Türkiyə və Pakistan Yəmənə müdaxilə edə bilərmi? "Məkkə Sazişi"nin ilk sınağı

Türkiyə və Pakistan Yəmənə müdaxilə edə bilərmi? "Məkkə Sazişi"nin ilk sınağı""Məkkə Sazişi"ni imzalayan Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan birgə müdafiə mexanizmlərinin praktiki icrasına başlayıblar. Tərəflər müdafiə sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi, birgə çəkindirmə imkanlarının artırılması və hərbi imkanların koordinasiyası istiqamətində tədbirlərin görülməsi barədə razılığa gəliblər. Sazişin əsas müddəasına görə, tərəflərdən birinə qarşı silahlı hücum digər iki ölkəyə qarşı da hücum hesab edilir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib.

O, qeyd edib ki, əslində, bu mexanizmin Yəmən istiqamətində sınaqdan keçirilməsi gözlənilən ssenarilərdən biri idi. Son dövrdə husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hücumlarının artması Ər-Riyadın təhlükəsizlik narahatlıqlarını daha da gücləndirib. Sentyabrın sonlarında isə Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistanın hərbi rəhbərləri müdafiə əməkdaşlığının dərinləşdirilməsi, kəşfiyyat mübadiləsi və hərbi koordinasiya məsələlərini müzakirə ediblər:

"Yəməndə husilərlə hökumət qüvvələri arasında qarşıdurmanın yenidən kəskinləşməsi fonunda Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyi məsələsi "Məkkə Sazişi"nin praktiki əhəmiyyətini artırır.

Husilərin Səudiyyə Ərəbistanının ərazisinə və strateji infrastruktura hücumları üçtərəfli müdafiə mexanizminin işə salınması üçün əsas yarada bilər. Çünki saziş NATO-nun 5-ci maddəsi ilə tam eyniləşdirilməsə də, onun əsas prinsipi kollektiv müdafiəyə - bir tərəfə qarşı silahlı hücumun bütün tərəflərə qarşı hücum hesab edilməsinə - əsaslanır.

Ankara və İslamabadın prosesə daha fəal şəkildə qoşulması Yəməndə qüvvələr nisbətinə təsir göstərə bilər.

Birincisi, Yəmən hökumət qüvvələrinin əsas problemlərindən biri onların müxtəlif silahlı və siyasi qruplardan ibarət olması və vahid komandanlığın zəifliyidir. Türkiyə və Pakistanın hərbi təcrübəsi bu qüvvələrin koordinasiyasının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli ola bilər. Lakin bunun nə dərəcədə nəticə verəcəyi artıq siyasi və hərbi qərarlardan asılı olacaq.

İkincisi, husilər əsasən dağlıq ərazilərdə möhkəmlənib və uzun müddətdir gerilla taktikasından istifadə edirlər. Türkiyə və Pakistanın dağlıq ərazilərdə antiterror və hərbi əməliyyatlar sahəsində təcrübəsi mövcuddur. Bu baxımdan Ankara və İslamabadın Yəmən hökumət qüvvələrinə təlim və koordinasiya dəstəyi verməsi mümkün ssenarilərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Üçüncüsü, Türkiyə və Pakistanın prosesdə rolunun artması İranın husilərlə bağlı təsir imkanları məsələsini də gündəmə gətirir. Husilərin İranla əlaqələri uzun müddətdir regional təhlükəsizlik müzakirələrinin əsas mövzularından biridir. Bununla belə, "Məkkə Sazişi"nin rəsmi sənədlərində konkret olaraq İrana qarşı yönəlmiş hərbi ittifaq kimi təqdim olunmadığını da nəzərə almaq lazımdır. Üç ölkə sazişi kollektiv müdafiə və regional sabitlik mexanizmi kimi təqdim edir.

Türkiyə və Pakistanın prosesə daha fəal qoşulması yalnız Səudiyyə Ərəbistanının müdafiəsi ilə məhdudlaşarsa, sazişin hərbi mexanizmi regional çəkindirmə vasitəsinə çevriləcək. Əgər bu əməkdaşlıq Yəməndə hökumət qüvvələrinin gücləndirilməsinə və ölkədə siyasi sabitliyin təmin olunmasına qədər davam edərsə, "Məkkə Sazişi"nin regional təhlükəsizlik arxitekturasındakı rolu daha da genişlənə bilər.

