ZƏFƏR GÜNÜ: AZƏRBAYCANIN TARİXİ QƏLƏBƏSİ VƏ ŞUŞANIN MİLLİ-MƏNƏVİ DİRÇƏLİŞİ

Azərbaycan xalqının tarixində 8 Noyabr - Zəfər Günü milli dövlətçilik salnaməsinin ən möhtəşəm hadisələrindən biri kimi xüsusi yer tutur. Bu tarix yalnız 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılmış hərbi qələbənin ildönümü deyil, həm də Azərbaycan dövlətinin siyasi iradəsinin, milli birliyinin, ordusunun gücünün və xalqın tarixi ədalətə olan inamının təntənəsidir. Şuşanın azad edilməsi ilə zirvəyə çatan Zəfər Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələnin əsasını qoyaraq ölkənin regional və beynəlxalq mövqeyində mühüm dəyişikliklərə səbəb oldu.

Zəfərin tarixi-siyasi mahiyyətini düzgün qiymətləndirmək üçün Azərbaycanın müstəqillik illərində keçdiyi inkişaf yoluna nəzər salmaq vacibdir. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın işğal olunması, yüz minlərlə vətəndaşımızın doğma yurdlarından didərgin düşməsi ölkənin qarşısında ciddi siyasi, iqtisadi və humanitar problemlər yaratmışdı. Uzun illər davam edən danışıqlar prosesinin nəticəsiz qalması Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası məsələsini daha da aktuallaşdırmışdı. Azərbaycan isə bu müddətdə iqtisadi imkanlarını genişləndirir, müdafiə qabiliyyətini gücləndirir, beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqelərini möhkəmləndirirdi.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi məhz bu tarixi şəraitdə Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək uğrunda apardığı mübarizənin həlledici mərhələsinə çevrildi. 44 gün davam edən hərbi əməliyyatlar Azərbaycan Ordusunun yüksək döyüş hazırlığını, müasir hərbi texnologiyalardan istifadə imkanlarını və strateji üstünlüyünü nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyevin siyasi rəhbərliyi və Ali Baş Komandan kimi fəaliyyəti, ordunun qəhrəmanlığı, xalqın həmrəyliyi qələbənin əsas amilləri sırasında idi.
Bu müharibənin nəticələri göstərdi ki, güclü dövlət quruculuğu uzunmüddətli və ardıcıl siyasət tələb edir. İqtisadi müstəqillik, müdafiə potensialı, diplomatik fəaliyyət və informasiya siyasəti bir-birini tamamlayan strateji istiqamətlərdir. Azərbaycanın qazandığı Zəfər də məhz bu amillərin vahid məqsəd ətrafında birləşməsinin nəticəsi kimi tarixi əhəmiyyət daşıyır.

Noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi isə Vətən müharibəsinin ən mühüm hadisəsi oldu. Şuşa əməliyyatı hərbi baxımdan mürəkkəbliyi ilə seçilməklə yanaşı, Azərbaycan xalqı üçün böyük mənəvi məna daşıyırdı. Çünki Şuşa sadəcə bir şəhər deyil, xalqımızın milli-mədəni yaddaşının, tarixi kimliyinin və mənəvi dünyasının ayrılmaz hissəsidir. Bu şəhərin azad olunması Azərbaycan xalqının uzun illər davam edən həsrətinə son qoyan, milli qürurunu və özünəinamını gücləndirən tarixi hadisəyə çevrildi.

Şuşanın Azərbaycan tarixindəki mövqeyi əsrlər boyu formalaşmış zəngin mədəni irslə müəyyən olunur. Pənahəli xan tərəfindən əsası qoyulan şəhər Qarabağ xanlığının siyasi və mədəni mərkəzlərindən biri olub. Azərbaycan musiqisinin, poeziyasının, teatr və incəsənətinin inkişafında mühüm rol oynayan Şuşa Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xurşidbanu Natəvan kimi görkəmli şəxsiyyətlərin vətənidir. Buna görə də Şuşanın azad edilməsi yalnız əraziyə nəzarətin bərpası deyil, həm də milli-mədəni irsimizə sahib çıxmaq baxımından mühüm hadisədir.

Şuşanın azadlığından sonra qarşıya qoyulan əsas vəzifələrdən biri şəhərin əvvəlki tarixi və mədəni simasının bərpası oldu. Bu gün həyata keçirilən quruculuq işləri, tarixi abidələrin bərpası, mədəniyyət tədbirlərinin təşkili və turizm infrastrukturunun yaradılması şəhərin yenidən Azərbaycanın mədəni həyatının mərkəzinə çevrilməsinə xidmət edir. Şuşada keçirilən Xarıbülbül Musiqi Festivalı və Vaqif Poeziya Günləri bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhər tədricən yalnız tarixi yaddaş məkanı deyil, həm də müasir Azərbaycanın mədəni və beynəlxalq təqdimat platformasına çevrilir.

