İnsan orqanizminin dözə biləcəyi ən yüksək temperatur nə qədərdir?

İnsan orqanizminin dözə biləcəyi ən yüksək temperatur nə qədərdir?Alimlər insan orqanizminin yüksək temperatur və rütubət qarşısında hansı həddə müdafiəsiz qaldığını araşdırıblar. "Yaş termometr temperaturu" adlandırılan göstərici həyati təhlükə yaradan hədləri müəyyənləşdirmək baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, dünyada isti hava dalğaları hər il daha tez-tez və daha intensiv müşahidə olunduqca, alimlər insan orqanizminin artan temperaturlara davamlılığını araşdırırlar. Bəs insan nə qədər istiyə dözə bilər və bu hədd aşıldıqda nə baş verir?

İstilik və rütubətin eyni vaxtda yüksəldiyi şəraitdə orqanizm öz temperaturunu tənzimləməkdə çətinlik çəkir. Bu, sadəcə narahatlıq deyil, birbaşa həyati risk yarada bilər. Elmi araşdırmalara görə, insan orqanizmi üçün "qırmızı xətt" 35 dərəcə Selsi yaş termometr temperaturu hesab olunur. Lakin bu anlayış gündəlik hava proqnozlarında gördüyümüz temperatur göstəricisindən bir qədər fərqlənir.

"Yaş termometr" nə deməkdir?

Yaş termometr temperaturu yalnız havanın temperaturunu deyil, həmçinin rütubət səviyyəsini də nəzərə alır. Nəm parça ilə örtülmüş termometrlə ölçülən bu göstərici orqanizmin tərləmə yolu ilə soyumaq qabiliyyətini əks etdirir. Çünki hava çox rütubətli olduqda tər buxarlana bilmir və nəticədə bədənin soyuması çətinləşir.

Məsələn, havanın temperaturu 46 dərəcə Selsi olsa belə, rütubət aşağıdırsa, yaş termometr temperaturu nisbətən aşağı qala bilər. Lakin temperatur daha mülayim olsa da, yüksək rütubətlə birləşdikdə orqanizm üçün ciddi təhlükə yarada bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, 38-39 dərəcə temperatur və 77 faiz rütubət yaş termometr temperaturunu kritik hədd olan 35 dərəcəyə çatdıra bilər.

Orqanizm necə reaksiya verir?

İnsan orqanizmi orta hesabla 37 dərəcə Selsi daxili temperaturda fəaliyyət göstərir. Yaş termometr temperaturu bu həddi keçməyə başladıqda orqanizm artıq effektiv şəkildə soyumaq qabiliyyətini itirir. İnsan tərləsə belə, tər buxarlana bilmədiyi üçün daxili temperatur sürətlə yüksəlir. Daxili temperaturun 40 dərəcədən yuxarı qalxması isə istilik vurmasına, hətta həyati təhlükəyə səbəb ola bilər.

Bu vəziyyətin əlamətləri arasında başgicəllənmə, şüurun qarışması, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi və huşun itirilməsi ola bilər. Mütəxəssislər belə şəraitdə ölümün qəfil deyil, bir neçə saat ərzində baş verə biləcəyini bildirirlər. Təbii ki, hər insanın yüksək temperatura reaksiyası fərqlidir. Genetik xüsusiyyətlər, yaş, sağlamlıq vəziyyəti və ətraf mühit şəraiti bu prosesə təsir göstərə bilər.

Hər orqanizm eyni reaksiya vermir

Arizona Dövlət Universitetinin tədqiqatçısı Pop Mozli 35 dərəcə yaş termometr həddinin "ideal şəraitdə yuxarı hədd" olduğunu, lakin real şəraitdə bir çox insanın daha aşağı temperatur səviyyələrində belə bu istiliyin təsirinə məruz qala biləcəyini bildirir.

Yaşlı insanlar, ürək və ya böyrək xəstəlikləri olanlar, psixiatrik dərmanlardan istifadə edənlər və susuz qalan şəxslər daha aşağı temperaturda belə ciddi sağlamlıq problemləri ilə üzləşə bilərlər.

Bundan əlavə, xarici şərait də mühüm rol oynayır. İdman edən, birbaşa günəş şüaları altında olan və ya susuz qalan insanın ətraf mühitin temperaturu 35 dərəcəyə çatmasa belə, təhlükə altında qalması mümkündür. Digər tərəfdən, gənc və sağlam insan sərin kölgədə daha uzun müddət istiyə dözə bilər.

Bu günədək yaş termometr temperaturunun 35 dərəcəni keçdiyi hallar olduqca nadirdir. Lakin Pakistanın Cakobabad şəhəri kimi bəzi yerlərdə bu göstərici dəfələrlə qeydə alınıb. Fars körfəzi sahillərində, Meksikanın bəzi bölgələrində, Avstraliyanın şimal hissələrində və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində də zaman-zaman 32 dərəcədən yüksək yaş termometr temperaturları qeydə alınıb.

İqlimşünasların fikrincə, bu göstəricilərin gələcəkdə daha geniş yayılması mümkündür. Xüsusilə Cənubi Asiya, Qərbi Afrika, Hindistanın şimalı və Meksika kimi bölgələr qarşıdakı illərdə insan həyatı üçün çətin şərait yaradan yüksək temperaturla daha tez-tez üzləşə bilər.

