Atatürk Eynşteynin hansı xahişini yerinə yetirib? - TARİX
Bu gün Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu, siyasi və hərbi xadim Mustafa Kamal Atatürkün vəfatından 73 il ötür.
57 illik həyatında bir çox önəmli proseslərə, hadisələrə imza atan siyasəçi yəhudi xalqına da böyük yardım göstərib.
Modern.az bu kontekstdə məşhur alim, Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı Albert Eynşteynin Mustafa Kamal Atatürkə məktubunu xatırladır.
Ötən əsrin 30-cu illərində Almaniyada hakimiyyətdə olan Nasional-Sosialist Partiyası və onun lideri Adolf Hitler ölkədə yaşayan yəhudi mənşəli vətəndaşlara qarşı milli zəmində ayrı-seçkilik etməyə, onların hüquqlarını məhdudlaşdırmağa başladı.
Məhz bu məqamda İsveçrə yəhudilərinin "Yəhudi Sakinlərin Rifahının Qorunması Uğrunda OSE İcmalar İttifaqı" təşkilatı 1933-cü ilin sentyabrında Türkiyəyə yardım məktubu göndərdi.
Məktubda Almaniyada yaşayan, təqiblərə məruz qalan yəhudi mənşəli tanınmış alim və ictimai xadimlərə Türkiyədə sığınacaq verilməsi istənilirdi. Məktubu OSE təşkilatının fəxri prezidenti Albert Eynşteyn yazmışdı.
"Möhtərəm zati-ailələləri, Sizə müraciət edərək Almaniyadan 40 professor və doktorun öz elmi və tibbi fəaliyyətini Türkiyədə davam etdirməsi üçün sizdən xahiş edirəm. Bu gün Almaniyada mövcud olan qanunlar yuxarıda adı çəkilən fəaliyyətləri mümkünsüz edib. Həmin insanların mütləq əksəriyyəti böyük təcrübəyə, biliyə və elmi nailiyyətlərə malikdir. Ölkəmizə gəlib, böyük fayda verə bilərlər. Xahişimizə müsbət cavab verməklə, sizin hökumətiniz yalnız böyük humanizm aktı göstərməyəcək, həm də öz ölkənizə böyük fayda vermiş olacaqsınız" , - deyə Eynşteyn məktubda yazırdı.
Məktub Türkiyənin o zamankı baş naziri İsmət İnönünün adına yazılmışdı.
Yəhudi alimlərə icazə müəyyən prosedurlardan sonra prezident Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən şəxsən verilmişdi. Eynşteynin söz verdiyi kimi, Almaniyadan gələn yəhudi alimlər qaçqın kimi gəldikləri Türkiyədə ölkənin təhsil sisteminin modernləşdirilməsinə, sosial və elm sahəsinə böyük töhfə verdilər.
İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra onların əksəriyyəti ABŞ və digər Qərb ölkələrinə köçdü.
Amerikalı professor Arnold Reyzmxnln fikrincə, Atatürkün jesti həmin 40 alimi labüd ölümdən xilas edib, həmçinin, Türkiyənin inkişafı üçün də faydalı addım olub.
Eynşteynin həmin məktubu hazırda Brüsseldə yerləşən Avropa Yəhudi Kitabxanasında saxlanılır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 1312 Tarix: 10 noyabr 2021
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşAbxaziyaya benzin satan Repsol tənqidlərin hədəfinə çevrildi
Gürcüstanın neft şirkəti Repsol Abxaziyaya benzin satışını dayandırıb. xəbər verir ki, bu barədə "Business Media" məlumat yayıb. Bildirilir ki, Repsol Abxaziyaya çatdırılması üçün vasitəçi şirkət "Solidus"a benzin satışını həyata keçirib. Lakin şirkət respublikaya yanacaq tədarükün
11:14 153 Avropanın nəhəng çayı quruyur: Su səviyyəsi ANTİREKORD həddə
Reyn çayında suyun səviyyəsinin kəskin azalması səbəbindən çayda gəmiçilik çökmə həddinə çatıb. xəbər verir ki, bu barədə NTV telekanalı məlumat yayıb. Çayın əsas ölçmə stansiyalarından birində suyun səviyyəsi 6 santimetrə qədər enərək mütləq antirekordu yeniləyib. Kaub şəhəri yaxınlığında suyun səviyyəs
16.08.2026 277 Bir sıra hərbi qulluqçular təltif edildi - Siyahı
Dövlət Sərhəd Xidmətinin bir sıra hərbi qulluqçuları təltif edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən, Azərbaycan dövlət sərhədinin mühafizəsinin təmin edilməsində, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında v
12:30 137 Ağ Ev adından Britaniya Baş nazirinə yazan şəxslə bağlı şok şübhə
Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ABŞ Prezidenti Donald Trampın ən yaxın məsləhətçilərindən biri kimi təqdim edilən şəxslə yazışıb. xəbər verir ki, bu barədə "Politico" rəsmi mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Mənbələrin məlumatına görə, Britaniya Baş naziri özünü Ağ Evin aparat rəhbər
10:31 143 Tehrandan müharibə açıqlaması: "Həm hərbi, həm də siyasi baxımdan qalib gəldik"
İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf ölkəsinin ABŞ və İsraillə münaqişədə faktiki olaraq qalib gəldiyini bildirib. xəbər verir ki, bu barədə "Clash Report" məlumat yayıb. Qalibafın sözlərinə görə, ABŞ və İsrail münaqişə başlamazdan əvvəl qarşılarına qoyduqları heç bir məqsədə nai
11:20 151 "Hələ çox illəri deyə-gülə yola salacağıq"
Aparıcı Leyla Quliyeva həmkarı Tural Əsədovla bağlı paylaşım edib. Axşam.az xəbər verir ki, aparıcı sosial şəbəkə hesabında Tural Əsədovla fotosunu paylaşaraq onu ad günü münasibətilə təbrik edib: . "Nə qədər ki, gülməyə zarafatımız, danışmağa söhbətimiz, qırmağa qeybətimiz, kövrəlməyə səmimiyyətimi
12:02 179 Rumıniyada pilotsuz təyyarə həyəcanı - F-18 havaya qalxdı
Mənşəyi məlum olmayan pilotsuz uçuş aparatı Rumıniyanın şərqində vurulub. xəbər verir ki, bu barədə CNN məlumat yayıb. Rumıniya Müdafiə Nazirliyinin yaydığı bəyanatda bildirilib: "Müdafiə Nazirliyinin müşahidə sistemləri Qalatsidən təxminən 24 kilometr şimalda, Moldova Respublikasından milli hav
11:49 132 Ərdoğan: Trampdan F-35 qırıcıları ilə bağlı vədini yerinə yetirməsini gözləyirik
"Trampdan (ABŞ Prezidenit Donald Tramp - Qeyd) F-35 qırıcı təyyarələri ilə bağlı söz almışıq və onun bu vədini yerinə yetirməsini gözləyirik". "Report" xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəp Tayyip Ərdoğan "Al Jazeera"yə müsahibəsində deyib. Son günlər bütün dünyanı
16.08.2026 253 İrpen şəhərinin fəxri vətəndaşı adı - Azərbaycanın güclü diplomatiyasının növbəti təzahürü
"Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə Ukraynanın İrpen şəhərinin "Fəxri vətəndaşı" vəsiqəsinin təqdim edilməsi ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun və həyata keçirdiyi uğurlu xarici siyasət kursunun daha bir göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Bu hadisə təkcə bir təltif deyil
13:00 110 
