Dinozavrlar yox olmasaydı nə baş verərdi və ya insanlar meydana çıxardımı?

Dinozavrlar yox olmasaydı nə baş verərdi və ya insanlar meydana çıxardımı?Təxminən 66 milyon il əvvəl Yerə çırpılan nəhəng asteroid planetin tarixini sonsuza qədər dəyişdi. Bugünkü Meksikanın Yukatan yarımadasına düşən 15 kilometr diametrindəki bu göy cismi sunamilərə, yanğınlara və turşu yağışlarına səbəb olaraq qlobal bir fəlakət yaratdı. Günəşi örtən nəhəng toz və tüstü buludları ekosistemləri alt-üst etdi və dinozavrlar da daxil olmaqla Yer üzündəki canlıların 75%-nin məhv olmasına gətirib çıxardı.

Bəs o asteroid heç çırpılmasaydı? Dinozavrlar hələ də Yer üzünün əsas hökmranı olardımı, yoxsa bir şəkildə yox olub, yerlərini məməlilərə verərdilər?

Dinozavrların təkamülü davam edə bilərdimi?

Qaynarinfo "LiveScience" jurnalına istinadən xəbər verir ki, dinozavrlar 165 milyon il boyunca Yer kürəsinə hakim olub və müxtəlif ekoloji dəyişikliklərə uyğunlaşa bilib. Buna görə də bəzi paleontoloqlara görə, asteroid çırpılmasaydı, dinozavrlar təkamül etməyə davam edərək ekosistemin zirvəsində qala bilərdi.

Edinburq Universitetindən paleontoloq Stiv Brusattın fikrincə, dinozavrlar məhv olmadan öncə də olduqca müxtəlif və dominant bir canlı qrupu idi: "Dinozavrların son fosillərinə baxdığımızda, onların dünya miqyasında geniş yayıldığını və olduqca fərqli növlərə sahib olduğunu görürük. Bu səbəbdən asteroid çırpılmasaydı, çox güman ki, uzun müddət daha üstünlük təşkil edərdilər".

Bununla belə, bəzi alimlər bu fikrə qarşı çıxır. Onlar hesab edir ki, dinozavrların son dövründə yeni növlərin meydana gəlmə sürəti, yox olma sürətindən aşağı olub. Yəni, asteroid çırpılmasa belə, təbii proseslər nəticəsində dinozavrların müəyyən bir mərhələdə tədricən yox olması mümkündür. Lakin dəqiq nəticəyə gəlmək çətindir. İndiyə qədər toplanmış məlumatlar göstərir ki, dinozavrların məhvinin əsas səbəbi məhz asteroid çarpması olub.

Dinozavrlar ağıllı canlılara çevrilə bilərdimi?

Buz dövrləri və iqlim dəyişiklikləri kimi sərt şərtlər dinozavrları necə təsir edə bilərdi? Brusatt bəzi dinozavrların tüklərlə örtülü olduğunu və bəlkə də isti qanlı növlərin mövcudluğunu vurğulayır. Bu isə o deməkdir ki, onların bəziləri soyuq iqlimə uyğunlaşa bilərdi. Məsələn, mamontların təkamül prosesi nəticəsində qalın yun inkişaf etdirərək soyuğa uyğunlaşdığı kimi, dinozavrlar da yeni xüsusiyyətlər qazana bilərdi.

Lakin ən maraqlı suallardan biri budur: Dinozavrlar zamanla daha ağıllı canlılara çevrilə bilərdimi?

1982-ci ildə paleontoloq Deyl Rassel troodontid dinozavrlarının təkamül keçirərək insanabənzər ağıllı varlıqlara ("dinozauroidlərə") çevrilə biləcəyini irəli sürüb. Troodontidlərin böyük beyinləri, stereoskopik görmə qabiliyyətləri və tutucu barmaqları olduğu bilinir. Lakin bu nəzəriyyə zamanla elmi dairələrdə tənqid olunub və həddən artıq "insansı" olduğu üçün geniş qəbul görməyib.

2023-cü ildə aparılan bir araşdırma isə heç bir dinozavr növünün insan səviyyəsində zəka inkişaf etdirmə potensialına malik olmadığını ortaya qoyub. Bununla belə, bu gün yaşayan dinozavr nəsilləri – yəni quşlar – olduqca ağıllıdır. Brusatt bildirir: "Hazırda mövcud olan dinozavrlar, yəni quşlar, əslində olduqca zəkalıdır. Orta hesabla, məməlilərdən daha çox beyin neyronlarına sahibdirlər".

Lakin quşların insan səviyyəsində zəka inkişaf etdirib-etdirməyəcəyi hələ də naməlumdur.

İnsanlıq heç mövcud olmaya bilərdi

Asteroid Yerə çırpılmasaydı, məməlilərin təkamül prosesi də tamamilə fərqli bir istiqamət ala bilərdi. Kiçik, gəmirici bənzər məməlilər, nəhəng dinozavrların hökmranlığı altında heç vaxt inkişaf edib müxtəlifləşmə şansı tapa bilməzdi.

Brusatt deyir: "Əgər böyük dinozavrlar sağ qalsaydı, məməlilər çox güman ki, milyonlarla il ərzində kiçik qalmağa davam edərdi".

Çikaqo Universitetindən paleontoloq Pol Sereno da bu fikirlə razıdır: "İnsanlıq, tamamilə məməlilərin üstünlük təşkil etdiyi bir dünyada təkamül etdi. Nəhəng dinozavrların sağ qaldığı bir ssenaridə biz, çox güman ki, heç vaxt mövcud olmazdıq".

