Nəqliyyatda böhran, taksidə bahalaşma: Qiymətlər niyə kəskin artırılır? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Bakıda nəqliyyat sistemində yaranan problemlər fonunda taksi xidmətlərinin qiymətlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artması vətəndaşların xərclərinə əlavə yük yaradır. Xüsusilə ictimai nəqliyyatda yaranan çətinliklər səbəbindən taksidən istifadə edənlərin sayının artması qiymət məsələsini yenidən gündəmə gətirir.

Bəs nəqliyyatda yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək taksi xidmətlərinin qiymətlərinin 2-3 dəfə artırılması nə dərəcədə əsaslıdır? Taksi şirkətləri qiymətləri hansı meyarlar əsasında müəyyənləşdirir və bu artım bazar şərtləri ilə nə qədər uzlaşır?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, nəqliyyat sistemində yaranmış çətin vəziyyətdən istifadə edərək taksi qiymətlərinin 2-3 dəfə artırılması iqtisadi baxımdan tamamilə əsassız yanaşma deyil, çünki tələbin kəskin artması qiymətlərə təsir edə bilər. Lakin burada söhbət sadəcə bazar tələbindən yox, insanların alternativ nəqliyyat imkanlarının məhdudlaşmasından gedirsə, vəziyyət bir qədər fərqlidir. İnsanlar məcbur qaldıqları üçün taksidən istifadə edirlərsə, bu, qiymət artımını xüsusilə həssas məsələyə çevirir. Biri var, əhalinin imkanları geniş olduğundan taksiyə tələbat artır, bir də var ki, əhali naəlac qalaraq taksiyə üz tutur. Bakıda ikincidi, bunu taksiyə şirkətləri öz marketinq strategiyasında nəzərə almalıdır.

Taksi xidmətində qiymətin yüksəlməsinə yanacaq, avtomobilin saxlanması, sürücünün gəliri və artan tələb kimi amillər də təsir edə bilər. Ancaq qısa müddətdə qiymətin 2-3 dəfə artırılması bu xərclərin artımı ilə izah edilə bilməz. Burada əsas amil məcburi tələbin süni şəkildə yüksək olması və dinamik tarif mexanizminin işləməsidir.
Məsələnin digər tərəfi rəqabətdir. Bazarda kifayət qədər alternativ taksi və ictimai nəqliyyat imkanları olsaydı, şirkətlərin qiymətləri bu qədər kəskin artırmaq imkanı da məhdudlaşardı. Ona görə də belə vəziyyətlərdə əsas problem təkcə taksi şirkətlərində deyil, şəhərin alternativ nəqliyyat imkanlarının yetərli olmamasındadır.

Taksi xidmətinin qiyməti bazar prinsipləri ilə formalaşa bilər, amma fövqəladə vəziyyətdən və insanların məcburiyyətindən həddindən artıq qazanc əldə etmək cəmiyyət baxımından düzgün yanaşma deyil. Burada dövlətin və aidiyyəti qurumların vəzifəsi qiyməti inzibati qaydada müəyyənləşdirməkdən daha çox, rəqabəti qorumaq və sərnişinlərin alternativ nəqliyyat imkanlarını təmin etməkdir.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin