"Kartdan karta" limiti ilə bağlı əsas sual: Sahibkar niyə müştərini nağda yönəldə bilər?

"Kartdan karta" limiti ilə bağlı əsas sual: Sahibkar niyə müştərini nağda yönəldə bilər?Bu günə qədər hər kəs kart ödənişlərindən istifadəyə təşviq edilirdi. İndi isə nağd alış-verişə yönləndirmə müşahidə olunur. Bəs bu dəyişiklik hansı məqsədə xidmət edir?

Mövzu lə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, əgər nəzərdə tutduğunuz "kart sisteminə keçiddən" sonra bəzi əməliyyatların yenidən nağd ödənişə yönəlməsi tendensiyasıdırsa, bunu tək bir səbəblə izah etmək olmaz. Lakin iqtisadi baxımdan əsas məsələ nağdsız dövriyyənin azalması və bunun vergi nəzarətinə təsiridir:

"Kartla ödəniş zamanı əməliyyatın izi bank sistemində qalır və dövriyyənin gizlədilməsi çətinləşir. Nağd ödənişdə isə, xüsusilə fiskal çek təqdim edilmədikdə, real satışın uçotdan kənarda qalması daha asandır. Buna görə də nağd ödənişə keçid biznes üçün vergidən yayınma imkanlarını artıra bilər. Lakin bu, hər bir nağd ödənişin vergidən yayınma məqsədi daşıdığı anlamına gəlmir.

Digər tərəfdən, biznesin müştərini nağda yönəltməsinin iqtisadi səbəbləri də ola bilər. Kart əməliyyatlarında ekvayrinq komissiyası, POS-terminal xərcləri, bank hesabına daxil olan vəsaitin tam görünməsi və bunun nəticəsində vergi öhdəliklərinin yaranması satıcı üçün əlavə xərc və nəzarət deməkdir. Nağd satış isə bu baxımdan daha rahat görünə bilər.
"Kartdan karta" limiti ilə bağlı əsas sual: Sahibkar niyə müştərini nağda yönəldə bilər?Dövlət üçün isə əks istiqamət daha sərfəlidir. Nağdsız ödənişlərin artması dövriyyənin şəffaflaşmasına, vergi bazasının genişlənməsinə və iqtisadiyyatın real həcminin daha dəqiq ölçülməsinə imkan verir. Buna görə dövlət bir tərəfdən kart və rəqəmsal ödənişləri stimullaşdırır, digər tərəfdən isə nağd əməliyyatlara müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq edir.

Əgər konkret olaraq son vaxtlar Azərbaycanda "kartla ödəmək əvəzinə nağd ödə" tələbinin niyə artdığını nəzərdə tutursunuzsa, məsələni hazırkı qaydalar və "card-to-card" limitləri fonunda ayrıca təhlil etmək lazımdır.

Məsələnin mahiyyəti bir qədər fərqlidir. Hazırkı qaydalar əslində insanları kartdan imtinaya deyil, daha şəffaf və izlənə bilən ödənişlərə yönəltmək məqsədi daşıyır. 2026-cı ilin may-iyun aylarından ödəniş sistemlərində komissiya mexanizmlərinin də dəyişdirildiyi və Mərkəzi Bankın kart və QR ödənişlərinin biznes üçün xərcini azaltmağa çalışdığı bildirilir.

Burada "card-to-card" məsələsini POS ödənişindən ayırmaq lazımdır. Kartdan karta köçürmə adi alış-veriş ödənişinin tam alternativi deyil. Məsələn, mağazadan mal alarkən satıcı müştəridən öz şəxsi kartına pul köçürməsini istəyirsə, bu, POS-terminal vasitəsilə biznes ödənişindən fərqli əməliyyatdır. Belə halda satışın rəsmiləşdirilməsi, çekin verilməsi və dövriyyənin uçota alınması məsələsi ön plana çıxır.

Son dövrdə "card-to-card" əməliyyatlarına tətbiq edilən məhdudiyyətlərin məntiqi də məhz bununla bağlıdır: şəxsi kartların faktiki olaraq kommersiya hesabı kimi istifadəsinin qarşısını almaq və biznes dövriyyəsini daha şəffaf kanallara yönəltmək. Bu baxımdan, "kartdan karta limit qoyuldu, deməli dövlət insanları nağda qaytarır" nəticəsi tam doğru deyil.

Lakin praktikada maraqlı bir paradoks yarana bilər. Əgər satıcı POS-la ödəniş qəbul etmək istəmir, "card-to-card" köçürmədən də çəkinirsə, müştəriyə "nağd ödə" deyə bilər. Bu isə rəqəmsallaşmanın əksinə, nağd dövriyyənin artmasına şərait yarada bilər. Xüsusilə satış çeklə rəsmiləşdirilmirsə, burada vergi şəffaflığı baxımından problem yaranır.

Əslində sistemin məqsədi müştəriyə "kart, yoxsa nağd?" seçimi qoymaq deyil, satıcı üçün POS, QR və digər rəqəmsal ödənişləri rahat və sərfəli etmək olmalıdır. Mərkəzi Bankın 2026-cı ildə interçeyncin yuxarı hədlərini 0,25 faiz bəndi azaltmasının əsas məqsədlərindən birinin də sahibkarların nağdsız ödəniş qəbul etmə xərclərini azaltmaq olduğu bildirilir.

