Azərbaycanda süni intellekt hansı səviyyədədir? - Ekspertdən AÇIQLAMA

"Azərbaycanda süni intellektin (Sİ) inkişafı hazırda həm böyük potensialın, həm də müəyyən boşluqların mövcud olduğu keçid mərhələsindədir. Ümumilikdə vəziyyəti "başlanğıc-orta" səviyyədə, lakin sürətlə inkişaf edən proses kimi qiymətləndirmək olar.

Məsələyə bir neçə aspektdən yanaşmaq mümkündür".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti, Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri Fərid Musayev bildrib.

O, qeyd edib ki, dövlət və strategiya səviyyəsində Azərbaycan rəqəmsallaşma və "Ağıllı Şəhər" konsepsiyaları çərçivəsində süni intellekt texnologiyalarına diqqət yetirir. Dövlət xidmətlərinin, o cümlədən "ASAN xidmət"in rəqəmsallaşdırılması süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi üçün müəyyən zəmin yaradır. Lakin ölkədə süni intellektin inkişafına birbaşa və genişmiqyaslı şəkildə yönəlmiş milli strategiyanın tam tətbiqi və bu sahədə ölçülə bilən nəticələrin formalaşması baxımından hələ görüləsi işlər var. Bu istiqamətdə Azərbaycan qlobal liderlərlə müqayisədə ilkin mərhələdədir:

"Biznes və korporativ sektora nəzər saldıqda isə bankçılıq, telekommunikasiya və e-ticarət sahələrinin süni intellektdən daha fəal istifadə etdiyi görünür.

Bank sektorunda kredit risklərinin qiymətləndirilməsi, chatbotlar və fırıldaqçılığın aşkarlanması ilə bağlı süni intellekt alətlərindən istifadə olunur.

Telekommunikasiya sahəsində isə müştəri xidmətlərinin optimallaşdırılması, şəbəkələrin idarə olunması və digər proseslərdə süni intellekt tətbiqləri mövcuddur.

Kiçik və orta sahibkarlıqda isə süni intellektdən istifadə hələ məhduddur və əsasən ChatGPT, Midjourney kimi hazır xarici alətlərdən yararlanmaqla kifayətlənir.

Bu sahə həm Azərbaycanın əsas üstünlüklərindən biri, həm də zəif tərəflərindən biri hesab oluna bilər. Üstün cəhət ondan ibarətdir ki, gənclər arasında süni intellekt alətlərindən istifadə mədəniyyəti kifayət qədər yüksəkdir. Proqramlaşdırma və data science istiqamətində ixtisaslaşan kadrların sayı da artır.

Zəif tərəf isə universitetlərin tədris proqramlarının süni intellektin sürətli inkişafına tam uyğunlaşdırılmaması, eləcə də laboratoriya və tədqiqat mərkəzlərinin kifayət qədər olmamasıdır. Süni intellekt sahəsində yerli elmi araşdırmaların həcmi də hələ arzuolunan səviyyədə deyil.

Texnoloji infrastruktur və məlumat bazası baxımından da müəyyən çətinliklər mövcuddur. Süni intellektin əsas "yanacağı" datadır. Azərbaycanda məlumatların rəqəmsallaşdırılması prosesi davam etsə də, datanın keyfiyyəti, mərkəzləşdirilməsi və xüsusilə Azərbaycan dilində süni intellekt modellərinin öyrədilməsi üçün kifayət qədər geniş dil korpusunun olmaması əsas problemlərdən biridir.

Azərbaycan dilində böyük dil modelləri (LLM) üzrə layihələr də hələ inkişaf mərhələsindədir.

Bəs nəticə qənaətbəxşdirmi?

Əgər məsələyə istifadəçi tərəfdən baxsaq, müəyyən mənada qənaətbəxş nəticələrdən danışmaq olar. İnsanlar və şirkətlər süni intellekt alətlərindən istifadə etməyi getdikcə daha yaxşı öyrənirlər.

Lakin istehsalçı tərəfdən yanaşdıqda vəziyyət fərqlidir. Azərbaycan hələlik süni intellekt texnologiyalarını geniş miqyasda yaradan ölkə deyil. Daha çox hazır texnologiyaları əldə edib onları müxtəlif iş proseslərinə tətbiq edən tərəf kimi çıxış edir.

Xülasə olaraq, Azərbaycanda süni intellektin inkişafı prosesi mövcuddur və müəyyən istiqamətlərdə sürətlənir. Lakin ölkənin bu sahədə qlobal rəqabət qabiliyyəti qazanması üçün yalnız istifadəçi mövqeyində qalmaq kifayət deyil. Növbəti mərhələdə tərtibatçı, istehsalçı və tədqiqatçı səviyyəsinə keçid etmək əsas hədəflərdən biri olmalıdır".

Telegramda izləyin