Əzbərləmək, yoxsa anlamaq: Təhsildə əsas məqsəd nədir?

"İmtahan zamanı şagirdin qarşısına suallar qoyulur və ondan müəyyən vaxt ərzində cavab verməsi gözlənilir. Bu, biliyi yoxlamağın əsas üsullarından biridir. Lakin imtahan nəticəsi ilə uşağın mövzunu həqiqətən nə dərəcədə başa düşməsi hər zaman eyni olmur".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib.

O, qeyd edib ki. şagird müəyyən məlumatları əzbərləyərək yüksək nəticə göstərə bilər. Xüsusilə suallar əvvəlcədən tanış olan tipdədirsə, yaddaşı güclü olan uşaq üstünlük qazana bilər. Lakin bir neçə həftə sonra həmin məlumatların bir hissəsi unudula bilər. Başqa bir şagird isə mövzunu daha gec mənimsəsə də, onu daha dərindən başa düşdüyü üçün sonradan tətbiq etməkdə daha uğurlu ola bilər:

"Əzbərləmənin təhsildə öz yeri var. Tarixləri, terminləri, düsturları və müəyyən faktları yadda saxlamaq vacibdir. Problem isə təhsilin bütövlükdə əzbərləməyə çevrilməsidir. Uşaq yalnız hazır cavabı xatırlamağı öyrənirsə, yeni və fərqli vəziyyətlə qarşılaşdıqda çətinlik çəkə bilər.

Məsələn, tarixdən müəyyən hadisənin hansı ildə baş verdiyini bilmək vacibdir. Lakin həmin hadisənin səbəblərini və nəticələrini izah etmək artıq fərqli düşünmə bacarığı tələb edir. Ədəbiyyatda müəllifin adını və əsərin yazıldığı tarixi yadda saxlamaq mümkündür. Ancaq əsərdəki obrazın davranışını əsaslandırmaq və ona münasibət bildirmək artıq təhlil etməyi tələb edir.

İmtahan sualları hazırlanarkən bu fərq nəzərə alınarsa, uşağın biliyi haqqında daha real təsəvvür yaratmaq mümkündür. Yalnız düzgün cavabı tapmağa yönələn suallarla yanaşı, səbəbi izah etməyi, müqayisə aparmağı və öyrənilən məlumatı yeni vəziyyətdə tətbiq etməyi tələb edən tapşırıqlara da yer verilə bilər.

Uşağın yaddaşı nə qədər güclü olsa da, həyatın bütün suallarını əvvəlcədən əzbərləmək mümkün deyil. Qarşısına yeni problem çıxdıqda o, düşünməli, məlumat axtarmalı, müxtəlif variantları qiymətləndirməli və qərar verməlidir. Məktəbin əsas məqsədlərindən biri də məhz bu bacarıqları formalaşdırmaqdır.

İmtahan, şübhəsiz ki, vacib ölçmə vasitələrindən biridir. Lakin uşağın biliyini yalnız bir imtahanın nəticəsi ilə qiymətləndirmək doğru olmaz. Onun dərsdəki fəaliyyəti, tapşırıqları yerinə yetirməsi, müzakirələrdə iştirakı və öyrəndiklərini praktikada tətbiq edə bilməsi də biliyi və bacarıqları haqqında mühüm məlumat verir".

Telegramda izləyin