İran müharibəsi uzanır, neft bahalaşır: Politoloqdan XƏBƏRDARLIQ

İran müharibəsi uzanır, neft bahalaşır: Politoloqdan XƏBƏRDARLIQABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyatı "çox tezliklə" başa çatacaq.

Bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən bildirib.
Tramp İranla hərbi münaqişənin başa çatmasının dünya bazarında yanacağın qiymətlərinin kəskin azalmasına səbəb olacağını yenidən iddia edib.

"Müharibəni başa çatdıran kimi neftin qiyməti daş kimi düşəcək. Bu isə çox tezliklə olacaq. Bu, çox tezliklə baş verəcək. Biz bu məsələni bu və ya digər şəkildə həll edəcəyik", - ABŞ Prezidenti deyib.

Trampın fikrincə, neftin qiyməti hətta müharibə başlamazdan əvvəl müşahidə olunan səviyyədən də aşağı düşə bilər.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlamasında Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq Şəbnəm Həsənova bildirib ki, İran müharibəsinin uzanması qlobal enerji və maliyyə bazarlarında yeni risklər formalaşdırır:

İran müharibəsi uzanır, neft bahalaşır: Politoloqdan XƏBƏRDARLIQ"ABŞ-İran müharibəsi ətrafında formalaşan mövcud durum onu nümayiş etdirir ki, bu kəskin qarşıdurmanın təsirləri artıq yalnız hərbi əməliyyatlarla və Yaxın Şərqdəki təhlükəsizlik vəziyyəti ilə çərçivələnmir. Müharibənin uzanması qlobal enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyi artırır, neft qiymətlərini yüksəldir. Bu da nəticə etibarilə inflyasiya, faiz dərəcələri və fond bazarları üzərində təzyiq yaradır. Bu zəncirvari təsir get-gedə daha aydın xarakter alır. Hörmüz boğazı indiki durumda əsas risk mərkəzidir. Enerji təchizatının təhlükəsizliyi məsələsini yenidən gündəmə gətirən amil İranın tankerlərə hücumları artırması ilə bağlı olan məlumatlardır. Buna əlavə təsir edən məsələ ABŞ və İran arasında müharibəni başa çatdıracaq razılaşmanın hələ əldə olunmaması ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin davam etməsidir. Məhz mövcud şəraitdə neft qiymətlərinin əvvəlki günlərdə azalmasından sonra yenidən yüksəlməsi bazarın hərbi-siyasi risklərə nə qədər həssas olduğunu nümayiş etdirir".

Müsahibimiz qeyd edib ki, nəzərə çarpan başqa amil ABŞ administrasiyasının mümkün yeni hərbi əməliyyatlarla bağlı müzakirələridir:

"Euronews-un məlumatına görə, Ağ Ev Pentaqondan İrana qarşı mümkün zərbələr üzrə variantlar hazırlamağı istəyib və bu məsələnin noyabr ayında keçiriləcək aralıq seçkilərindən əvvəl gündəmə gəldiyi bildirilir. Buna paralel olaraq mümkün hərbi əməliyyatların İranı danışıqlar masasına sövq edəcəyinə və Hörmüz boğazında təhlükəsiz keçidi bərpa edəcəyinə dair gözləntilərin aşağı olduğu qeyd edilir. Bu isə bir sualı ön plana çıxardır. Qarşıdurmanın hərbi yolla genişləndirilməsi diplomatik nəticə baxımından nə dərəcədə effektiv ola bilər? Məsələnin iqtisadi tərəfi də var, hansı ki daha geniş nəticələr yaradır. Neftin bahalaşması sadəcə ABŞ-da deyil, başqa iqtisadiyyatlarda da inflyasiya narahatlığını yenidən artırır. Bunun fonunda dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi yüksəlir. Yüksək borclanma xərclərinin özü isə şirkətlərin mənfəətinə və səhmlərin cəlbediciliyinə təzyiq edir. ABŞ-da 10 illik Xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyinin çoxillik yüksək səviyyələrə yaxınlaşması və Federal Ehtiyat Sisteminin əlavə faiz artımını nəzərdən keçirməsi enerji böhranının artıq monetar siyasətə də təsir edən amilə çevrildiyini göstərir. Pul siyasətinə təsirdən danışdıqda isə dolların riskdən qaçış dövrlərində investorlara əvvəlki kimi güclü qorunma təmin etməsi ehtimalı az görünür".

Politoloqun sözlərinə görə, ABŞ fond bazarlarında müşahidə olunan geriləmə dünya iqtisadiyyatından ayrı düşən hadisə kimi dəyərləndirilməməlidir:

"Çünki Asiya bazarlarında da eniş qeyd edilir. Yəni, geosiyasi riskin maliyyə bazarlarına keçidi artıq diqqətçəkən səviyyədədir. İnvestorlar üçün başlıca problem yalnız neftin hazırkı qiyməti deyil, onun növbəti dövrdə hansı istiqamətdə hərəkət edəcəyinin qeyri-müəyyənliyidir. Başqa bir tərəfdən isə enerji bazarında vəziyyəti sabitləşdirmək üçün beynəlxalq səviyyədə müəyyən mexanizmlər də dövriyyəyə gətirilir. G7 ölkələrinin və Beynəlxalq Enerji Agentliyinin strateji neft ehtiyatlarının bazara çıxarılması ilə bağlı qərarı qiymət təzyiqini azaltmağa hədəflənib. Al Jazeera-nın məlumatına görə, BEA üzvləri zərurət yaranacağı təqdirdə əlavə ehtiyatların buraxılmasına hazır olduqlarını bildiriblər və xüsusilə dizel təchizatına üstünlük verilməsi nəzərdə tutulur. Lakin bu addımların əsas funksiyası bazarda yaranmış təzyiqi yumşaltmaqdır. Bu da müharibənin yaratdığı geosiyasi qeyri-müəyyənliyi aradan qaldırmır".

