Texnologiya inkişaf edir, amma... - Aya getmə müddətimiz niyə uzanır?
Texnologiya sürətlə inkişaf edir və insanlıq yenidən Aya enməyə hazırlaşır. Lakin maraqlı bir şəkildə, müasir dövrdə Aya çatmaq əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha uzun çəkir. Bəs bu gözlənilməz vəziyyətin səbəbi nədir?
Qaynarinfo xəbər verir ki, Aya ilk pilotsuz missiyanın göndərilməsindən 66 il, ilk insanlı yürüşdən isə 56 il ötüb. Lakin müasir texnologiyalardan istifadə edilməsinə baxmayaraq, "Apollo" dövrü ilə müqayisədə Aya getmə müddəti artıb.
Daha az yanacaqla daha uzun yol
Bunun əsas səbəblərindən biri mühəndislərin kosmik səyahətləri iqtisadi cəhətdən daha səmərli hala gətirmək üçün yanacaq istehlakını azaltmağa çalışmasıdır. Aya gedən bir kosmik gəminin təxminən 385 min kilometrlik məsafəni qət etməsi tələb olunur və bu, böyük yanacaq ehtiyatı tələb edən çətin bir missiyadır.
Bundan əlavə, Ayın orbitinin tam dairəvi olmaması səbəbindən Yer ilə arasındakı məsafə dəyişir. Ay Yerə ən yaxın olduğu nöqtədə təxminən 363.300 kilometr, ən uzaq nöqtədə isə 405.500 kilometr məsafədə yerləşir. Bu səbəbdən, Aya uçuş müddəti buraxılış anına və seçilən trayektoriyaya bağlı olaraq dəyişir.
Tarixdə Aya göndərilən insanlı missiyalar hədəfə təxminən üç gün ərzində çatıblar. Ən sürətli missiya olan "Apollo 8" Ay orbitinə 69 saata, "Apollo 11" isə 75 saat 50 dəqiqəyə çatıb. Ay səthinə eniş üçün əlavə bir gün sərf olunub.
"Apollo" missiyalarında istifadə edilən əsas metod "birbaşa transfer orbitası" adlanırdı. Bu üsul, həm Yerin, həm də Ayın cazibə qüvvəsindən istifadə edərək sürətli bir keçid təmin etsə də, yüksək yanacaq sərfiyyatına səbəb olurdu.
Yeni nəsil metodlar və yanacağa qənaət strategiyaları
Sonrakı illərdə Mars və Yupiter kimi uzaq planetlərə göndərilən missiyalar göstərib ki, cazibə qüvvəsindən istifadə edərək daha uzun, lakin yanacaq baxımından qənaətcil trayektoriyalar seçilə bilər.
2003-cü ilin sentyabrında Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) bu yanaşmadan istifadə edərək "SMART-1" peykini göndərib. Peyk Yerin orbitində 13 ay boyunca spiral şəklində hərəkət edərək minimal yanacaq sərfiyyatı ilə Aya çatıb. İnsanlı Ay missiyaları bu qədər uzun trayektoriya seçməsə də, yanacaq qənaəti məqsədilə bəzi dəyişikliklər edilə bilər.
Məsələn, uzaq kosmosa göndərilən sondalar mümkün qədər sürətlə Yerdən uzaqlaşmağı hədəfləyir. NASA-nın "New Horizons" (Yeni Üfüqlər) missiyası 2006-cı ildə cəmi doqquz saat ərzində Ayın yanından keçərək, Plutona isə doqquz ilə çatıb.
Sovet İttifaqının 1959-cu ildə Aya göndərdiyi ilk missiya olan "Luna 1" də olduqca sürətli idi və cəmi 34 saata hədəfə çatıb. Lakin hesablama səhvinə görə Ayın yanından keçərək, dərin kosmosda yoluna davam edib.
NASA-nın Mars Kəşf Orbiteri isə Marsa yeddi aya çatıb. Bu, gələcəkdə Marsa insanlı missiyaların nə qədər çətin olacağını göstərir.