Zəfərdən sonrakı mərhələnin əsas xüsusiyyəti hərbi qələbənin siyasi, iqtisadi və sosial nəticələrinin möhkəmləndirilməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı bərpa işləri, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, yolların, hava limanlarının, məktəblərin və digər sosial obyektlərin inşası dövlətin postmüharibə strategiyasının əsas istiqamətlərindəndir. Lakin bu prosesin uğuru yalnız tikinti və infrastruktur göstəriciləri ilə ölçülməməlidir. Əsas meyar doğma torpaqlarına qayıdan insanların təhlükəsiz, sosial təminatlı və iqtisadi cəhətdən dayanıqlı həyat şəraitinə malik olmasıdır.

Böyük Qayıdış prosesi Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm sosial və humanitar vəzifələrdən biridir. Uzun illər məcburi köçkün həyatı yaşamış insanların doğma yurdlarına qayıtması tarixi ədalətin sosial müstəvidə də reallaşması deməkdir. Bu məqsədlə yaradılan yeni infrastruktur, məşğulluq imkanları və sosial xidmətlər azad edilmiş ərazilərin davamlı inkişafına xidmət etməlidir. Qarabağın iqtisadi potensialının reallaşdırılması, kənd təsərrüfatının, turizmin, sənayenin və sahibkarlığın inkişafı gələcəkdə həmin ərazilərin ölkə iqtisadiyyatında daha mühüm yer tutmasına imkan yarada bilər.

Zəfərin geosiyasi əhəmiyyəti də xüsusi diqqət tələb edir. Müharibədən sonra Cənubi Qafqazda yeni siyasi və iqtisadi reallıqlar formalaşıb. Azərbaycanın regional nəqliyyat və kommunikasiya imkanları genişlənib, ölkənin beynəlxalq tranzit mövqeyi daha da aktuallaşıb. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat istiqamətləri, regional əməkdaşlıq və kommunikasiya xətlərinin açılması ilə bağlı təşəbbüslər Azərbaycanın geoiqtisadi əhəmiyyətini artırır. Bununla yanaşı, davamlı sülhün təmin olunması üçün qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması, beynəlxalq hüquqa hörmət və dövlətlərarası öhdəliklərin yerinə yetirilməsi mühüm şərtlər olaraq qalır.
Zəfərin mənəvi və ictimai əhəmiyyəti isə milli birliyin möhkəmlənməsində özünü göstərir. Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan xalqının nümayiş etdirdiyi həmrəylik dövlətçilik tariximizin mühüm təcrübəsinə çevrildi. Bu birlik gələcəkdə də qorunmalı, milli maraqların müdafiəsi, ölkənin inkişafı və dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində əsas ictimai dayaqlardan biri olmalıdır.

Əlbəttə, Zəfər tarixindən danışarkən şəhidlərimizin və qazilərimizin fədakarlığını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Bu qələbə minlərlə qəhrəmanımızın canı və sağlamlığı bahasına əldə olunub. Şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi, onların ailələrinə diqqət və qayğı göstərilməsi, qazilərin sosial müdafiəsi və cəmiyyətə inteqrasiyası dövlətin və xalqın mənəvi borcudur. Zəfərin əsl dəyəri həm də bu fədakarlığın unudulmamasında, qəhrəmanlıq tarixinin gələcək nəsillərə çatdırılmasındadır.

Bu tarixi hadisələrin gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi baxımından da əhəmiyyəti böyükdür. Zəfər yalnız keçmişin qürur mənbəyi deyil, həm də gələcəyin məsuliyyətidir. Gənclər Azərbaycanın müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin hansı tarixi mübarizələr nəticəsində qorunduğunu bilməli, milli-mənəvi dəyərlərə sahib çıxmalı və ölkənin inkişafında fəal iştirak etməlidirlər. Azərbaycançılıq ideyasının təbliği, tarixi yaddaşın qorunması və milli həmrəyliyin gücləndirilməsi bu baxımdan xüsusi aktuallıq daşıyır.

Beləliklə, Zəfər Günü və Şuşanın azadlığı Azərbaycan tarixində yalnız hərbi qələbənin deyil, həm də milli özünüdərkin, dövlətçilik iradəsinin və tarixi məsuliyyətin ifadəsidir. Bu qələbə ölkənin qarşısında yeni imkanlarla yanaşı, yeni vəzifələr də müəyyənləşdirib. Qarabağın dirçəldilməsi, Böyük Qayıdışın davamlılığının təmin olunması, regional sülhün möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın iqtisadi-siyasi potensialının daha da gücləndirilməsi Zəfərin gələcək mərhələdəki əsas göstəriciləri olacaq.

Azərbaycan xalqı üçün Zəfər sadəcə tarixdə qazanılmış qələbə deyil, gələcəyə istiqamət verən milli iradə nümunəsidir. Şuşa isə bu iradənin, milli ruhun və mədəni yaddaşın əbədi rəmzi olaraq qalır. Tarixi qələbəni davamlı inkişafla, milli həmrəyliyi güclü dövlətçiliklə tamamlamak müasir Azərbaycanın qarşısında duran başlıca strateji vəzifədir.

Azər Badamov
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin