COVID karantinləri uşaqlarda mühüm istedadı məhv edib?

COVID karantinləri uşaqlarda mühüm istedadı məhv edib?COVID-19 pandemiyası zamanı tətbiq edilən karantin tədbirlərinin uzunmüddətli təsirləri hələ də araşdırılır. Yeni bir tədqiqat bu məhdudiyyətlərin xüsusilə azyaşlı uşaqlarda sosial idrakın inkişafına mənfi təsir etdiyini ortaya qoyub.

Sosial idrak və onun əhəmiyyəti

Qaynarinfo "Scientific Research"a istinadən xəbər verir ki, sosial idrak başqalarının davranışlarını anlama və düzgün şərh etmə bacarığı kimi təsvir olunur.

Bu qabiliyyət insanların bir-biri ilə effektiv ünsiyyət qurmasına və sağlam sosial münasibətlər formalaşdırmasına kömək edir. Lakin pandemiya dövründə tətbiq edilən sosial məsafə qaydaları və məktəblərin bağlanması, xüsusilə aşağı sosial-iqtisadi statusa malik ailələrdən gələn məktəbəqədər yaşdakı uşaqların sosial idrak qabiliyyətinin inkişafına mane olub.

Yanlış inanc anlayışında geriləmə

Kaliforniya-Mersed Universitetindən bir tədqiqat qrupu pandemiyadan əvvəl və sonra toplanmış 3,5-5,5 yaş aralığındakı uşaqlara aid məlumatları müqayisə edib. Təcrübədə əsasən "yanlış inanc anlayışı" adlanan fenomen öyrənilib. Bu, uşaqların başqalarının səhv edə biləcəyini dərk etmə bacarığıdır.

Universitetin psixologiya professoru və araşdırmanın aparıcı müəllifi Rouz Skott bildirib ki, nəticələr olduqca diqqətçəkicidir:

"Laboratoriyamızda pandemiyadan əvvəl test olunan 2,5 yaşlı uşaqlar bu tapşırığı uğurla yerinə yetirə bilirdi. Lakin karantindən sonra 5 yaşlı uşaqların belə bu testi keçə bilmədiyini gördük".

Pandemiya öncəsi test olunan 5 yaşlı uşaqların 80%-i (beşdə dördü) bu bacarığı nümayiş etdirdiyi halda, pandemiya sonrası bu göstərici 63%-ə (beşdə üçdən bir qədər çox) düşüb. Aşağı gəlirli ailələrdən gələn uşaqlar arasında isə bu göstərici 51%-ə enib.

Araşdırma bu fərqlərin dəqiq səbəblərini müəyyən etməsə də, əvvəlki tədqiqatlar göstərir ki, yüksək gəlirli ailələrdə valideynlərin övladları ilə daha çox vaxt keçirmək imkanı olduğu üçün bu uşaqlarda sosial bacarıqların inkişafına müsbət təsir edən əlavə fərdi ünsiyyət yaranıb.

Gələcəkdə çətinliklər yarana bilər

Tədqiqatçılar bildirir ki, sosial idrak bacarıqları zəif olan uşaqlar, gələcəkdə akademik və sosial sahələrdə çətinliklərlə qarşılaşa bilərlər. Professor Skott bununla bağlı qeyd edir:

"Sinifdə bir uşağın başqaları ilə qarşılıqlı əlaqədə olması üçün nələri nəzərə almalı olduğunu düşünün. O, dostluq qurmaq istəyir, lakin effektiv sosial ünsiyyət üçün digər uşaqların baxış bucaqlarını da anlamalıdır. Məsələn, iki uşaq fərqli oyunlar oynamaq istəyirsə, hər ikisi bir-birinin baxış bucağını nəzərə alaraq ortaq qərara gəlməlidir".

Bu, COVID-19-un uşaqların sağlamlığı və inkişafı üzərindəki təsirini araşdıran ilk elmi iş deyil. Əvvəlki tədqiqatlar göstərib ki, pandemiya ergenlik yaşına çatan qızlarda beynin erkən qocalmasına və inkişaf geriliyinin artmasına səbəb olub. Ümumilikdə, COVID-19-un uşaqlar və gənclər üzərində uzunmüddətli təsirlərinin olduğu daha aydın şəkildə görünməyə başlayır.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 794   Tarix: 13 fevral 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Deputatdan təklif: "100 nəhəng şirkət Azərbaycana cəlb olunsun"

Dünyanın 100 ən böyük korporasiyasının Azərbaycanda daimi iqtisadi iştirakı üçün hökumətin ayrıca fəaliyyət proqramının hazırlanması təklif olunur. xəbər verir ki, bu təklifi Milli Məclisin deputatı Zahid Oruc parlamentin bugünkü iclasında "Azərbaycan Respublikasının 2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında"

16.11.2026 166
.