Aya səyahət yenidən prioritetə çevrilir
Bugünkü kosmik missiyalar yalnız sürətə deyil, həm də effektivliyə və uzunmüddətli məqsədlərə yönəlib. Aya qayıtmaq üçün yeni texnologiyalardan istifadə edilməsinə baxmayaraq, missiyalar daha qənaətcil və təhlükəsiz olması üçün fərqli trayektoriyalar seçilir. Bunun nəticəsində Aya səyahət müddəti uzansa da, gələcəkdə kosmosda daha uzaq hədəflərə çatmaq üçün daha dayanıqlı metodlar hazırlanır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 695 Tarix: 01 aprel 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşQədəşovun kürəkəninə 11 il həbs - "Atland" müsadirə edildi
"Təbriz" MTK-nın xüsusilə külli miqdarda dələduzluqda və başqa cinayətlərdə ittiham olunan rəhbəri Nofəl Hacıyev və şirkətin icraçı direktoru Talış Məhəmmədovun cinayət işi üzrə məhkəmə araşdırması başa çatıb. "Qafqazinfo"nun əldə etdiyi məlumata görə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsind
12:17 269 Ağdam ən müasir şəhərə çevrilir
Altı il əvvəl noyabrın 20-də Azərbaycan Ağdam rayonunu hərbi əməliyyat keçirmədən, siyasi yolla işğaldan azad edərək öz yurisdiksiyasına qaytardı. 1993-cü il iyulun 23-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri ərazisi 1 094 kv.km olan və Qarabağın mərkəzində yerləşən Ağdam şəhərini və rayonunun 77,4 faiz ərazisin
11:30 215 Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ
Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmlənməsi, regional və qlobal proseslərə artan təsiri, milli maraqlara əsaslanan müstəqil xarici siyasət kursu ölkəmizin aparıcı dünya dövlətləri ilə əlaqələrinin yeni məzmun qazanmasına zəmin yaradır. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikas
15:04 278 Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi partiyası
Müstəqil Azərbaycanın memarı və qurucusu Ümummilli lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə 35 il bundan əvvəl yaradılan Yeni Azərbaycan Partiyası şərəfli bir yol keçib, milli ideyalara sadiqliyini daim sübuta yetirib. Ölkəmizin siyasi həyatında aparıcı rol oynayan Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmas
12:53 248 Ağdamın əvvəlki şöhrəti bu rayona qaytarılır
Ağdam rayonunun işğaldan azad olunması 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış Üçtərəfli Bəyanatın nəticəsidir: Bəyanatın şərtlərinə müvadiq olaraq Azərbaycan Ağdam rayonunu hərbi əməliyyat keçirmədən, siyasi yolla işğaldan azad edərək öz yurisdiksiyasına qaytardı və bu olduqca böyük uğurdur və tarixi bi
11:35 255 Prezident İlham Əliyevin müraciəti milli medianın qarşısında duran strateji vəzifələri bir daha müəyyənləşdirir
Azərbaycan Radiosunun 100, Azərbaycan Televiziyasının 70 illik yubileyi münasibətilə Prezident İlham Əliyevin televiziya və radio işçilərinə ünvanladığı müraciət milli informasiya məkanının keçdiyi inkişaf yoluna verilən yüksək qiymət olmaqla yanaşı, müasir dövrdə medianın dövlətçilik, milli kimlik v
11:20 192 Maksim Qalkin Bakıda toyda - Foto
Rusiyalı şoumen Maksim Qalkin Bakıda toy məclisinə qatılıb. Axşam.az xəbər verir ki, onun Bakıdan fotosunu aparıcı Leyla Quliyeva paylaşıb. Leylanın məclislərdən birində lentə aldığı görüntüdə Əməkdar artist Abbas Bağırov da yer alıb. Aparıcı paylaşımında "Çətin gün idi. Hərtərəfli çətin idi. Amm
11:36 309 Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı: yeni dünya nizamında nümunəvi əməkdaşlıq modeli
Dünya siyasətində baş verən fundamental dəyişikliklər, geosiyasi rəqabətin güclənməsi və qlobal iqtisadi münasibətlərin yenidən formalaşması dövlətlər qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirir. Belə bir şəraitdə beynəlxalq mövqe yalnız siyasi və iqtisadi resurslarla deyil, həm də düzgün tərəfdaşlıq strategiyası
15:06 282 Güclü küləkdə paytaxtda 32 ağac sınıb - Fotolar
Noyabrın 15-i axşam saatlarından başlayaraq paytaxtda əsən güclü külək nəticəsində ümumilikdə 32 ağac sınıb, 36 ağacın isə budaqları qırılıb. xəbər verir ki, bu barədə Baki Şəhər İcra Hakimiyyətinin (BŞİH) Mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Bakıda ötən gündən etibarən müşahidə olunan gücl
12:25 264