməsi,habelə Mərkəzi Asiyanın türk dilli dövlətləri ilə inteqrasiyasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi rakursundan yanaşırlar.Hesablamalara görə dəhlizin istifadəyə verilməsi Azərbaycanın ixracat imkanlarının 710 milyon dollara qədər artırılmasına ,habelə Naxçıvanla əlaqə bu illər ərzində hava məkanı vasitəsilə aparıldığından 10 milyon dollar qənatə gətirib çıxarmasına səbəb ola bilər.
Azərbaycanın 1-ci Qarabağ müharibəsində məğlubiyyətindən sonra Türkiyənin sabiq prezidenti Turqut Ozal,habelə xarici işlər naziri H.Çetin dəhliz vasitəsilə Mərkəzi Asiyanın türk qövmünə çıxmaq üçün amerikalı diplomat Pol Qoblun ərazi mübadiləsi layihəsini müdafiə edirdilər. Yəni Dağlıq Qarabağ üzərində Azərbaycan Ermənistanın hakimiyyətini qəbul edir,bunun müqabilində isə dəhliz vasitəsilə Naxçıvan Azərbaycanla birləşir və anklav durumundan çıxır.Lakin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü üçün böyük təhlükə təşkil edəcək bu məkrli planın reallaşmasının qarşısını ulu öndər Heydər Əliyev özunə məxsus diplomatik bacarıq və siyasi uzaqgörənliklə almış oldu.
Bu gün dəhliz ətrafında danışıqlar Azərbaycan və Türkiyə ilə yanaşı Rusiya və İranın,qərbdə qlobalist dairələrlə bağlı siyasi elitaların,habelə rəsmi Pekinin də diqqət mərkəzindədir.
Regionda birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində qapadılmış nəqliyyat kommunikasiya xətlərinin açılması Azərbaycanın tələbi və Rusiyanın dəstəyi ilə 2020-ci ilin Moskva razılaşmasında bir daha gündəmə gəlmişdir.Həmin razılaşmanın 9-cu müddəasına uyğun olaraq dəhliz istifadəyə verildikdən sonra orada yükdaşınmalara Rusiya Federasiyasının sərhəd bölmələri nəzarət etməlidir,lakin Qərblə bağlı olan Ermənistan iqtidarı məhz bu məsələnin reallaşmasının qarşıaını almaq üçün dəhliz ətrafındakı danışıqları ləngidir və bu zaman Qərbin Orta dəhlizlə bağlı maraqlarından çıxış edir.Qərb Rusiyanı,o cümlədən bir kəmər,bir yol layihəsi ilə çıxış edən Çinin dəhlizdə üstün mövqelərə malik olmasına yol vermək istəmir.
Dəhlizin istifadəyə verilməsi Azərbaycanın qaz ixracat imkanlarının artmasına şərait yaratmış olacaq. İran bunun rəsmən əleyhinə olmasa da, dəhlizin Ermənistanın Sunik vilayətinin ərazisindən keçməsi,habelə İranın Ermənistanla mövcud sərhədlərinin dəyişdirilə biləcəyi ilə bağlı məqamları qabardaraq məlum layihənin realizə olunmasına mane olmaq istəyir. Dəhlizin istifadəyə veriləcəyi halda İran öz ərazisi ilə Azərbaycanın keçirdiyi malların ixracatından,habelə qaz ixracatından gəlirlərinin 30%aşağı düşəcəyindən ehtiyat edir. Odur ki,Türkiyə prezidenti bu xüsusda İrana müraciət edib,ondan dəhlizlə bağlı Ankara və Bakının təşəbbüslərinin müdafiə edilməsini xahiş edir.Türkiyə və Azərbaycan arasında 2023-cü ilin 15 iyun Ankara bəyannaməsi imzalandıqdan sonra rəsmi Ankaranın bu layihə ətrafında diplomatik və işgüzar fəallığı daha da artıb.Rusiya isə dəhliz ətrafındakı danışıqlarda 2020-ci ilin Moskva razılaşmasının şərtlərini müdafiə edir.
Dəhlizin reallaşmasına qlobalist dairələrlə bağlı Avropa siyasi elitalarının fəallığı isə səngimir.Makron Fransasının bu günlərdə Gorusda konsulluğun açılması ilə bağlı Paşinyan hökuməti ilə əldə etdiyi razılıq bunu təsdiq edir".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 1454   Tarix: 29 may 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycanın güclənən beynəlxalq mövqeyi və yeni strateji tərəfdaşlıq

