Dünyanın dördüncü ən böyük gölü "ölümcül səhra"ya çevrilib
Bir zamanlar dünya xəritəsində nəhəng su hövzəsi kimi görünən Aral dənizi artıq ağ səhraya çevrilib. 1960-cı illərə qədər dünyanın dördüncü ən böyük gölü olan Aral bu gün demək olar ki, tamamilə quruyub.
BAKU.WS xəbər verir ki, vaxtilə 68 min kvadrat kilometr ərazini əhatə edən göldən cəmi 8 min kvadrat kilometri qalıb. Qalan hissə isə "Aralqum" adlı yeni səhraya çevrilib.
BMT-nin Səhralaşma ilə Mübarizə Konvensiyasının icraçı katibi İbrahim Tiaw Aral dənizinin itirilməsini "dünyanın ən böyük ekoloji fəlakətlərindən biri" adlandırır.
Araşdırmalara görə, 1984-2015-ci illər arasında bölgədə atmosferdəki toz miqdarı 14 milyondan 27 milyon metrik tona yüksəlib. Hətta 800 kilometr uzaqlıqda yerləşən yaşayış məntəqələrində belə bu toz havanın keyfiyyətini pisləşdirir, buzlaqların əriməsini sürətləndirir və su qıtlığını artırır.
Toz fırtınaları ilə yayılan duz və kimyəvi maddələr kənd təsərrüfatına böyük ziyan vurur və içməli su mənbələrini çirkləndirir. Aralqumdan yayılan toz Sovet dövründə bölgədə aparılan kimyəvi silah sınaqlarının tullantıları, eləcə də kənd təsərrüfatında istifadə olunan ağır gübrə və pestisidlərin qalıqları ilə zəngindir.
Aral dənizini qidalandıran Amudərya və Sırdərya çayları, 1960-cı illərdən Sovet İttifaqının pambıq sahələrini suvarmaq üçün yönləndirilməsi nəticəsində gölün tədricən qurumasına səbəb olub. 7 milyon hektar sahənin suvarılması üçün həyata keçirilən suvarma layihələri, gölü iki hissəyə ayırıb və adaları quru ərazilərə birləşdirib.
Duzluluğun artması nəticəsində su hövzəsindəki canlıların əksəriyyəti məhv olub, ekosistem isə tamamilə çöküb. Balıqçılıq sənayesi yox olub, balıqçı qayıqları isə qumların içində tərk edilmiş vəziyyətdə qalıb.
Aral dənizinin quruması bölgə əhalisinin sağlamlığına ciddi ziyan vurub. Göl yatağından havaya yayılan zəhərli toz tənəffüs xəstəliklərinin və anadangəlmə qüsurların artmasına səbəb olub.
Bu təhlükəli vəziyyəti nəzarətdə saxlamaq üçün bölgə ölkələri göl yatağında xüsusi bitkilər əkərək toz emissiyalarını azaltmağa çalışırlar. Avropa Birliyi və USAID bu səylərə dəstək verməyi planlaşdırsa da, yardım prosesləri hələ yekunlaşmayıb.
Aral dənizi fəlakəti təkcə Orta Asiya üçün deyil, bütün dünya üçün təhlükə siqnalıdır. Afrika, Yaxın Şərq, Avropa, Avstraliya və ABŞ-da oxşar ekoloji problemlər artır. Sənaye kənd təsərrüfatı və iqlim dəyişikliyi göllərin və su ehtiyatlarının tükənməsinə səbəb olur.
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, Aral dənizinin faciəvi sonu, dünyanın öz su ehtiyatlarını qorumasa, daha böyük ekoloji fəlakətlərlə üzləşəcəyinin əlamətidir.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 1325 Tarix: 06 fevral 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşHəftənin ilk iş gününün havası AÇIQLANDI
Sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında hava əsasən yağmursuz olacaq. Mülayim şimal-qərb küləyi əsəcək. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidməti məlumat yayıb. Havanın temperaturu gecə 20-25, gündüz 30-35 isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 757 mm civə sütunu təşkil edəcək. Nisbi rütubə
16:59 0 Fransa mediası süni intellektlə dezinformasiya yayır?
