Atatürk Eynşteynin hansı xahişini yerinə yetirib? - TARİX
Bu gün Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu, siyasi və hərbi xadim Mustafa Kamal Atatürkün vəfatından 73 il ötür.
57 illik həyatında bir çox önəmli proseslərə, hadisələrə imza atan siyasəçi yəhudi xalqına da böyük yardım göstərib.
Modern.az bu kontekstdə məşhur alim, Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı Albert Eynşteynin Mustafa Kamal Atatürkə məktubunu xatırladır.
Ötən əsrin 30-cu illərində Almaniyada hakimiyyətdə olan Nasional-Sosialist Partiyası və onun lideri Adolf Hitler ölkədə yaşayan yəhudi mənşəli vətəndaşlara qarşı milli zəmində ayrı-seçkilik etməyə, onların hüquqlarını məhdudlaşdırmağa başladı.
Məhz bu məqamda İsveçrə yəhudilərinin "Yəhudi Sakinlərin Rifahının Qorunması Uğrunda OSE İcmalar İttifaqı" təşkilatı 1933-cü ilin sentyabrında Türkiyəyə yardım məktubu göndərdi.
Məktubda Almaniyada yaşayan, təqiblərə məruz qalan yəhudi mənşəli tanınmış alim və ictimai xadimlərə Türkiyədə sığınacaq verilməsi istənilirdi. Məktubu OSE təşkilatının fəxri prezidenti Albert Eynşteyn yazmışdı.
"Möhtərəm zati-ailələləri, Sizə müraciət edərək Almaniyadan 40 professor və doktorun öz elmi və tibbi fəaliyyətini Türkiyədə davam etdirməsi üçün sizdən xahiş edirəm. Bu gün Almaniyada mövcud olan qanunlar yuxarıda adı çəkilən fəaliyyətləri mümkünsüz edib. Həmin insanların mütləq əksəriyyəti böyük təcrübəyə, biliyə və elmi nailiyyətlərə malikdir. Ölkəmizə gəlib, böyük fayda verə bilərlər. Xahişimizə müsbət cavab verməklə, sizin hökumətiniz yalnız böyük humanizm aktı göstərməyəcək, həm də öz ölkənizə böyük fayda vermiş olacaqsınız" , - deyə Eynşteyn məktubda yazırdı.
Məktub Türkiyənin o zamankı baş naziri İsmət İnönünün adına yazılmışdı.
Yəhudi alimlərə icazə müəyyən prosedurlardan sonra prezident Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən şəxsən verilmişdi. Eynşteynin söz verdiyi kimi, Almaniyadan gələn yəhudi alimlər qaçqın kimi gəldikləri Türkiyədə ölkənin təhsil sisteminin modernləşdirilməsinə, sosial və elm sahəsinə böyük töhfə verdilər.
İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra onların əksəriyyəti ABŞ və digər Qərb ölkələrinə köçdü.
Amerikalı professor Arnold Reyzmxnln fikrincə, Atatürkün jesti həmin 40 alimi labüd ölümdən xilas edib, həmçinin, Türkiyənin inkişafı üçün də faydalı addım olub.
Eynşteynin həmin məktubu hazırda Brüsseldə yerləşən Avropa Yəhudi Kitabxanasında saxlanılır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 1276 Tarix: 10 noyabr 2021
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Xanoba sakini: Kənddən çıxanda 8 yaşım vardı, indi isə 8 yaşlı övladımla geri qayıtdım
Xocavənd rayonunun Xanoba kəndinə köçən sakin Sənan Qasımov oradan çıxanda 8 yaşının olduğunu, indi isə 8 yaşlı övladı ilə kəndə qayıtdığını bildirib. O, "Report"un Qarabağ bürosunun Xocavəndə ezam olunan əməkdaşı ilə söhbətində belə deyib. "Kəndimiz işğal olunanda mənim 8 yaşım vardı
18:10 164 "Suyu çəkdirmək üçün evimi, qızıllarımı satdım"
Əməkdar artist Elnarə Abdullayeva illər əvvəl kəndinə çəkdirdiyi sudan danışıb. Axşam.az xəbər verir ki, müğənni "Xəzər axşamı" proqramında bunun üçün xərclədiyi puldan danışıb:. "Çox böyük məbləğ idi. Evimi də, qızıllarımı da satdım. Pulum çatmırdı deyə satdım hamısını. Bundan sonra ölsə
12:40 236 Tramp Putinin İranla bağlı təklifini rədd etdi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya lideri Vladimir Putin arasında baş tutan telefon danışığında İranın zənginləşdirilmiş uranının Rusiyaya köçürülməsi təklif edilib, lakin ABŞ prezidenti bu təşəbbüsü rədd edib. xəbər verir ki, bu barədə "Axios" məlumat yayıb. Nəşrin mənbələri qeyd ediblə
15:10 194 İran Səudiyyə Ərəbistanındakı bazada yerləşən beş ABŞ təyyarəsinə ziyan vurub
Səudiyyə Ərəbistanında yerləşən və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Hərbi Hava Qüvvələrinin də istifadə etdiyi Şahzadə Sultan hərbi bazasına İran tərəfindən həyata keçirilən hava hücumu zamanı ABŞ-yə məxsus beş ədəd tanker təyyarəyə ziyan dəyib. xəbər verir ki, bu barədə "The Wall Street Journal"
19:50 117 Vətəndaşların NƏZƏRİNƏ: Bu cərimələr GERİ QAYTARILACAQ - VİDEO
"İnzibati cərimələrin qaytarılması Qaydası" təsdiqlənib. Baş nazir Əli Əsədov bununla bağlı qərar imzalayıb. Qərara əsasən, artıq ödənilmiş inzibati cərimə dövlət büdcəsindən və ya inzibati cərimə növündə inzibati tənbeh vermə barədə qərar qəbul etmiş səlahiyyətli orqanların hesablarından qismə
19:37 340 Yalçın Rəfiyev: Azərbaycan COP31-in uğurla keçirilməsi üçün Türkiyəyə dəstək göstərəcək
Azərbaycan bu ilin noyabrında COP31-in uğurla keçirilməsi üçün Türkiyəyə dəstək göstərəcək. "Report" xəbər verir ki, bunu Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Yalçın Rəfiyev Qoşulmama Hərəkatının Bakıdakı ofisində çıxışı zamanı bildirib
18:00 155 "Dünyanın ən gözəl qızı" evlənir - FOTO
6 yaşında "Vogue Enfants" jurnalının üz qabığına çəkilərək dünya şöhrəti qazanan fransız model Taylan Blondeo illər sonra şəxsi həyatı ilə yenidən gündəmə gəlib. BİG.AZ xəbər verir ki, 24 yaşlı model uzun müddətdir birlikdə olduğu fransalı aktyor Benjamin Attalla evlənmək qərarına gəldiyin
13:30 350 Artıq Azərbaycanda 10 nəfər bu xəstəliyə YOLUXDU
Azərbaycanda keçən il ərzində 10 sporadik (tək-tək və ya nadir hallarda - red) qızılca hadisəsi qeydə alınıb. xəbər verir ki, bu, Nazirlər Kabinetinin 2025-ci il üzrə hesabatında əks olunub. Hesabatda həmçinin bildirilib ki, ölkədə vaksinlərlə idarə olunan xəstəliklərdən poliomielit, difteriya, epidemi
15:40 264 Sabah Bakıda 13 dərəcə isti olacaq
Bakıda martın 15-də 13 dərəcə isti olacaq. Bu barədə BİG.AZ-a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gündüz bəzi yerlərdə çiskinli olacağ
13:45 184 