Şəbnəm Həsənova əlavə edib ki, hazırkı mənzərədə əsas məsələ neft qiymətinin 100 dolları keçməsi deyil, enerji təhlükəsizliyinin birbaşa geosiyasi qarşıdurmanın gedişindən asılı vəziyyətə düşməsidir:

"Hörmüz boğazında hücumların artması, ABŞ və İran arasında razılaşmanın əldə olunmaması və mümkün yeni hərbi əməliyyatlarla bağlı müzakirələr bazarlara qarşıdurmanın daha da uzana biləcəyi mesajını verir. Əsas siyasi reallıq ondan ibarətdir ki, ABŞ-İran qarşıdurmasının növbəti mərhələsi yalnız Yaxın Şərqin təhlükəsizlik arxitekturasına deyil, qlobal iqtisadi sabitliyə də təsir göstərə bilər. Neft qiymətlərinin artması inflyasiya təzyiqini gücləndirir, inflyasiya faiz siyasəti ilə bağlı gözləntiləri dəyişir, yüksək istiqraz gəlirliliyi isə fond bazarlarına əlavə təzyiq yaradır. Deməli, İran ətrafında hərbi eskalasiyanın davam edib-etməməsi artıq yalnız regional təhlükəsizlik məsələsi deyil, qlobal iqtisadi və maliyyə sabitliyi baxımından da mühüm amildir".

Aynur Babazadə


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 865   Tarix: 08 oktyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Azərbaycanda terminallarla ÖDƏNİŞ QAYDASI DƏYİŞDİ

Ödənişlərin təhlükəsizliyinin artırılması və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq terminallar vasitəsilə nağd vəsaitlərin qəbulu üzrə yeni qayda tətbiq olunur. xəbər verir ki, qaydaya əsasən, 500 manatdan artıq məbləğdə ödəniş və ya pul köçürməsi həyata keçirmək istəyən istifadəçilər şəxsiyyətlərin

00:23 559
.

Əraqçi: İran zənginləşdirilmiş uranı ölkədən çıxarmaq niyyətində deyil

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranın 60 faizədək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı danışıqlara hazır olduğunu, lakin bu materialın ölkə ərazisindən çıxarılmasına razılaşmayacağını bildirib. "Report" xəbər verir ki, Əraqçi bu barədə "Iran" qəzetinə müsahibəsind

10:30 200
.

Zelenski Ukraynanın Vaşinqtondakı səfiri postuna namizədlərin adlarını açıqlayıb

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Oksana Markarovanın Vaşinqtonda səfir vəzifəsinə qayıtmasını mümkün hesab edir. "Report" Ukrayna mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Zelenski onlayn brifinq zamanı bildirib. Onun sözlərinə görə, digər mümkün namizədlər sırasında Yuliya Sviridenko

13:00 142
.

Yas mərasiminə gedən ehtiyatda olan zabit faciəli şəkildə öldü - Təfərrüat

Qazaxda ehtiyatda olan zabit dəm qazından boğularaq ölüb. -ın məlumatına görə, əslən Qazax rayonundan olan, Bakı şəhərində yaşayan 1977-ci il təvəllüdlü Vüqar Qulu oğlu Məmmədov bir neçə gün əvvəl iki avtomobilin toqquşması nəticəsində həyatını itirən Dərgahquliyevlər ailəsinin üzvlərinin yas mərasimind

11:23 223
.

Paytaxtda kirayə mənzillər sürətlə bahalaşır

Bakıda kirayə mənzil bazarında bahalaşma davam edir. Qiymət artımı artıq təkcə paytaxtın müəyyən əraziləri ilə məhdudlaşmır, mənzil axtaranların qarşısında daha ciddi seçim və büdcə problemi yaradır. Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) məlumatına görə, bu ilin sentyabr ayının sonunda kirayə qiymətlər

12:50 161
.

Əhaliyə şad xəbər: qaz və işıq limitlərinə yenidən baxılması MÜZAKİRƏ EDİLİR

Qış mövsümünə keçidlə əlaqədar Azərbaycanda əhalinin təbii qaz və elektrik enerjisi üzrə mövcud limitlərinə yenidən baxılması məsələsi gündəmə gəlib. Hazırda əhali üçün illik 1200 kubmetrədək qazın hər kubmetri 12,5 qəpik, 1200-2500 kubmetr aralığında 22 qəpik, 2500 kubmetrdən artıq istehlak isə 30 qəpikl

00:27 346
.

Zelenski: NATO-da olacayıq və yox demək hələ tezdir

Müttəfiqlər Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətinin onun NATO-ya üzvlüyü olduğunu başa düşür. "Report"un Şərqi Avropa bürosunun məlumatına görə, bunu Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski jurnalistlərə onlayn söhbət zamanı bildirib. "Şübhəsiz, bu hər iki tərəfi - həm Ukraynanı, həm də NATO-n

21.11.2026 235
.

Azərbaycanda əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin ümumi dəyəri 8 %-ə yaxın artıb

Bu ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanda əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin dəyəri 13 milyard 487,2 milyon manat olub. "Report" Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, bu, 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 7,8 % çoxdur. Bildirilib ki, hüquqi şəxslə

14:00 138
.

Börnhem Britaniyanı Avropa İttifaqına qaytarmaq istəyir

Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ölkəsinin yenidən Avropa İttifaqına (Aİ) qatılmasının tərəfdarıdır və cəmiyyətin də bu fikri bölüşdüyünə inanır. bildirir ki, bu barədə "The Times" nəşri onun ətrafındakı yüksək vəzifəli mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Qaynağın sözlərinə görə, bu

21.11.2026 280
.