Fransa kütləvi informasiya vasitələri saxta məlumatlar yaratmaq məqsədilə süni intellektdən (Sİ) istifadə edərək Mali dövlətinə qarşı dezinformasiya kampaniyası həyata keçirir. xəbər verir ki, bu barədə Keçid Şurasının müdafiə komissiyasının vitse-prezidenti Fuseynu Uattara bildirib. Fransız mətbuatın
17:20 0 Son istifadə tarixi və... Qida etiketləri arasında fərq nədir?
Supermarketlərdə satılan ərzaqların üzərində adətən iki fərqli tarix göstərilir: "son istifadə tarixi" və "ən yaxşı istifadə tarixi". Bir çox insan bu ifadələri eyni məna daşıdığını düşünsə də, əslində aralarında ciddi fərq var. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Böyük Britaniyanı
14:00 124 Zelenski: Rusiyanın hücumları nəticəsində Kiyevdə 11 nəfər xəsarət alıb
Kiyevdə Rusiya Silahlı Qüvvələrinin gecə saatlarında hücumları zamanı 11 nəfər, o cümlədən bir uşaq xəsarət alıb. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski "X" sosial şəbəkəsindəki hesabında paylaşım edib. "Mülki infrastruktur hava həyəcanı ela
11.07.2026 196 Hörmüz boğazından gəmilərin keçidi minimuma enib
ABŞ və İran arasında hərbi eskalasiya səbəbindən kommersiya gəmilərinin Hörmüz boğazından hərəkəti azalıb. "Report" xəbər verir ki, bu barədə dəniz yük axınlarının izlənməsi ilə məşğul olan "Windward" şirkətinə istinadən "İnterfaks" məlumat yayıb. Məlumata görə, cəmi bi
11:30 158 Bu kartla nəqliyyat ödənişinin 10%-İ GERİ QAYTARILACAQ
TəhsilPlus kartı çərçivəsində təhsil işçiləri üçün nəqliyyat sahəsində təqdim olunan üstünlüklərin əhatə dairəsi genişlənir. Bu barədə "Bakupost"a Təhsilin İnkişafı Fondundan məlumat verilib. Bildirilib ki, iyulun 1-dən sentyabrın 30-u tarixləri ərzində Gəncə şəhərində ictimai nəqliyyat üzr
00:21 342 Abbas Əraqçi ABŞ-nin sanksiyalarına etiraz edib
ABŞ Maliyyə Nazirliyinin İranla əlaqəli olduğu ehtimal olunan şəxs və şirkətlərə qarşı sanksiya tətbiq etməsi Tehranda etirazla qarşılanıb. "Report" xəbər verir ki, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi buna görə ABŞ-ni İslamabad Anlaşma Memorandumunu pozmaqda günahlandırıb. "Qarşılıql
17:40 0 Çində "Bavi" qasırğası səbəbindən 2,8 mindən çox aviareys ləğv ediləcək
Çin aviaşirkətləri "Bavi" qasırğası ilə əlaqədar iyulun 12-də 2,8 mindən çox daxili aviareysi ləğv etməyi planlaşdırır. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Çin Mərkəzi Televiziyası məlumat yayıb. Sərnişinlərə hava şəraitini və uçuşlarının statusunu diqqətlə izləmələri tövsiyə olunub
14:50 116 Türkiyənin Azərbaycana metal ixacından qazancı 6 %-dən çox artıb
Bu ilin yanvar-iyun aylarında Azərbaycan Türkiyədən 65,724 milyon ABŞ dolları dəyərində qara və əlvan metal idxal edib. "Report" Türkiyə İxracatçılar Məclisinə istinadən xəbər verir ki, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 6,3 % çoxdur. Təkcə iyunda isə Türkiyə Azərbaycana 10,022 milyo
16:50 0 
