""Pul qarşılığında balınızı artırarıq" kimi vədlər cəmiyyətin təhsil sisteminə birbaşa zərbə vurur"

""Pul qarşılığında balınızı artırarıq" kimi vədlər cəmiyyətin təhsil sisteminə birbaşa zərbə vurur"Son dövrlərdə sosial şəbəkələrdə imtahanlarda az bal toplayan şəxslərə maraqlı, lakin şübhəli təkliflər edildiyi müşahidə olunur. Belə ki, bəzi şəxslər tələbə və abituriyentlərə pul qarşılığında imtahan ballarını artıra biləcəklərini vəd edirlər.

Bəs bu iddialar nə dərəcədə doğrudur? Toplanılan balların artırılmasına müdaxilə mümkündürmü?

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, sosial şəbəkələrdə abituriyentlərə və imtahan verən tələbələrə "pul qarşılığında balınızı artırarıq" kimi vədlərlə edilən müraciətlər cəmiyyətin təhsil sisteminə olan etibarına birbaşa zərbə vurur. Bu cür çağırışlar və saxta vədlər ilk növbədə iki məsələni gündəmə gətirir: birincisi, ictimaiyyət arasında imtahan sisteminin güvənliyinə dair formalaşmış şübhə, ikincisi isə imtahan nəticələrinin manipulyasiya oluna bilməsi ilə bağlı texniki və ya institusional zəiflik ehtimalları:

""Pul qarşılığında balınızı artırarıq" kimi vədlər cəmiyyətin təhsil sisteminə birbaşa zərbə vurur""Dövlət İmtahan Mərkəzinin fəaliyyəti qanunvericiliklə ciddi şəkildə tənzimlənir və bu qurum "Təhsil haqqında" və "Dövlət qulluğu haqqında" qanunların 22-ci maddələrinə əsasən, mərkəzləşdirilmiş, şəffaf və obyektiv qiymətləndirmə aparmaqla məsuldur. DİM-in texniki bazası — optik oxuyucular, şifrələnmiş cavab kartları, avtomatlaşdırılmış nəticə sistemləri və xüsusi təhlükəsizlik protokolları ilə təchiz olunmuşdur. Bütün bu mexanizmlər texniki müdaxiləyə qarşı ciddi mühafizə sistemləri ilə qorunur və rəsmi statistikaya əsasən, son 5 ildə imtahan nəticələrinin saxtalaşdırılması və ya qeyri-qanuni dəyişdirilməsi ilə bağlı fakt qeydə alınmayıb.

Buna baxmayaraq, bu tip saxta vədlərin sosial şəbəkələrdə yayılması göstərir ki, ictimai narahatlıq və texnoloji savadsızlıq bu fırıldaqçılara fürsət verir. Bu hallar daha çox insanların məlumatsızlığı, imtahan sisteminə dair psixoloji narahatlığı və uğursuzluq qorxusu üzərindən manipulyasiya olunur. DİM-in sisteminə kənardan müdaxilə etmək, və ya "bal artırmaq" real texniki baxımdan mümkün deyil — çünki nəticələr avtomatik sistemdə, kodlaşdırılmış şəkildə oxunur, serverlərə giriş yalnız səlahiyyətli şəxslərə məxsusdur və loqlar daim izlənilir.

Məsələnin daha dərinə getməsi üçün onu da qeyd etmək lazımdır ki, imtahan ballarının dəyişdirilməsi yalnız texniki baxımdan deyil, hüquqi baxımdan da ciddi cinayət məsuliyyəti daşıyır. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 320.1 və 320.2-ci maddələrinə əsasən, rəsmi sənədlərin saxtalaşdırılması və ya bu yolla hüquqların əldə olunması halları cinayət tərkibli əməl sayılır və azadlıqdan məhrumetmə ilə nəticələnə bilər. Bu səbəbdən belə vədlərə aldanan abituriyent və ailələr yalnız pullarını itirmir, həm də hüquqi məsuliyyətə cəlb olunma riski ilə üz-üzə qala bilərlər.

Müsbət tərəf ondan ibarətdir ki, DİM belə hallarla mübarizə üçün ictimai maarifləndirmə aparır, hər il imtahan öncəsi və sonrası sosial şəbəkələrdə saxta elanlara qarşı xəbərdarlıqlar yayır. DİM-in rəsmi kanalları, imtahan nəticələrinin şəffaf şəkildə elan olunması, apellyasiya mexanizmlərinin mövcudluğu və ictimai müşahidəçilərin iştirakı sistemi daha güvənli edir. Həmçinin, nəticələr yalnız rəsmi portalda və şəxsi identifikasiya nömrəsi ilə elan olunur, bu da kənar manipulyasiyanı istisna edir.

Dünya təcrübəsinə nəzər saldıqda isə analoji problemlərlə bir çox ölkələrdə də qarşılaşılır. Məsələn, Hindistanda və Pakistanda imtahan fırıldaqları səbəbilə hər il minlərlə şəxs saxlanılır, bir çox hallarda yüksək vəzifəli şəxslərin bu hallarda iştirakı aşkarlanır. ABŞ-da SAT və GRE kimi beynəlxalq test sistemlərində saxtakarlıq halları qeydə alındıqda dərhal hüquqi proses işə düşür və diplomlar, imtahan nəticələri ləğv olunur. Azərbaycanda isə hüquqi mexanizmlər olsa da, bu cür fırıldaq şəbəkələrinin ifşa olunması üçün hüquq-mühafizə orqanlarının və KİV-lərin aktiv iştirakı zəruridir.

