Özəl klinikada "analiz biznesi": Xəstə müalicə olunur, yoxsa kassaya çevrilir?

Özəl klinikada "analiz biznesi": Xəstə müalicə olunur, yoxsa kassaya çevrilir?Özəl klinikaya sadə bir şikayətlə daxil olub, əlində uzun analiz siyahısı ilə çıxan xəstələr az deyil. Baş ağrısı ilə gedir, vitamin paneli yazılır. Yorğunluqdan şikayət edir, hormonlardan tutmuş qaraciyər göstəricilərinə qədər onlarla test istənilir. Sonra USM, rentgen, MRT, təkrar konsultasiya... Xəstənin ağlına bir sual gəlir: bunların hamısı doğrudanmı lazımdır, yoxsa müalicədən çox xidmət satılır?

Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edirik:

Bu sual təkcə Azərbaycanda verilmir. Dünyada "overtesting" - yəni tibbi baxımdan zəruri olmayan həddindən artıq testlər - ayrıca problem kimi araşdırılır. Sistematik icmallar göstərir ki, artıq test yalnız əlavə xərc yaratmır. Yanlış-müsbət nəticə, təsadüfi tapıntı, əlavə müayinələr, hətta lazım olmayan müalicə zənciri də yarada bilər. Bəzi beynəlxalq araşdırmalarda laborator testlərinin 20-30 faizədək hissəsinin klinik baxımdan aşağı dəyərli və ya lazımsız ola biləcəyi qeyd edilir.

Çox analiz həmişə yaxşı həkim demək deyil

Pasiyent bəzən düşünür ki, nə qədər çox analiz yazılıbsa, həkim bir o qədər diqqətlidir. Halbuki müasir tibbdə yaxşı diaqnostika "hər şeyi yoxlamaq" yox, şikayət, anamnez və ilkin müayinəyə uyğun test seçməkdir.

Əks halda bir göstəricinin normadan cüzi kənara çıxması yeni müayinə doğurur. Ardınca başqa nəticə, başqa konsultasiya, başqa prosedur gəlir. Tibbdə buna "kaskad effekti" də deyilir. Yəni bir lazımsız test bütünlükdə lazımsız tibbi xidmətlər zəncirinə çevrilə bilər. "Choosing Wisely" kimi beynəlxalq təşəbbüslər də məhz xəstələrin həkimdən "Bu test mənə doğrudanmı lazımdır?", "Nəticə müalicəni dəyişəcəkmi?" suallarını soruşmasını tövsiyə edir.

Diaqnoz analizsiz qoyula bilərmi?

Burada başqa ifrata da düşmək olmaz. Hər diaqnoz üçün laborator analiz tələb olunmur. Bir sıra xəstəlik və vəziyyətlər həkimin sorğusu, fiziki müayinə və tipik klinik əlamətlərlə müəyyən edilə bilər. Digərlərində isə qan analizi, görüntüləmə və əlavə test mütləqdir.

Deməli, "analiz yazmadısa, diaqnoz səhvdir" yanaşması da doğru deyil. Problem həkimin analizsiz diaqnoz qoyması yox, həmin diaqnozun tibbi əsasının olub-olmamasıdır. Eyni qaydada çoxlu analiz yazılması da avtomatik keyfiyyət göstəricisi deyil.

Azərbaycan bazarında əsas risk yalnız artıq analiz deyil

Azərbaycanda özəl səhiyyə sektoruna nəzarətlə bağlı son faktlar daha ciddi bir məsələni də üzə çıxarır. Səhiyyə Nazirliyinin Analitik Ekspertiza Mərkəzinin məlumatına görə, 2025-ci ilin ilk yeddi ayında 57 klinika müxtəlif pozuntulara görə cərimələnib. Səbəblər arasında lisenziyadan kənar fəaliyyət, sertifikasiyasız tibbi praktika, dövlət qeydiyyatından keçməyən dərmanların istifadəsi və ümumiyyətlə lisenziyasız tibbi fəaliyyət olub.

2026-cı ildə Bakıda bir özəl klinikada aparılan yoxlama zamanı da lisenziyasız tibbi fəaliyyət və qeydiyyatsız dərman vasitələrinin istifadəsi aşkarlanıb, müəssisənin fəaliyyətinin dayandırılması üçün tədbirlər başlanıb.

Bu faktlar "bütün özəl klinikalar xəstəni aldadır" nəticəsinə gəlməyə əsas vermir. Amma pasiyentin artıq yalnız həkimin sözünə deyil, klinikanın hüquqi statusuna, həkimin ixtisasına və yazılan prosedurun əsaslandırılmasına da diqqət yetirməli olduğunu göstərir.

Xəstənin qorxusu ən yaxşı satış alətinə çevriləndə

Tibbdə ən güclü satış mexanizmlərindən biri qorxudur. "Bunu yoxlamasaq təhlükəli ola bilər", "indi etdirməsəniz gec ola bilər", "bütün paketə baxaq" kimi ifadələr tibbi səbəbə əsaslana da bilər. Amma hər dəfə yox.

