"Dövlət qapını aça bilər, amma o qapıdan keçmək sahibkarın işidir" - İŞ ADAMI ELŞAD QOQAYEVLƏ MÜSAHİBƏ

- Bir sahibkar kimi Azərbaycanın son illərdəki iqtisadi siyasətini necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə, bu siyasətin nəticəsini hansı prizmadan dəyərləndirmək daha doğrudur?

- Məncə, bir ölkənin iqtisadi siyasətinin nəticəsini anlamağın ən doğru yollarından biri sahibkarın gözündən baxmaqdır. Çünki sahibkar qərar verir, risk edir və nəticəyə görə məsuliyyət daşıyır. O, ölkədə baş verən siyasi və iqtisadi prosesləri gündəlik biznes qərarlarının içində hiss edir.

Mən də bir sahibkar kimi son illərdə Azərbaycanda baş verən dəyişikliklərə yalnız iqtisadi xəbərlərin və statistik rəqəmlərin içindən baxmıram. Mənim üçün əsas sual başqadır: Azərbaycan bu gün sahibkarına dünənkindən daha böyük iqtisadi üfüq verirmi?

Bu sualın cavabını formalaşdırarkən təkcə bugünkü göstəriciləri deyil, ölkənin qarşısına qoyulan uzunmüddətli hədəfləri də nəzərə alıram.

- Prezident İlham Əliyevin iqtisadi siyasətində sahibkar üçün ən diqqətçəkən məqam nədir?

- Mənim diqqətimi ən çox çəkən məqamlardan biri Azərbaycanın iqtisadi imkanlarına yalnız bugünkü çərçivədən deyil, gələcək perspektivdən baxılmasıdır.

Bu, sahibkar üçün çox vacib yanaşmadır. Çünki sahibkar bu gün üçün zavod tikmir. Bu gün qərar verir, amma sabahı, beş ili, hətta on ili düşünür.

Mənim fikrimcə, son illərdə Azərbaycanın qarşısında açılan ən mühüm iqtisadi imkanlardan biri ölkənin iqtisadi coğrafiyasının dəyişməsidir.

- Bu baxımdan Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpasını necə qiymətləndirirsiniz?

- Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması təkcə böyük tikinti layihəsi deyil. Mən bunu gələcəkdə yeni iqtisadi mərkəzlərin, yeni logistika marşrutlarının, yeni xidmət və istehsal imkanlarının yaranması kimi görürəm.

Bu proses sahibkarın qarşısında yeni sual yaradır: Biz həmin yeni iqtisadi xəritənin harasında olacağıq?

Məncə, bu sual yaxın illərdə Azərbaycan sahibkarının ən ciddi suallarından biri olacaq. Çünki yeni yollar, yeni infrastruktur və yeni iqtisadi əlaqələr yeni biznes modelləri də yaradır.

- Azərbaycanın coğrafi mövqeyi uzun illər strateji üstünlük kimi təqdim olunub. Siz sahibkar kimi bu üstünlüyə necə baxırsınız?

- Azərbaycan coğrafiyası uzun müddət ölkəmiz haqqında danışarkən daha çox strateji üstünlük kimi təqdim olunub. Mən sahibkar kimi isə buna bir qədər fərqli baxıram.

Coğrafiya yalnız xəritədə üstün mövqe deyil. Əgər həmin mövqedən istifadə edə bilirsənsə, o, iqtisadi üstünlüyə çevrilir.

Bu gün Azərbaycanın Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında nəqliyyat və logistika bağlantılarında oynadığı rolun genişlənməsi mənim üçün məhz belə bir imkan deməkdir.

Yükün Azərbaycandan keçməsi ilə yanaşı, həmin yükün ətrafında yaranan xidmətlər, anbarlar, logistika, istehsal, qablaşdırma, maliyyə və digər biznes sahələri də inkişaf edir.

Yəni bir logistika xətti təkcə yol deyil. Onun ətrafında bütöv bir iqtisadi ekosistem yarana bilər.

Məncə, sahibkar olaraq bizim daha çox düşünməli olduğumuz məsələ də budur: Azərbaycanın strateji mövqeyini necə öz biznes imkanımıza çevirə bilərik?

- Xarici siyasətdə baş verən proseslər Azərbaycan sahibkarı üçün hansı iqtisadi imkanları yarada bilər?

- Prezidentin xarici səfərlərinə baxanda çox vaxt siyasi görüşləri, dövlətlərarası sənədləri və diplomatik nəticələri görürük. Amma sahibkar həmin prosesə bir qədər fərqli baxır.

Mənim üçün xarici səfərin başqa bir tərəfi də var: yeni bazar, yeni tərəfdaş, yeni investisiya, yeni logistika marşrutu və yeni Azərbaycan şirkəti.

Dövlət başçısının apardığı siyasi danışıqlar nəticəsində ölkələr arasında münasibətlər dərinləşirsə, bunun biznes üçün də yeni imkanlar yaratması təbiidir.

Mən bunu siyasi münasibətlərin birbaşa biznesə çevrilməsi kimi deyil, siyasi etimadın iqtisadi əməkdaşlıq üçün zəmin yaratması kimi görürəm.