Nəticə olaraq, "pul ver, balını artıraq" kimi təkliflər DİM-in və ümumiyyətlə təhsil sisteminin real texniki zəifliyinə deyil, psixoloji təzyiqlərin və maarifləndirmə boşluğunun istismarına əsaslanır. Təhsil sisteminin ictimai güvəni daha da artırması üçün bu cür fırıldaqçılıq hallarına qarşı inzibati və cinayət məsuliyyəti tədbirləri ilə yanaşı, valideynlər və abituriyentlər arasında maarifləndirmə gücləndirilməlidir. Gələcəyini zəhmətlə quran insan heç vaxt onu bir yalanın üstündə inşa etməməlidir".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 1242   Tarix: 08 aprel 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Kirayə ev axtaranlara xəbər - "Qiymətlər əvvəlki səviyyəyə qayıtmayacaq"

Bakıda kirayə mənzil bazarında qiymətlər mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Adətən yay aylarının sonu və payızın əvvəlində, xüsusilə tələbələrin paytaxta axını ilə əlaqədar kirayə evlər bahalaşır. Bəs hazırda Bakıda kirayə mənzillərin qiymətində enmə gözlənilirmi? Qarşıdakı aylarda ev kirayələmək istəyənlə

18:30 1
.

10° şaxta olacaq

Noyabrın 17-də gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin axşam bəzi şəhərətrafı ərazilərdə qısamüddətli az yağı

13:01 222
.

Oğluna əsəbiləşən kişi arvadının başına telefon çırpdı

Bakıda arvadına əsəbiləşən kişi onun başına telefon çırpıb. xəbər verir ki, 45 yaşlı Əlizamin Əliyev (ad və soyad şərtidir) gecə saatlarında 22 yaşlı oğluna zəng etsə də, o, telefona cavab verməyib. Bundan sonra kişi həyat yoldaşı Gülnisənin (adı şərtidir) telefonundan oğluna zəng edib. Oğlu zəngi cavablandırdıqda

19:15 1
.

Qara dənizdə batan yük gəmisindən azərbaycanlılar xilas edildilər

Somali bayrağı altında üzən və Bolqarıstan sahillərində partlayış nəticəsində batan "BETUL 8" yük gəmisindən 12 nəfər xilas edilib. Bu barədə Türkiyənin NTV nəşrinə istinadən məlumat verir. Məlumata görə, Türkiyə və Bolqarıstan səlahiyyətlilərinin koordinasiyalı işləri nəticəsində gəmidə ola

20:30 1
.

Azərbaycanda koronavirus sürətlə yayılır - "Qripdən fərqlənmir"

Dünyanın bir sıra ölkələrində koronavirusun PJ.2.1 adlı yeni variantı aşkarlanıb. Bu ştamın əlamətləri adi soyuqdəymə və mövsümi qripə bənzəyir. PJ.2.1 ilk dəfə 2026-cı il mayın 2-də Kanadanın Ontario əyalətində müəyyən edilib. Daha sonra ölkənin digər bölgələrində də yoluxma halları qeydə alınıb. İyunu

20:00 0
.

İlham Əliyev Gənclər və İdman Nazirliyinə bir milyon manat ayırdı

Prezident İlham Əliyev 2027-ci ildə növbəti "Yüksəliş" müsabiqəsinin keçirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında Sərəncam imzalayıb. bununla bağlı -a istinadən xəbər verir. Sərəncama əsasən, 2027-ci ildə növbəti "Yüksəliş" müsabiqəsinin keçirilməsi ilə bağlı cari işlərin görülməsi üçü

16:23 109
.

Bakıda təcili yardım maşınında yük daşınır - Video

Bakıda təcili tibbi yardım avtomobili ilə yük daşınmasına dair görüntülər yayılıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, görüntülər sosial şəbəkələrdə paylaşılıb. Görüntülərdən aydın olur ki, ambulansda tikinti materialları daşınır. Məsələ ilə bağlı Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyindən (TƏBİB

16:33 119
.

Azərbaycanın güclənən beynəlxalq mövqeyi və yeni strateji tərəfdaşlıq

Avropanın siyasi mərkəzində keçirilən görüşlər Azərbaycanın regional və beynəlxalq proseslərdə artan rolunu, strateji tərəfdaşlıq imkanlarını və sülh gündəliyini bir daha diqqət mərkəzinə gətirdi. 2026-cı il noyabrın 12-13-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən 9-cu Avropa Siyasi Birliyi Sammit

14:58 187
.

Millətlər Liqasının tarixini yenidən yazdı: Dyökereş Ronaldonu keçdi

İsveç millisini hücumçusu ardıcıl səkkizinci oyununda qol vuraraq Millətlər Liqasında unikal rekorda imza atıb. Noyabrın 14-də İsveç Millətlər Liqasının beşinci turunda Bosniya və Herseqovinanı 3-2 hesabı ilə məğlub edib. -ın xəbərinə görə, Viktor Dyökereş iki penaltini - biri 11-ci dəqiqədə, digər

19:45 1
.