Nəticə

Əgər asteroid Yerə çırpılmasaydı, planetin təkamül tarixi tamamilə fərqli bir yol izləyə bilərdi. Dinozavrların hələ də dünyaya hakim olduğu bir dünyada, insan kimi düşünə bilən bir növ meydana çıxardımı? Yoxsa təbiət başqa bir canlı qrupunu üstün mövqeyə gətirərdi?

Bu sualların qəti cavabı yoxdur, lakin bir şey aydındır: biz insanlar, mövcudluğumuzu böyük ölçüdə 66 milyon il əvvəl baş verən o qlobal fəlakətə borcluyuq.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 1234   Tarix: 27 fevral 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

"Su çənimizi yığışdırdılar ki, şəhərin gözəlliyini pozur..." - Daha bir SU PROBLEMİ - ŞİKAYƏT - AÇIQLAMA

ın redaksiyasına su ilə bağlı növbəti şikayət daxil olub. Belə ki, Təhminə Babayeva adlı şikayətçinin sözlərinə görə, Nizami rayonu "Naxçıvanski" 94B ünvanında gündüz saat 11-də suyu azalda-azalda tam kəsirlər, axşamüstü 6, 7-də yenidən açırlar:. "Gecə 12-yə işləmiş isə yenə kəsirlər

18.09.2021 880
.

Türkiyədə təlimlərdə iştirak edən Azərbaycan hərbçilərinin bir qrupu Vətənə qayıdıb

Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında illik hərbi əməkdaşlıq planına əsasən keçirilən "TurAz Şahini - 2021" birgə taktiki-uçuş təlimində iştirak edən Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin bir qrup heyəti və aviasiya vasitələri Vətənə qayıdıb. Bu barədə BİG.AZ-a Müdafiə Nazirliyində

18.09.2021 254
.

Metro ilə bağlı YENİ XƏBƏR: 2030-cu ilədək Bakıda...

"2011-ci ildə təsdiqlənmiş "Bakı Metropoliteni xətlərinin konseptual inkişaf sxemi"nə uyğun olaraq 2030-cu ilədək stansiyaların sayı 77-dək artırılacaq. Hazırda metroda 26 stansiya var. Yəni hələ 51 stansiya da tikilib istifadəyə veriləcək. Ümumilikdə, Bakı metrosu 5 ayrı xəttdən ibarə

18.09.2021 2589
.

Cənub bölgəsi ilə bağlı "12-dən sonra işləmir" deyimi haradan yaranıb?

Niyə bəziləri talışlar haqqında "saat 12-dən sonra işləmir" ifadəsini istifadə edirlər?. xəbər verir ki, bu barədə aparıcı, nitq təlimçisi Cəlalə Nəzəroğlu sosial şəbəkədə paylaşım edib. O bildirib ki, bu deyim talışların fiziki işlərinə görə yaranıb:. "Çox təəssüf ki, bizdə bəziləri insanlar

18.09.2021 1826
.

Şairdən Üzeyir Hacıbəyliyə qəribə təbrik: "Bunu sənə bağışlamaq olmur..."

"Xöşbəxt adamsan ki, Azərbaycan musiqisinin bu gününü görmədin". Qaynarinfo xəbər verir ki, bunu nəğməkar şair, Əməkdar İncəsənət Xadimi Baba Vəziroğlu dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylini ad günü ilə əlaqədar təbrikdə yazıb. Şair bildirib ki, Üzeyir bəyin vaxtsız ölümü ilə Azərbaycan musiqis

18.09.2021 3544
.

Hulusi Akar: "Azərbaycanla hərbi təlimlər fasiləsiz olaraq davam edir"

"Türkiyə Silahlı Qüvvələri tarixi məsuliyyət hissi ilə dost və qardaş ölkələrin yanındadır". "Report"un xəbərinə görə, bunu Türkiyənin milli müdafiə naziri Hulusi Akar deyib. Onun sözlərinə görə, bu çərçivədə Azərbaycan və Liviyada hərbi təlim, yardım və məsləhətçilik fəaliyyətlər

18.09.2021 278
.

Türkiyəli professor: "Yoluxma azalmasa, qapanmaya getməli olacağıq"

"Tam qapanma yoluxma sayındakı artımdan sonra yenidən gündəmə gələ bilər". "Report" "Posta"ya istinadən xəbər verir ki, bunu türkiyəli professor Faruk Aydın deyib. "Qış çox ağır keçəcək. Qapanmaya getməmək üçün mübarizə aparırıq. Amma yoluxma sayını azalda bilməsək

18.09.2021 1281
.

Mehriban Əliyeva Milli Musiqi Günü münasibətilə paylaşım edib

Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva rəsmi instaqram səhifəsində Milli Musiqi Günü ilə bağlı paylaşım edib. "Report" xəbər verir ki, paylaşımda deyilir:. "18 Sentyabr Milli Musiqi Günüdür. Bu gün doğum günlərini qeyd etdiyimiz görkəmli Azərbaycan bəstəkarlar

18.09.2021 264
.

Azərbaycanda milli dronlar hazırlanıb - VİDEO

Milli Elmlər Akademiyasının Yüksək Texnologiyalar Parkında xüsusi təyinatlı dronlar hazırlanıb. -ın məlumatına görə, pilotsuz uçuş aparatları sifarişlər əsasında yerli mütəxəssislər tərəfindən hazırlanıb. Dronlari uçuş vaxtları, yükdaşıma və küləyə davamlılığı ilə fərqlənir. Həmçinin uçuş trayektoriyasını

18.09.2021 428
.