Kondisioner qəti həll yolu ola bilərmi?

İsti ilə mübarizənin ən effektiv vasitələrindən biri kondisioner olsa da, bu imkan hər kəs üçün əlçatan deyil. İnkişaf etməkdə olan bölgələrdə elektrik infrastrukturunun yetərsizliyi və ya enerji kəsintiləri kondisioneri etibarlı həll yolu olmaqdan çıxara bilər.

Hətta istixana qazlarının emissiyası bu gün tamamilə dayandırılsa belə, iqlimdə istiləşmə tendensiyası uzun illər davam edəcək. Bu isə qarşıdakı onilliklərdə daha çox bölgənin "yaşanması mümkün olmayan temperatur" riski ilə üzləşə biləcəyi anlamına gəlir.

Mozli vurğulayır ki, isti hava öz-özlüyündə sağlamlıq üçün təhlükə yaratmaqla yanaşı, bir çox xəstəliyin vəziyyətini də ağırlaşdıra bilər. Buna görə temperatur "xəstəliyin güc çarpanı" kimi xarakterizə olunur. Yüksək temperatur qan təzyiqi, ürək xəstəlikləri, böyrək çatışmazlığı, diabet, astma və hətta bəzi psixiatrik pozuntuları tətikləyə bilər.

Bu səbəbdən yaş termometr temperaturu 35 dərəcəyə çatmasa belə, isti hava dalğaları ciddi sağlamlıq böhranlarına səbəb ola bilər.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 1127   Tarix: 05 oktyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Bu xəstələrə şad xəbər - Dərmanlar PULSUZ OLACAQ

Azərbaycanda gələn ilin aprel ayından etibarən ambulator dərman vasitələrinin icbari tibbi sığorta hesabına təmin edilməsi planlaşdırılır. BİG.AZ report-a istinadən xəbər verir ki bunu Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Ramin Rzayev "Dövlət biznes əməkdaşlıq forumu"

00:09 130
.

Pensiyaçılara ikiqat XOŞ XƏBƏR - Aprelin 1-dən etibarən…

Əmək Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklik işçilərin əməkhaqlarının ödənilməsi qaydasında yeniliyə səbəb olacaq. Layihəyə əsasən, işəgötürənlər işçinin maaşını onun seçdiyi bank hesabına köçürməli olacaqlar. Bəs yeni qayda işçilərə və işəgötürənlərə hansı dəyişiklikləri gətirəcək? İşçinin maaşını istədiy

00:15 100
.

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb - Foto

Noyabrın 21-də Hanoy Ticarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb. Layihə Kollecin azərbaycanlı tərəfdaşları ilə davamlı və məqsədyönlü əməkdaşlıq çərçivəsində ərsəyə gəlib. BİG.AZ AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyev

21.11.2026 190
.

Paşinyan: Ermənistan sabah TRIPP layihəsinin başlanmasını elan edəcək

Ermənistan hökuməti sabah "Beynəlxalq sülh və firavanlıq naminə Tramp Marşrutu" (TRIPP) layihəsinin başlanmasını rəsmi şəkildə elan edəcək. "Report" Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Nikol Paşinyan "Digitec" yüksək texnologiyalar forumund

21.11.2026 168
.

Fin körfəzində iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib

Fin körfəzinin neytral sularında iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib. "Report" Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Leninqrad vilayətinin qubernatoru Aleksandr Drozdenko məlumat verib. "Fin körfəzinin neytral sularında, Rusiya Federasiyasının sərhədində

21.11.2026 174
.

Almaniya XİN başçısı: Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi Bakı ilə sülh üçün zəruri addımdır

Azərbaycanla yekun sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan öz Konstitusiyasını dəyişməlidir. "Report" xəbər verir ki, bunu Almaniyanın xarici işlər naziri Yohan Vadeful Almaniyanın "Tagesschau" telekanalına müsahibəsində bildirib. XİN başçısı qeyd edib ki, hazırda Cənubi Qafqazd

21.11.2026 189
.

Pentaqon rəhbəri ABŞ-ın Kanada ilə hərbi əməkdaşlığını məhdudlaşdırıb

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset Kanada ilə hərbi əməkdaşlığın məhdudlaşdırılması barədə göstəriş verib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Washington Post" qəzeti ABŞ administrasiyasındakı mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Nəşrin məlumatına görə, Pentaqon rəhbəri müvafiq göstəriş

21.11.2026 120
.

Qırğızıstanın səhiyyə naziri həmkarının həyatını xilas etdi

Qırğızıstanın səhiyyə naziri Damir Osmonov həmkarının ürəyində əməliyyat apararaq stent yerləşdirib. xəbər verir ki, bu barədə o, sosial şəbəkə hesablarında məlumat paylaşıb. Nazirin sözlərinə görə, bu tibbi müdaxilə infarktın qarşısını vaxtında almağa kömək edib:. "Mənim üçün xüsusi bir iş gün

21.11.2026 134
.

Börnhem Britaniyanı Avropa İttifaqına qaytarmaq istəyir

Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ölkəsinin yenidən Avropa İttifaqına (Aİ) qatılmasının tərəfdarıdır və cəmiyyətin də bu fikri bölüşdüyünə inanır. bildirir ki, bu barədə "The Times" nəşri onun ətrafındakı yüksək vəzifəli mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Qaynağın sözlərinə görə, bu

21.11.2026 160
.