Azərbaycanda demoqrafik böhran: Gənclər evlənə bilmir, millət qocalır

"Əhalinin artım səviyyəsinin azalması problemi getdikcə daha da kəskinləşir. Dəfələrlə bu məsələ ilə bağlı yazılıb, danışılıb, hətta həyəcan təbili çalınıb. Lakin cəmiyyət, media, deputatlar və digər qurumlar problemin yalnız ən ağır mərhələyə çatdıqdan sonra narahatlıq keçirməyə başlayıb".

Bu fikirləri BiG.AZ-a açıqlamasında Sağlam Cəmiyyət Hərəkatının rəhbəri, sosioloq Elçin Bayramlı bildirib.

O, qeyd edib ki, artımın azalmasının ən böyük səbəbi sosial-iqtisadi vəziyyətlə bağlıdır. Son illər ərzində əhalinin maddi durumunun aşağı olması ilə əlaqədar olaraq evlənmələrin sayı kəskin şəkildə azalıb. Gənclər evlənmək üçün kifayət qədər resursa malik deyillər – nə evi var, nə də daimi işi. Minimum əməkhaqqı ilə ailə saxlamaq qeyri-mümkündür. Üstəlik, cəmiyyətimizdə ailə qurmaq böyük maddi xərclər tələb edir.

Dəbə çevrilmiş dəbdəbəli toy mərasimləri, külli miqdarda pul xərci tələb edən cehiz sistemi – bütün bunlar gənclərin ailə qurmasına əngəl yaradır. Təkcə cehiz xərcləri bəzən 20-30 min manat civarında dəyişir. Bu isə ailə qurmaq istəyən gənclər üçün böyük bir maneəyə çevrilib"

"Mövcud ailələrdə də uşaqların sayı azalıb. Cəmiyyət getdikcə az uşaqlı ailə modelinə keçir. Əksər ailələr yalnız bir uşaqla kifayətlənir. Orta statistik azərbaycanlı bir uşağı belə çətinliklə böyüdə bilir. Bu isə bir millət üçün ciddi demoqrafik təhlükədir. Milli genofondun və ailə sisteminin zəifləməsi, millətin qocalması və gələcəkdə sayca azalması deməkdir.

Bir cəmiyyətin davamlılığı üçün ailədə minimum 3 uşaq olmalıdır. Lakin hazırda gənclərin sayı kəskin azalır, yaşlı nəsil isə artmaqdadır. Bu nisbət bir neçə onillikdən sonra millətin davamlılığı üçün təhlükə yarada bilər.

Artımın azalmasının digər səbəbi isə mənəvi-psixoloji amillərlə bağlıdır. Maddi imkanı olan bəzi ailələr belə müasir həyat tərzinə uyğun olaraq evliliyə və çox uşaqlı ailəyə maraq göstərmirlər. Onlar şəxsi rahatlıqlarını prioritet hesab edərək, ailə qurmaq və ya bir uşaqdan artıq övlad sahibi olmağı istəmirlər. Bu isə cəmiyyətin mənəvi deqradasiyasının nəticəsidir.

Dünyanın bir çox ölkəsində bu problemin qarşısını almaq üçün ciddi dövlət proqramları həyata keçirilir. Ailələrə yardım paketləri təklif olunur. Məsələn, Çin artıq bir uşaq siyasətinin faciəvi nəticələrini görərək bu qanunu ləğv edib. Bəzi ölkələrdə uşaq doğumuna görə ailələrə birdəfəlik yüksək məbləğdə maddi yardım göstərilir, uşaq pulları verilir. 3 və daha çox uşaqlı ailələrə torpaq, ev və digər əmlak hədiyyə olunur. Rusiyada isə 20 il evli qalıb 3 və daha çox uşaq böyüdən ailələrə xüsusi mükafatlar təqdim edilir.

Təəssüf ki, Azərbaycanda bu istiqamətdə konkret addımlar atılmır. Gənc ailələr hər cür dəstəkdən məhrumdur. Evlənmək sözünün kökündə "ev" dayanır. Amma evsiz cütlüklərdən möhkəm ailə qurmaq gözləmək reallıqdan uzaqdır. İşsizlik, az gəlir, gənclərin ölkəni tərk etməsi evlənmə faizini aşağı salır.

Dövlət bu məsələ ilə bağlı təcili və sistemli tədbirlər görməlidir. Gənc ailələrə dəstək verilməli, uşaq pulları tətbiq olunmalı, boşanma hallarının qarşısını almaq üçün qanunvericilik təkmilləşdirilməlidir. Dəbdəbəli və bahalı toy mərasimlərinin qarşısı alınmalı, ailələr maddiyyat yox, mənəviyyat üzərində qurulmalıdır.

Əks halda, bir neçə onillik sonra demoqrafik tənəzzül bizi tarix səhnəsindən silə bilər".

Telegramda izləyin