Burada Azərbaycan sahibkarının üzərinə də məsuliyyət düşür. Çünki Prezident səviyyəsində yaradılan imkanın davamını sahibkar gətirməlidir. Dövlət qapını aça bilər. Amma o qapıdan keçmək, məhsulunu göstərmək və yaranmış etimadı real müqaviləyə çevirmək sahibkarın işidir.

- Sizcə, Azərbaycanın xaricə investisiya edən ölkəyə çevrilməsi nə dərəcədə vacibdir?

- Mənim üçün Azərbaycanın iqtisadi inkişafında mühüm dəyişikliklərdən biri də budur.

Biz uzun müddət xaricdən Azərbaycana gələn investisiyalardan danışmışıq. Bu, əlbəttə, vacibdir. Amma artıq başqa sualı da verməyin vaxtıdır: Azərbaycan sahibkarı xaricdə nə qədər investisiya edə bilər?

Azərbaycan şirkəti başqa ölkədə zavod qura bilərmi? Anbar yarada bilərmi? Distribusiya şəbəkəsi qura bilərmi? Azərbaycan brendini xarici bazarda yerləşdirə bilərmi?

Məncə, Azərbaycanın növbəti iqtisadi mərhələsində bu suallar xüsusi əhəmiyyət daşıyacaq.

Prezident İlham Əliyevin müxtəlif ölkələrlə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi istiqamətində apardığı siyasət Azərbaycan biznesinin yalnız ölkəyə investor cəlb edən tərəf kimi deyil, gələcəkdə özü də xaricə çıxan investor kimi formalaşması üçün imkanlar yaradır.

Mən sahibkar kimi bu istiqaməti xüsusilə vacib hesab edirəm. Çünki güclü biznes yalnız öz ölkəsində böyüyən biznes deyil. Güclü biznes öz ölkəsinin adını başqa bazarlara da aparmağı bacaran biznesdir.

- Dövlətin yaratdığı imkanlarla sahibkarın məsuliyyəti arasında hansı fərq var?

- Burada bir məsələnin düzgün anlaşılmasına ehtiyac var. Dövlət və sahibkarın işi eyni deyil.

Dövlət ölkənin strateji istiqamətini müəyyən edir, beynəlxalq münasibətləri qurur, infrastruktur yaradır və iqtisadi mühit formalaşdırır. Sahibkar isə həmin mühitdə konkret nəticə yaratmalıdır.

Ona görə sahibkarlığa yalnız dövlət dəstəyi prizmasından baxmağın doğru olmadığını düşünürəm.

Sahibkar dövlətin gördüyü işlərin nəticəsini gözləyən tərəf olmamalıdır. Əksinə, həmin imkanlardan istifadə edən tərəf olmalıdır. Mənim üçün sahibkarlığın əsl mənası da budur.

- Bütün bunları nəzərə alaraq, Prezident İlham Əliyevin iqtisadi siyasətində sahibkar üçün əsas mesajı necə ifadə edərdiniz?

- Mənim şəxsi baxışımda Prezident İlham Əliyevin iqtisadi siyasətinin sahibkar üçün əhəmiyyətli tərəflərindən biri Azərbaycanın gələcəkdə hansı ölkəyə çevrilməsi ilə bağlı təsəvvürün formalaşdırılmasıdır.

Söhbət yalnız daha çox zavoddan və ya daha çox investisiyadan getmir. Söhbət Azərbaycanın regional iqtisadi mərkəzlərdən birinə çevrilməsi, yeni nəqliyyat və logistika imkanlarından istifadə etməsi, Türk dünyası ilə iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsi, xarici bazarlara çıxan milli şirkətlərin sayının artması və nəticədə Azərbaycan biznesinin miqyasının böyüməsindən gedir.

Mən sahibkar kimi bu mənzərəyə baxanda özüm üçün bir nəticə çıxarıram: biz artıq yalnız bu günün bazarını düşünməməliyik. Sabahın bazarını indidən düşünməliyik.

Çünki dövlət siyasəti böyük bir istiqamət müəyyən edirsə, sahibkarın vəzifəsi həmin istiqamətdə öz yerini vaxtında tapmaqdır.

- Sonda, sizcə, Azərbaycanın qarşısında yaranan yeni iqtisadi imkanlardan istifadə etmək üçün sahibkar nə etməlidir?

- Azərbaycanın qarşısında yeni iqtisadi imkanlar yaranır. Mənim fikrimcə, əsas məsələ bu imkanların nə qədər çox olması deyil. Əsas məsələ Azərbaycan sahibkarının onlardan nə qədər düzgün istifadə edə bilməsidir.

Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin ölkənin daxili sabitliyinə, regional mövqeyinə, xarici iqtisadi əlaqələrinə və uzunmüddətli inkişafına yönəlmiş siyasəti sahibkar üçün yalnız bu günün deyil, gələcəyin biznes mühitini də formalaşdırır.

Mənim üçün sahibkar olaraq əsas məsələ həmin gələcəyi gözləmək deyil, o gələcəyə indidən hazırlaşmaqdır.

Çünki iqtisadiyyatın növbəti böyük mərhələsini təkcə dövlət qurmayacaq. Dövlətin yaratdığı imkanlardan istifadə edən, risk edən, investisiya qoyan və Azərbaycan adını yeni bazarlara aparan sahibkarlar da həmin mərhələnin qurucuları olacaqlar.

Telegramda izləyin