Xəstə qarşısında ağ xalatlı mütəxəssis dayananda onun təklif etdiyi proseduru rədd etmək çətindir. İnsan sağlamlığına risk etmək istəmir və çox vaxt "birdən həqiqətən vacibdir" deyərək razılaşır. Tibbi xidmətlə kommersiya marağının birləşdiyi nöqtədə əsas etik sual da budur.

Pasiyent nə soruşmalıdır?

Ən sadə qorunma üsulu ikinci rəy və konkret suallardır: Bu analiz niyə lazımdır? Etməsəm nə dəyişəcək? Nəticə müalicəni dəyişəcəkmi? Daha sadə alternativ varmı?

Əgər həkim bunu aydın izah edə bilmirsə, xüsusən də eyni klinikanın laboratoriyası, görüntüləmə mərkəzi və prosedur kabineti ard-arda təklif olunursa, ikinci mütəxəssisin rəyi faydalı ola bilər.

Çünki tibbdə məqsəd mümkün qədər çox analiz etmək deyil. Məqsəd doğru xəstəyə, doğru zamanda, doğru müayinəni təyin etməkdir.

Pasiyent klinikanın kassası deyil. Ağ xalat isə istənilən xidmətin avtomatik olaraq zəruri olduğunu göstərən çek deyil.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 969   Tarix: 06 oktyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Bu xəstələrə şad xəbər - Dərmanlar PULSUZ OLACAQ

Azərbaycanda gələn ilin aprel ayından etibarən ambulator dərman vasitələrinin icbari tibbi sığorta hesabına təmin edilməsi planlaşdırılır. BİG.AZ report-a istinadən xəbər verir ki bunu Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Ramin Rzayev "Dövlət biznes əməkdaşlıq forumu"

00:09 130
.

Pensiyaçılara ikiqat XOŞ XƏBƏR - Aprelin 1-dən etibarən…

Əmək Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklik işçilərin əməkhaqlarının ödənilməsi qaydasında yeniliyə səbəb olacaq. Layihəyə əsasən, işəgötürənlər işçinin maaşını onun seçdiyi bank hesabına köçürməli olacaqlar. Bəs yeni qayda işçilərə və işəgötürənlərə hansı dəyişiklikləri gətirəcək? İşçinin maaşını istədiy

00:15 100
.

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb - Foto

Noyabrın 21-də Hanoy Ticarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb. Layihə Kollecin azərbaycanlı tərəfdaşları ilə davamlı və məqsədyönlü əməkdaşlıq çərçivəsində ərsəyə gəlib. BİG.AZ AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyev

21.11.2026 190
.

Paşinyan: Ermənistan sabah TRIPP layihəsinin başlanmasını elan edəcək

Ermənistan hökuməti sabah "Beynəlxalq sülh və firavanlıq naminə Tramp Marşrutu" (TRIPP) layihəsinin başlanmasını rəsmi şəkildə elan edəcək. "Report" Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Nikol Paşinyan "Digitec" yüksək texnologiyalar forumund

21.11.2026 168
.

Fin körfəzində iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib

Fin körfəzinin neytral sularında iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib. "Report" Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Leninqrad vilayətinin qubernatoru Aleksandr Drozdenko məlumat verib. "Fin körfəzinin neytral sularında, Rusiya Federasiyasının sərhədində

21.11.2026 174
.

Almaniya XİN başçısı: Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi Bakı ilə sülh üçün zəruri addımdır

Azərbaycanla yekun sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan öz Konstitusiyasını dəyişməlidir. "Report" xəbər verir ki, bunu Almaniyanın xarici işlər naziri Yohan Vadeful Almaniyanın "Tagesschau" telekanalına müsahibəsində bildirib. XİN başçısı qeyd edib ki, hazırda Cənubi Qafqazd

21.11.2026 189
.

Pentaqon rəhbəri ABŞ-ın Kanada ilə hərbi əməkdaşlığını məhdudlaşdırıb

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset Kanada ilə hərbi əməkdaşlığın məhdudlaşdırılması barədə göstəriş verib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Washington Post" qəzeti ABŞ administrasiyasındakı mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Nəşrin məlumatına görə, Pentaqon rəhbəri müvafiq göstəriş

21.11.2026 120
.

Qırğızıstanın səhiyyə naziri həmkarının həyatını xilas etdi

Qırğızıstanın səhiyyə naziri Damir Osmonov həmkarının ürəyində əməliyyat apararaq stent yerləşdirib. xəbər verir ki, bu barədə o, sosial şəbəkə hesablarında məlumat paylaşıb. Nazirin sözlərinə görə, bu tibbi müdaxilə infarktın qarşısını vaxtında almağa kömək edib:. "Mənim üçün xüsusi bir iş gün

21.11.2026 134
.

Börnhem Britaniyanı Avropa İttifaqına qaytarmaq istəyir

Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ölkəsinin yenidən Avropa İttifaqına (Aİ) qatılmasının tərəfdarıdır və cəmiyyətin də bu fikri bölüşdüyünə inanır. bildirir ki, bu barədə "The Times" nəşri onun ətrafındakı yüksək vəzifəli mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Qaynağın sözlərinə görə, bu

21.11.2026 160
.