Ulu Öndər Heydər Əliyev və milli qurtuluş

Azərbaycan tarixinin ən mühüm və taleyüklü səhifələrindən biri milli qurtuluş yolunun başlanması və müstəqil dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi ilə bağlıdır. Bu tarixi prosesdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin müstəsna xidmətləri olmuşdur. Onun siyasi fəaliyyəti Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm mərhələ təşkil edir. Heydər Əliyev həyatının müxtəlif dövrlərində ölkəmizin inkişafına rəhbərlik etmiş, xalqın milli maraqlarının qorunmasına, dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsinə və Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artırılmasına böyük töhfələr vermişdir.
1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün olduqca mürəkkəb və çətin dövr idi. Sovet İttifaqının dağılması ilə Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini bərpa etsə də, ölkədə siyasi və iqtisadi böhran dərinləşmişdi. Hakimiyyət böhranı, idarəçilikdəki çətinliklər, sosial problemlər, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin yaratdığı ağır vəziyyət və müxtəlif siyasi qüvvələr arasındakı qarşıdurmalar dövlətçiliyin gələcəyi üçün ciddi təhlükələr yaradırdı. Belə bir mürəkkəb şəraitdə xalq güclü, təcrübəli və dövlətçilik iradəsinə malik liderə ehtiyac duyurdu.
Heydər Əliyevin Naxçıvanda siyasi fəaliyyətə qayıdışı və burada həyata keçirdiyi mühüm tədbirlər Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 1990-cı ilin iyulunda Naxçıvana gələn Heydər Əliyev xalqla birlikdə milli maraqların müdafiəsində mühüm mövqe tutdu. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri olduğu dövrdə qəbul edilən qərarlar milli dövlətçilik düşüncəsinin inkişafına mühüm təsir göstərdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının Naxçıvanda dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi bu istiqamətdə mühüm addımlardan biri idi. Daha sonra bu bayraq Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı kimi təsdiq edildi.
1992-1993-cü illərdə Azərbaycanda siyasi vəziyyət daha da mürəkkəbləşdi. Ölkədə hakimiyyət böhranı, idarəçilikdə ciddi problemlər və ictimai-siyasi qarşıdurmalar dövlət müstəqilliyinin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırırdı. Xalqın müxtəlif təbəqələri ölkənin sabitliyinin təmin olunmasını və dövlətçiliyin qorunmasını tələb edirdi. Belə bir tarixi şəraitdə Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı milli qurtuluşa gedən yolun əsas mərhələlərindən biri oldu.
1993-cü il iyunun 9-da Heydər Əliyev xalqın tələbi ilə Naxçıvandan Bakıya gəldi. İyunun 15-də Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Bu tarix Azərbaycan tarixində mühüm siyasi dönüş nöqtəsi kimi yadda qaldı. 15 İyun - Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd olunur. Heydər Əliyevin rəhbərliyə qayıdışından sonra ölkədə siyasi sabitliyin bərpası, dövlət idarəçiliyinin gücləndirilməsi və milli təhlükəsizliyin təmin edilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
1993-cü ilin oktyabrında Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Qarşıda ölkənin qarşılaşdığı çoxsaylı problemlərin həlli kimi ağır və məsuliyyətli vəzifələr dayanırdı. Ulu Öndərin əsas məqsədlərindən biri müstəqil Azərbaycan dövlətinin əsaslarını möhkəmləndirmək, ölkədə sabitliyi təmin etmək və xalqın gələcəyə inamını bərpa etmək idi. Onun rəhbərliyi ilə dövlət idarəçiliyi təkmilləşdirildi, hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətində milli birlik və həmrəylik xüsusi yer tuturdu. O, Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması üçün xalqın vahid məqsəd ətrafında birləşməsini vacib hesab edirdi. 1994-cü ildə imzalanmış "Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın iqtisadi inkişafında və enerji strategiyasının formalaşmasında mühüm hadisə oldu. Xarici sərmayələrin ölkəyə cəlb edilməsi, enerji layihələrinin həyata keçirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsi dövlətin iqtisadi imkanlarının artmasına şərait yaratdı.
1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi də dövlət quruculuğu tarixində mühüm hadisə idi. Konstitusiya müstəqil Azərbaycanın hüquqi və siyasi əsaslarını müəyyənləşdirdi, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını təsbit etdi. Bununla da Azərbaycanda müasir dövlətçilik prinsiplərinin hüquqi bazasının möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addım atıldı.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi idi. O, ölkənin xarici siyasətində milli maraqları əsas götürərək müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişafına çalışırdı. Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrini genişləndirdi və müstəqil dövlət kimi dünya birliyində öz mövqeyini möhkəmləndirdi.
Heydər Əliyevin siyasi irsi sonrakı illərdə də Azərbaycanın inkişafında mühüm rol oynadı. Onun müəyyən etdiyi dövlətçilik ənənələri və inkişaf strategiyası sonrakı dövrdə davam etdirildi. Azərbaycanın iqtisadi potensialının artırılması, sosial layihələrin həyata keçirilməsi, ordu quruculuğunun gücləndirilməsi və beynəlxalq əlaqələrin genişlənməsi ölkənin inkişafına təsir edən əsas istiqamətlər sırasında oldu.
Nəticə olaraq, milli qurtuluşa gedən yol Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsi və müstəqillik arzusu ilə sıx bağlıdır. Bu yolun ən mühüm mərhələlərindən biri Heydər Əliyevin 1993-cü ildə siyasi hakimiyyətə qayıdışı olmuşdur. Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsi, siyasi sabitliyin təmin olunması və ölkənin gələcək inkişafı üçün mühüm əsaslar yaradılmışdır. Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyəti Azərbaycan tarixində dərin iz qoymuş, milli müstəqillik və dövlətçilik ideyalarının möhkəmlənməsinə böyük təsir göstərmişdir.

Günel Aslanlı - AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun
aparıcı elmi işçisi

Telegramda izləyin