Sədərəyi qoruyan "Fərqlilər": Onları birləşdirən Vətən sevgisi

Bu yazımı "Fərqlilər" adlandırmağım səbəbsiz deyil. Çünki orduda həm hərbçilər var, həm də döyüşçülər. Mənim bu dəfə "fərqlilər" adlandırdığım qəhrəmanlar könüllü döyüşçülərdir. O könüllülər ki, ürəkləri hər zaman Azərbaycan xalqı ilə bir döyünür. Onları yetişdirən bir amal, bir məqsəd var: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi.

Torpaq - uğrunda ölən varsa, Vətən olur. Bizə, Azərbaycan xalqına torpağımızı Vətən edənlər peşəsindən, təhsilindən asılı olmayaraq silahı əlinə alıb "Vətən mənimdir" deyərək onun müdafiəsinə qalxanlardır.

"Fərqlilər" adlı yazı yazmağı planlaşdırdığım zaman könüllü döyüşçülərimizi, xüsusilə də Sədərək uğrunda gedən döyüşlərdə düşmən qarşısına çıxmış igidlərin harayına düşdüm. Qaynaqları araşdırıb, məqalələri oxuduğum zaman könüllülərin çoxunun hərbi təcrübəsinin olmadığını gördüm. Bəziləri müəllim, bəziləri həkim, bəziləri isə yenicə hərbi xidmətdən qayıtmış gənclər idi. Onlar karyera qurmaq, ailə həyatı haqqında düşünmədən silaha sarılaraq Vətənin müdafiəsinə qalxmış qəhrəman oğullarımızdır.

Şairin də dediyi kimi:

Torpağın qoynunda şəhidlər yatır,
Şəhidlik! Ulu ad daşıyır onlar.
Nə qədər bu torpaq, bu Vətən durur,
Beləcə ömr edib yaşayır onlar.

Vətən uğrunda şəhid olmaq böyük şərəfdir. Bu şərəfə nail olmaq isə hər kəsin qismətinə düşmür. Bu uca zirvənin sahibləri heç vaxt yaddaşlardan silinmirlər. Onlar daim qəlblərdə yaşayırlar. İllər, əsrlər keçsə də, şəhidlərimiz hər zaman xatırlanır, böyük hörmət və ehtiramla yad edilirlər.
1990-cı illərin əvvəllərində imperiya əsarətindən qurtulmuş Azərbaycan ən ağır tarixi dövrlərindən birini yaşayırdı. İqtisadiyyatın çökdüyü, dövlətçiliyin ciddi sınaqlardan keçdiyi bir vaxtda düşmən yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək Azərbaycanın müxtəlif bölgələrinə, o cümlədən qədim diyarımız Naxçıvana qarşı təcavüzkar hücumlar həyata keçirməyə başlamışdı.

1990-cı ildə erməni silahlı birləşmələrinin Sədərək kəndinə hücumu zamanı bir yumruq kimi birləşərək qədim diyarın müdafiəsinə qalxan, düşmənə ciddi müqavimət göstərən naxçıvanlıların arasında silaha sarılan könüllülər az deyildi.

Həmin döyüşlərdə öz qəhrəmanlığı ilə seçilən igidlərdən biri Əliyev Kamran Yaqub oğlu olmuşdur. 1971-ci il iyulun 15-də Culfa rayonunun Əbrəqunus kəndində anadan olan Kamran ilk təhsilini doğma kəndindəki tam orta məktəbdə alıb. 1988-ci ildə məktəbi bitirdikdən sonra Ukraynada texnikuma qəbul olub. Təhsilini başa vuraraq Vətənə qayıdan Kamran ordu sıralarına yazılıb.

Vətənin müdafiəsinə qalxan yüzlərlə gəncdən biri olan Kamran Sədərək uğrunda gedən döyüşlərdə qorxmazlığı ilə seçilib. Bu səbəbdən əsgər yoldaşları arasında "Tampo" ləqəbi ilə tanınıb.

Çox qısa müddət ərzində hərbi strategiyanı mənimsəyən Kamran Əliyev Sədərək istiqamətində edilən hücumların qarşısının alınmasında böyük dəyanət və igidlik göstərib. Lakin 1992-ci il mayın 18-də Sədərək istiqamətində düşmənin qəfil hücumunu dəf edərkən qəhrəmancasına şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Subay olan xalqımızın unudulmaz övladı doğulduğu Əbrəqunus kəndində dəfn edilib.

"Qəhrəman olmursan, qəhrəman doğulursan", deyib atalarımız. Xalqımız bu baxımdan bəxtəvər xalqdır. Çünki onun igid yetişdirməsinə gərək yoxdur - oğulları anadan igid doğulur.

1990-cı illərdə Naxçıvanın işğalı düşmən üçün əsas hədəflərdən birinə çevrildiyi bir vaxtda Sədərəyin müdafiəsinə yollanan qəhrəman oğullardan biri də Əliqulu Ağayev olub.

1948-ci il avqustun 11-də Culfa rayonunun Yaycı kəndində anadan olan Əliqulu Ağayev orta məktəbi bitirdikdən sonra Naxçıvan şəhərində sürücülük məktəbində, Bakı şəhərində isə mexanizatorluq kursunda təhsil alıb. Daha sonra Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmət keçib.