Ona görə hazırkı vəziyyəti belə ümumiləşdirmək olar: "card-to-card" məhdudiyyətləri şəxsi kartların kommersiya dövriyyəsi üçün istifadəsini çətinləşdirir, lakin POS və QR ödənişlərinin alternativi kimi nağd ödənişin seçilməsi artıq biznesin davranışından asılıdır. Əgər sahibkar POS-dan istifadə etmək əvəzinə müştərini nağda yönəldirsə, bu, qaydaların məqsədindən kənar bir nəticə yarada bilər.

Burada dövlət üçün əsas risk də budur. Bir tərəfdən "card-to-card" əməliyyatlarına nəzarət artırılır, digər tərəfdən isə POS və QR ödənişləri kifayət qədər geniş və rahat tətbiq olunmasa, dövriyyənin bir hissəsi nağda keçə bilər. Bu isə vergi şəffaflığının artırılması məqsədinə zidd nəticə yarada bilər.

Yəni problem "kartdan karta limit niyə qoyuldu?" sualından daha genişdir. Əsas sual budur: "card-to-card" kanalı məhdudlaşdırılarkən sahibkara POS və QR vasitəsilə ödəniş qəbul etmək o qədər rahat və sərfəli edilirmi ki, o, müştərini nağda yönəltməkdə maraqlı olmasın? Azərbaycanda hazırkı ödəniş siyasətinin nəticəsini əsasən bu amil müəyyən edəcək".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 799   Tarix: 02 oktyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Bu xəstələrə şad xəbər - Dərmanlar PULSUZ OLACAQ

Azərbaycanda gələn ilin aprel ayından etibarən ambulator dərman vasitələrinin icbari tibbi sığorta hesabına təmin edilməsi planlaşdırılır. BİG.AZ report-a istinadən xəbər verir ki bunu Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Ramin Rzayev "Dövlət biznes əməkdaşlıq forumu"

00:09 130
.

Pensiyaçılara ikiqat XOŞ XƏBƏR - Aprelin 1-dən etibarən…

Əmək Məcəlləsinə təklif olunan dəyişiklik işçilərin əməkhaqlarının ödənilməsi qaydasında yeniliyə səbəb olacaq. Layihəyə əsasən, işəgötürənlər işçinin maaşını onun seçdiyi bank hesabına köçürməli olacaqlar. Bəs yeni qayda işçilərə və işəgötürənlərə hansı dəyişiklikləri gətirəcək? İşçinin maaşını istədiy

00:15 100
.

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb - Foto

Noyabrın 21-də Hanoy Ticarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb. Layihə Kollecin azərbaycanlı tərəfdaşları ilə davamlı və məqsədyönlü əməkdaşlıq çərçivəsində ərsəyə gəlib. BİG.AZ AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyev

21.11.2026 190
.

Paşinyan: Ermənistan sabah TRIPP layihəsinin başlanmasını elan edəcək

Ermənistan hökuməti sabah "Beynəlxalq sülh və firavanlıq naminə Tramp Marşrutu" (TRIPP) layihəsinin başlanmasını rəsmi şəkildə elan edəcək. "Report" Ermənistan mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bunu ölkənin Baş naziri Nikol Paşinyan "Digitec" yüksək texnologiyalar forumund

21.11.2026 168
.

Fin körfəzində iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib

Fin körfəzinin neytral sularında iki PUA Kalininqrada gedən yük gəmisinə hücum edib. "Report" Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə Leninqrad vilayətinin qubernatoru Aleksandr Drozdenko məlumat verib. "Fin körfəzinin neytral sularında, Rusiya Federasiyasının sərhədində

21.11.2026 174
.

Almaniya XİN başçısı: Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi Bakı ilə sülh üçün zəruri addımdır

Azərbaycanla yekun sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan öz Konstitusiyasını dəyişməlidir. "Report" xəbər verir ki, bunu Almaniyanın xarici işlər naziri Yohan Vadeful Almaniyanın "Tagesschau" telekanalına müsahibəsində bildirib. XİN başçısı qeyd edib ki, hazırda Cənubi Qafqazd

21.11.2026 189
.

Pentaqon rəhbəri ABŞ-ın Kanada ilə hərbi əməkdaşlığını məhdudlaşdırıb

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset Kanada ilə hərbi əməkdaşlığın məhdudlaşdırılması barədə göstəriş verib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "The Washington Post" qəzeti ABŞ administrasiyasındakı mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Nəşrin məlumatına görə, Pentaqon rəhbəri müvafiq göstəriş

21.11.2026 120
.

Qırğızıstanın səhiyyə naziri həmkarının həyatını xilas etdi

Qırğızıstanın səhiyyə naziri Damir Osmonov həmkarının ürəyində əməliyyat apararaq stent yerləşdirib. xəbər verir ki, bu barədə o, sosial şəbəkə hesablarında məlumat paylaşıb. Nazirin sözlərinə görə, bu tibbi müdaxilə infarktın qarşısını vaxtında almağa kömək edib:. "Mənim üçün xüsusi bir iş gün

21.11.2026 134
.

Börnhem Britaniyanı Avropa İttifaqına qaytarmaq istəyir

Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ölkəsinin yenidən Avropa İttifaqına (Aİ) qatılmasının tərəfdarıdır və cəmiyyətin də bu fikri bölüşdüyünə inanır. bildirir ki, bu barədə "The Times" nəşri onun ətrafındakı yüksək vəzifəli mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Qaynağın sözlərinə görə, bu

21.11.2026 160
.