Dünya üçün kritik mənzərə: Planetar sərhədlərdən yeddisi təhlükəsiz zonadan kənardadır
İqlimdən şirin su ehtiyatlarına, okeanlardan biomüxtəlifliyə qədər Yer kürəsində həyatı təmin edən əsas sistemlər getdikcə daha çox təzyiq altında qalır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Potsdam İqlim Təsirləri Araşdırmaları İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Planetar Sərhədlər Elmi Laboratoriyasının hazırladığı "Planetar Sağlamlıq Yoxlaması 2026" hesabatı planetin tarazlığını müəyyən edən doqquz əsas sərhəddən yeddisinin artıq təhlükəsiz həddi aşdığını ortaya qoyub. 60-dan çox alimin töhfə verdiyi araşdırmada ümumi vəziyyətin pisləşməkdə davam etdiyi də vurğulanıb.
Araşdırmanın baş redaktoru və Potsdam İnstitutunun tədqiqatçısı Niklas Kitzmann bu qiymətləndirməni Yer kürəsində aparılan hərtərəfli qan analizinə bənzədir. Nəticələr bəzi sistemlərdə risklərin artmasından əlavə, təcili müdaxilə tələb edən vəziyyətin yarandığını göstərir.
Yeddi sərhəd təhlükəsiz zonadan kənardadır
Ən yüksək risk kateqoriyasına iqlim dəyişikliyi, biomüxtəlifliyin bütövlüyünün pozulması, biogeokimyəvi dövrlərdəki dəyişikliklər və ətraf mühitə yeni birləşmələrin buraxılması daxildir. Bu dörd istiqamət artıq təhlükəli zonaya keçib.
Okeanların turşulaşması, şirin sudan istifadə və quru sistemlərində baş verən dəyişikliklər də təhlükəsiz həddi keçib. Bununla belə, onlar artan risk kateqoriyasında qiymətləndirilir.
Doqquz planetar sərhəddən yalnız stratosferdəki ozon təbəqəsinin nazilməsi və atmosfer aerozollarının yüklənməsi qlobal miqyasda təhlükəsiz zonada qalmaqda davam edir.
Tədqiqatçıların xüsusi diqqət yetirdiyi ərazilərdən biri Amazon tropik meşələridir. Ekosistemin kritik dönüş nöqtəsinə yaxınlaşdığı bildirilir. Okean dibləri də dib trolu ilə balıqçılıq və dərin dəniz mədənçiliyinin yaratdığı təzyiqlə üzləşir.
İqlim dəyişikliyinin gücləndirdiyi ekstremal hava hadisələri və süni kimyəvi maddələr də əsas təhlükələr arasında göstərilir.
Ortaya çıxan mənzərə ciddi olsa da, geri dönüş ehtimalı tamamilə aradan qalxmayıb. Alimlər vurğulayırlar ki, qarşıdakı bir neçə il ərzində emissiyaların və təbiətin məhv edilməsinin azaldılması halında Yerin həyat təmin edən sistemlərinin yenidən bərpa olunmaq şansı qalır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 97 Tarix: 05 oktyabr 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşMetro ilə bağlı YENİ XƏBƏR: 2030-cu ilədək Bakıda...
"2011-ci ildə təsdiqlənmiş "Bakı Metropoliteni xətlərinin konseptual inkişaf sxemi"nə uyğun olaraq 2030-cu ilədək stansiyaların sayı 77-dək artırılacaq. Hazırda metroda 26 stansiya var. Yəni hələ 51 stansiya da tikilib istifadəyə veriləcək. Ümumilikdə, Bakı metrosu 5 ayrı xəttdən ibarə
18.09.2021 2589 Azərbaycanda istehsal ediləcək avtomobillərin qiyməti açıqlandı - 17 min manata...
Hacıqabul Sənaye Məhəlləsində istehsal ediləcək minik avtomobillərinin qiyməti 17-20 min manat təşkil edəcək. Bu barədə "Azərbaycan Avtomobil İstehsalçıları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin rəhbəri Emin Axundov deyib. "Minik avtomobillərinin növbəti aydan satışa çıxarılması planlaşdırılır
18.09.2021 1109 Cənub bölgəsi ilə bağlı "12-dən sonra işləmir" deyimi haradan yaranıb?
Niyə bəziləri talışlar haqqında "saat 12-dən sonra işləmir" ifadəsini istifadə edirlər?. xəbər verir ki, bu barədə aparıcı, nitq təlimçisi Cəlalə Nəzəroğlu sosial şəbəkədə paylaşım edib. O bildirib ki, bu deyim talışların fiziki işlərinə görə yaranıb:. "Çox təəssüf ki, bizdə bəziləri insanlar
18.09.2021 1826 Türkiyədə təlimlərdə iştirak edən Azərbaycan hərbçilərinin bir qrupu Vətənə qayıdıb
Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında illik hərbi əməkdaşlıq planına əsasən keçirilən "TurAz Şahini - 2021" birgə taktiki-uçuş təlimində iştirak edən Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin bir qrup heyəti və aviasiya vasitələri Vətənə qayıdıb. Bu barədə BİG.AZ-a Müdafiə Nazirliyində
18.09.2021 254 Telefonu niyə yastığın altına qoyub yatmaq olmaz?
"Yaşayış sahəsinin ekologiyası" laboratoriyasının müdiri Anton Yastrebçevin sözlərinə görə, smartfonları yastığın altına qoyub yatmaq olmaz. -a istinadən xəbər verir ki, ekspert səbəb kimi telefonlardan gələn radiasiyanın bəzən artdığını bildirib. "Nəzərə almaq lazımdır ki, telefonları
18.09.2021 862 Azərbaycan polisindən ermənilərə süngülü dərs - VİDEO
Gorus-Qafan yolu üzərində xidmət göstərən Azərbaycan polisi yoldan keçmək istəyən ermənilərə dərs verib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə üzərində qondarma respublikanın "bayrağ"ı olan avtomobilin postdan keçmək üçün yaxınlaşdığı görünür. Postd
18.09.2021 988 Səməd Seyidovun rəhbəri olduğu Mərkəz bağlandı
Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin sədri, Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Səməd Seyidovun başçısı olduğu Siyasi Psixologiya Mərkəzi (SPM) fəaliyyətini dayandırıb. Mərkəzin fəaliyyətini dayandırmasına səbəb maliyyə problemini
18.09.2021 865 Şimşək çaxıb, leysan yağıb
Ölkə ərazisində hökm sürən faktiki hava açıqlanıb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, saat 21.00-a olan məlumata əsasən Şəki, Daşkəsən, Gədəbəy, Göy-göl, Quba, Ləzə, Qusar, Oğuz, Kişçay (Şəki), Balakən, Sarıbaş(Qax), Sahdağ, Zaqatala
17.09.2021 1179 Paşinyan Batumidə "yoxa çıxdı"
Bir neçə gün əvvəl Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Gürcüstana rəsmi səfər edib. Onun səfəri Batumi şəhərində başa çatıb. Rəsmi məlumata görə, onunla Gürcüstanın baş naziri arasında qeyri-rəsmi görüş olub. Batumiyə səfər Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli bir hissəsi və xüsusən də bəzi Rusiy
18.09.2021 774 