Burada Babül-Məndəb boğazının təhlükəsizliyi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qırmızı dənizi Ədən körfəzi ilə birləşdirən bu strateji su yolu Yaxın Şərq və beynəlxalq ticarət baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Buna görə Yəməndə davamlı sabitliyin yaradılması regionun təhlükəsizliyi baxımından əsas məsələlərdən biridir.

Nəticə etibarilə, Yəməndəki vəziyyət "Məkkə Sazişi"nin praktiki imkanlarının ilk ciddi sınaqlarından birinə çevrilə bilər. Sazişin real təsiri isə tərəflərin kollektiv müdafiə mexanizmlərini nə dərəcədə koordinasiyalı şəkildə tətbiq edə bilməsindən asılı olacaq".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 937   Tarix: 06 oktyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Bu xəstələrə şad xəbər - Dərmanlar PULSUZ OLACAQ

Azərbaycanda gələn ilin aprel ayından etibarən ambulator dərman vasitələrinin icbari tibbi sığorta hesabına təmin edilməsi planlaşdırılır. BİG.AZ report-a istinadən xəbər verir ki bunu Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Ramin Rzayev "Dövlət biznes əməkdaşlıq forumu"

00:09 130
.

Pensiyaçılara ikiqat XOŞ XƏBƏR - Aprelin 1-dən etibarən…

Əmək Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklik işçilərin əməkhaqlarının ödənilməsi qaydasında yeniliyə səbəb olacaq. Layihəyə əsasən, işəgötürənlər işçinin maaşını onun seçdiyi bank hesabına köçürməli olacaqlar. Bəs yeni qayda işçilərə və işəgötürənlərə hansı dəyişiklikləri gətirəcək? İşçinin maaşını istədiy

00:15 100
.

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb - Foto

Noyabrın 21-də Hanoy Ticarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb. Layihə Kollecin azərbaycanlı tərəfdaşları ilə davamlı və məqsədyönlü əməkdaşlıq çərçivəsində ərsəyə gəlib. BİG.AZ AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyev

21.11.2026 190
.

Paşinyan: Ermənistan sabah TRIPP layihəsinin başlanmasını elan edəcək

Ermənistan hökuməti sabah "Beynəlxalq sülh və firavanlıq naminə Tramp Marşrutu" (TRIPP) layihəsinin başlanmasını rəsmi şəkildə elan edəcək. "Report" Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Nikol Paşinyan "Digitec" yüksək texnologiyalar forumund

21.11.2026 168
.

Fin körfəzində iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib

Fin körfəzinin neytral sularında iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib. "Report" Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Leninqrad vilayətinin qubernatoru Aleksandr Drozdenko məlumat verib. "Fin körfəzinin neytral sularında, Rusiya Federasiyasının sərhədində

21.11.2026 174
.

Almaniya XİN başçısı: Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi Bakı ilə sülh üçün zəruri addımdır

Azərbaycanla yekun sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan öz Konstitusiyasını dəyişməlidir. "Report" xəbər verir ki, bunu Almaniyanın xarici işlər naziri Yohan Vadeful Almaniyanın "Tagesschau" telekanalına müsahibəsində bildirib. XİN başçısı qeyd edib ki, hazırda Cənubi Qafqazd

21.11.2026 189
.

Pentaqon rəhbəri ABŞ-ın Kanada ilə hərbi əməkdaşlığını məhdudlaşdırıb

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset Kanada ilə hərbi əməkdaşlığın məhdudlaşdırılması barədə göstəriş verib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Washington Post" qəzeti ABŞ administrasiyasındakı mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Nəşrin məlumatına görə, Pentaqon rəhbəri müvafiq göstəriş

21.11.2026 120
.

Qırğızıstanın səhiyyə naziri həmkarının həyatını xilas etdi

Qırğızıstanın səhiyyə naziri Damir Osmonov həmkarının ürəyində əməliyyat apararaq stent yerləşdirib. xəbər verir ki, bu barədə o, sosial şəbəkə hesablarında məlumat paylaşıb. Nazirin sözlərinə görə, bu tibbi müdaxilə infarktın qarşısını vaxtında almağa kömək edib:. "Mənim üçün xüsusi bir iş gün

21.11.2026 134
.

Börnhem Britaniyanı Avropa İttifaqına qaytarmaq istəyir

Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ölkəsinin yenidən Avropa İttifaqına (Aİ) qatılmasının tərəfdarıdır və cəmiyyətin də bu fikri bölüşdüyünə inanır. bildirir ki, bu barədə "The Times" nəşri onun ətrafındakı yüksək vəzifəli mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Qaynağın sözlərinə görə, bu

21.11.2026 160
.