Əsgər həyatını başa vurduqdan sonra kənddə müxtəlif işlərdə çalışan Əliqulu Ağayev 1992-ci ilin mayında əsas qüvvələrini Sədərək istiqamətində cəmləşdirmiş erməni silahlı birləşmələri ilə döyüşə yollanıb.

Həmin günlərdə silah-sursatları az olsa da, Vətənin mərd oğulları düşmən qarşısından bir addım belə geri çəkilmək barədə düşünmürdülər. 1992-ci ilin mayında Sədərək kəndi və "Miltəpə" istiqamətində ağır döyüşlər gedirdi. Xüsusilə "Miltəpə" istiqamətində gedən döyüşdə çoxsaylı düşmən qüvvələri ilə üz-üzə qalan igidlərimizin qərarı belə olmuşdu: sona qədər döyüşmək və ölsələr belə, bir qarış torpağı düşmənə verməmək.

Belə də oldu.

Şəhidlərimizin qanı bahasına qazanılan bu döyüş Sədərəyin gələcək taleyində mühüm rol oynadı. Qayaları qan rənginə boyanmış Mil dağında bir neçə yaralı yoldaşını ölümdən xilas edən Əliqulu Ağayev düşmən üzərinə növbəti həmlə zamanı - 1992-ci il mayın 19-da şəhidlik məqamına ucaldı. Ailəli olan şəhidimizdən geriyə iki övlad yadigar qaldı.

"Vətən mənə oğlum desin, başqa dərdim olmayacaq" deyən, 1990-cı illərin burulğanında silahsız-sursatsız Naxçıvanın müdafiəsinə qalxan oğullarımızdan biri də Coşqun Hüseynov idi. Coşqun düşmənə gözdağı olan igidlərimizdən idi.

1973-cü il dekabrın 21-də Culfa rayonunun Teyvaz kəndində dünyaya göz açan Coşqun 1980-ci ildə Teyvaz kənd tam orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 1990-cı ildə həmin məktəbi bitirib. 1991-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılan Coşqun Hüseynov erməni silahlı birləşmələrinin Vətənimizə hücumlarının qarşısının alınmasında böyük qəhrəmanlıq göstərib. O, Sədərək uğrunda gedən döyüşlərdə öz şücaəti ilə tanınıb.

1992-ci il mayın 18-də strateji baxımdan mühüm coğrafi mövqedə yerləşən Laçın rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsindən sonra erməni silahlı birləşmələri bütün qüvvələrini cəmləşdirərək üç istiqamətdən hücuma keçib və nəyin bahasına olursa-olsun Sədərəyi ələ keçirməyi planlaşdırıblar.

Mayın 22-dək davam edən döyüşlərdə 20-yə yaxın əsgərimiz və kəndin dinc sakini şəhid olub. Bu şəhidlərin arasında 19 yaşlı Coşqun Hüseynov da vardı. Teyvaz kəndində dəfn olunan igidimizi erməni snayperi şəhid edib.

Düşmənin ağır hücumları nəticəsində Mil dağı istiqamətində şəhidliyə yüksələn, bir qarış belə torpağı düşmənə verməyən və qəhrəmanlıq tarixi yazan Coşqun Hüseynovla bağlı maraqlı bir hadisə bu gün də xatırlanır.

Mayın 18-də qardaşı ilə eyni səngərdə igidliklə döyüşən Coşqun qardaşının qucağında şəhid olduqdan sonra onun doğulduğu kənddəki atının həmin gün dayanmadan kişnədiyi və havalanmış halda kəndi dolaşdığı söylənilir. Bir gün sonra şəhidi kənddə dəfn edərkən atı da kənd məzarlığına gəlib. Sonrakı günlərdə kənd sakinləri həmin atı dəfələrlə Coşqunun qəbrinin üzərində görüblər. Sanki vəfalı heyvan öz şəhid sahibinə yas saxlayırdı...

Şəhidlik... Elə bir zirvədir ki, o ənginliyə ucalmaq hər insana qismət olmur. Bəlkə də yüzlərlə, minlərlə insan Tanrının onu şəhidliklə mükafatlandırmasını arzulayır. Lakin şəhidlik hər kəsə nəsib olmur.

Şəhidlik mənəvi zirvədir. Bu zirvədə Vətən oğullarının sarsılmaz əzmi, fədakarlığı və yenilməzlik gücü var. Məhz həmin güc 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində tarix yazmağımıza, cəmi 44 gün ərzində böyük Zəfərə imza atmağımıza və Vətən sevgisinin necə böyük bir qüvvə olduğunu bütün dünyaya göstərməyimizə yol açdı.

Bu gün aradan illər keçsə də, Sədərək döyüşlərində Vətən uğrunda canından keçən həmin könüllülərin adı yaşayır. Onlar peşələri, yaşları, həyat planları ilə fərqli olsalar da, bir amalın ətrafında birləşmişdilər: Vətəni qorumaq.

Məhz buna görə onlar "Fərqlilər"dir.

NURAY NƏZƏROVA

Telegramda izləyin