Avropanın siyasi mərkəzində keçirilən görüşlər Azərbaycanın regional və beynəlxalq proseslərdə artan rolunu, strateji tərəfdaşlıq imkanlarını və sülh gündəliyini bir daha diqqət mərkəzinə gətirdi. 2026-cı il noyabrın 12-13-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən 9-cu Avropa Siyasi Birliyi Sammit

14:58 52
.

Azərbaycanda minimum əməkhaqqı 500 manat civarında olacaq

Azərbaycanda minimum əməkhaqqının nə qədər artacağı ilə bağlı müzakirələr yekunlaşmaq üzrədir. -ın əldə etdiyi məlumata görə, minimum əməkhaqqının 100 manat civarında artırılması proqnozlaşdırılır. Xatırladaq ki, hazırda bu rəqəm 400 manatdır. Noyabrın sonunda, dekabrın əvvəlində isə sözügedən layihəni

14:11 148
.

10° şaxta olacaq

Noyabrın 17-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin axşam bəzi şəhərətrafı ərazilərdə qısamüddətli az yağı

13:01 175
.

Ermənistanda yeni Konstitusiya layihəsi gələn həftə açıqlanacaq

Ermənistan hakimiyyəti yeni Konstitusiya layihəsini gələn həftə ictimaiyyətə təqdim etməyi planlaşdırır. Bundan sonra sənədlə bağlı ictimai müzakirələr və dinləmələr təşkil olunacaq. xəbər verir ki, bu barədə "Sputnik Ermənistan" "Joxovurd" qəzetinə istinadən məlumat yayıb. Nəşri

10:29 191
.

YAP - dünənin, bu günün və sabahın partiyasıdır

1991-ci ildə Sovet İmperiyasının dağılması nəticəsində oktyabrın 18-də Azərbaycan yenidən öz müstəqilliyini elan etdi. Sovet rejiminin və Kommunist Partiyasının süqutundan sonra müstəqillik əldə etmiş respublikalardan biri kimi Azərbaycanda da müxtəlif siyasi partiyalar və digər qurumlar yaranmağa başlandı

12:42 170
.

Milli media dövlətçilik ənənələrinin və Azərbaycan həqiqətlərinin qoruyucusudur

Azərbaycan Radiosunun 100, Azərbaycan Televiziyasının 70 illik yubileyi münasibətilə Prezident İlham Əliyevin televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət ölkəmizin informasiya tarixinin mühüm mərhələlərinə verilən yüksək qiymət olmaqla yanaşı, müasir dövrdə milli medianın qarşısında duran stratej

10:59 188
.

Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı qarşılıqlı etimada və ortaq maraqlara əsaslanır

Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi məqsədyönlü və praqmatik xarici siyasət ölkəmizin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə, aparıcı dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı münasibətlərin genişləndirilməsinə mühüm töhfə verir. Azərbaycanın müxtəlif geosiyasi və iqtisadi mərkəzlərlə qurduğu tərəfdaşlı

14:45 79
.

Ağdamın quruculuq, bərpa və inkişaf dövrü başlayıb

Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı sərəncama əsasən, artıq üçüncü ildir ki, Ağdam Şəhəri Günü təntənəli şəkildə qeyd edilir. Bu əlamətdar günün təsis olunması Ağdam şəhərinin Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalından azad edilməsi tarixi ilə bağlıdır. Azərbaycanın Vətən müharibəsind

10:53 177
.

YAP - cəmiyyətin aparıcı qüvvəsi

Noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmasının 35 ili tamam olur. Cənubi Qafqazın ən qüdrətli siyasi təşkilatı, Azərbaycanın isə hakim siyasi gücü olan partiyamızın yubileyi dövlətimiz və xalqımız üçün vacib, əhəmiyyətli tarixdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının qurulduğu 1992-ci il müstəqilli

12:51 165
.