Mənzillərin qiyməti ucuzlaşır

Çində daşınmaz əmlaka investisiyaların azalması fonunda mənzillərin qiyməti ucuzlaşıb. Bunu xarici mediaya istinadən bildirib. Çin Milli Statistika Bürosunun açıqladığı mənzil qiymətləri indeksinə əsasən, oktyabr ayında ölkənin iri və orta ölçülü 70 şəhərinin əksəriyyətində yeni və ikinci əl mənzilləri

16.11.2026 273
.

1960-cı ildə proqnozlaşdırılan "qiyamət günü" gəldi

1960-cı ildə avstriyalı alim Haynts fon Försterin irəli sürdüyü hesablamaya görə, 13 noyabr 2026-cı il bəşəriyyətin "qiyamət günü" olmalı idi. Lakin proqnoz özünü doğrultmayıb. xəbər verir ki, alim 1960-cı ildə "Science" jurnalında dərc olunan məqaləsində dünya əhalisinin artım sürətin

16.11.2026 146
.

"Kurtlar Vadisi"nin Çakırı toyda kisənin ağzını açdı: gəlinə görün nə hədiyyə etdi

Türkiyənin məşhur aktyoru Oktay Kaynarca qatıldığı toy mərasimində bahalı hədiyyəsi ilə diqqət mərkəzinə düşüb. Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, aktyor Mersin şəhərində kirvəsi və yaxın ailə dostu Ali Topçunun oğlu Süleyman Topçunun toyunda iştirak edib. İstanbulda vəkil kimi fəaliyyət göstərə

16.11.2026 301
.

Bankda əmanəti olanların nəzərinə: Yeni ildən qaydalar dəyişir

"Gələn ildən etibarən Vergi Məcəlləsində bir sıra dəyişikliklər nəzərdə tutulub. Bu ilin son günü bir sıra güzəştlərin müddəti başa çatır". xəbər verir ki, bu barədə deputat Vüqar Bayramov sosial media hesabında paylaşım edib. O bildirib ki, Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlı

16.11.2026 192
.

YAP - dünənin, bu günün və sabahın partiyasıdır

1991-ci ildə Sovet İmperiyasının dağılması nəticəsində oktyabrın 18-də Azərbaycan yenidən öz müstəqilliyini elan etdi. Sovet rejiminin və Kommunist Partiyasının süqutundan sonra müstəqillik əldə etmiş respublikalardan biri kimi Azərbaycanda da müxtəlif siyasi partiyalar və digər qurumlar yaranmağa başlandı

16.11.2026 257
.

Güclü küləkdə paytaxtda 32 ağac sınıb - Fotolar

Noyabrın 15-i axşam saatlarından başlayaraq paytaxtda əsən güclü külək nəticəsində ümumilikdə 32 ağac sınıb, 36 ağacın isə budaqları qırılıb. xəbər verir ki, bu barədə Baki Şəhər İcra Hakimiyyətinin (BŞİH) Mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, Bakıda ötən gündən etibarən müşahidə olunan gücl

16.11.2026 284
.

Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi partiyası

Müstəqil Azərbaycanın memarı və qurucusu Ümummilli lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə 35 il bundan əvvəl yaradılan Yeni Azərbaycan Partiyası şərəfli bir yol keçib, milli ideyalara sadiqliyini daim sübuta yetirib. Ölkəmizin siyasi həyatında aparıcı rol oynayan Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmas

16.11.2026 262
.

Qara dənizdə batan yük gəmisindən azərbaycanlılar xilas edildilər

Somali bayrağı altında üzən və Bolqarıstan sahillərində partlayış nəticəsində batan "BETUL 8" yük gəmisindən 12 nəfər xilas edilib. Bu barədə Türkiyənin NTV nəşrinə istinadən məlumat verir. Məlumata görə, Türkiyə və Bolqarıstan səlahiyyətlilərinin koordinasiyalı işləri nəticəsində gəmidə ola

16.11.2026 216
.