Almaniyada radikal sağ yüksəlişdə: Avropanı hansı təhlükələr gözləyir?

"Son günlər Almaniyada "faşistlərin yenidən hakimiyyətə gəlməsi" ilə bağlı müzakirələr genişlənib. Hesab edirəm ki, məsələyə emosional deyil, siyasi reallıqlar əsasında yanaşmaq lazımdır.

Əvvəla, burada "faşistlərin hakimiyyətə gəlməsi" ifadəsini birbaşa tarixi faşizmin təkrarı kimi qəbul etmək düzgün deyil. Söhbət ilk növbədə Almaniyada radikal sağın, xüsusilə "Almaniya üçün Alternativ"in (AfD) siyasi çəkisinin sürətlə artmasından gedir.

Saksoniya-Anhalt seçkilərində AfD-nin təxminən 44 faiz səs toplaması Almaniya üçün ciddi siyasi siqnaldır. Bu, II Dünya müharibəsindən sonra Almaniyada radikal sağ üçün ən mühüm seçki nəticələrindən biridir.
Daha diqqətçəkən məqam isə odur ki, AfD artıq yalnız Şərqi Almaniyanın müəyyən bölgələrinin etiraz partiyası deyil. Son federal sorğularda partiyanın dəstəyi 27-29 faiz intervalında görünür və bəzi sorğularda AfD birinci yerdədir".

Bu fikirləri "Səs" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib.

Ekspert qeyd edib ki, "AfD Almaniyada heç vaxt hakimiyyətə gələ bilməz" fikrini artıq rahatlıqla söyləmək mümkün deyil.

Amma bunun qarşısında hələ də ciddi siyasi maneələr var. Almaniyanın əsas siyasi partiyaları uzun müddətdir AfD ilə koalisiya və siyasi əməkdaşlıqdan imtina edən "siyasi baryer" - "firewall" siyasətini qoruyurlar. Bu siyasətin əsas məqsədi radikal sağın hökumətə daxil olmasının qarşısını almaqdır.

Məsələ burasındadır ki, AfD-nin seçici bazası böyüdükcə bu baryerin qorunması siyasi baxımdan getdikcə çətinləşir. Çünki seçicilərin əhəmiyyətli hissəsinin dəstəklədiyi siyasi qüvvəni sadəcə təcrid etməklə onun yaratdığı problemi aradan qaldırmaq mümkün deyil.

Burada Almaniyanın ənənəvi siyasi partiyaları üçün əsas sual yaranır: AfD-ni zəiflətmək üçün yalnız onunla mübarizə aparmaq kifayətdirmi, yoxsa AfD-yə səs verən insanların narazılığının səbəblərini aradan qaldırmaq lazımdır?

Məncə, ikinci yol daha vacibdir.

İqtisadi problemlər, sənayenin rəqabət qabiliyyəti, enerji qiymətləri, miqrasiya və təhlükəsizlik məsələləri, bürokratiya, eləcə də ənənəvi siyasi elitalara inamın azalması AfD-nin yüksəlişini qidalandıran əsas amillərdəndir. Almaniyanın özündə də AfD-nin yüksəlişinin iqtisadi və sosial narahatlıqlarla əlaqəsi geniş müzakirə olunur.

Burada Avropa İttifaqı üçün də ciddi mesaj var. Almaniya Avropanın siyasi və iqtisadi lokomotividir. Əgər bu ölkədə milli-populist və euroskeptik qüvvələr daha da güclənərsə, bunun Aİ-nin miqrasiya, təhlükəsizlik, Ukrayna, Rusiya ilə münasibətlər və Avropa inteqrasiyası siyasətinə təsiri qaçılmaz olacaq.

Almaniya Bundesbankının rəhbəri də AfD-nin yüksəlişinin iqtisadi və Avropa inteqrasiyası baxımından risklər yarada biləcəyindən narahatlığını ifadə edib.

Ona görə mən "Almaniyada faşizm qayıdır" deməzdim. Amma Almaniyada radikal sağın siyasi sistemin əsas qüvvələrindən birinə çevrilməsi artıq faktdır və onun gələcəkdə federal hakimiyyət uğrunda real mübarizə aparması tamamilə mümkündür.

Əsas məsələ Almaniyanın demokratik institutlarının və mərkəzçi siyasi qüvvələrinin bu çağırışa necə cavab verəcəyidir.

Çünki demokratiyada seçicinin narazılığını görməməzliyə vurmaq təhlükəlidir. Əgər ənənəvi siyasi qüvvələr cəmiyyətin iqtisadi, sosial və təhlükəsizlik narahatlıqlarına real cavab verə bilməsələr, radikal qüvvələrin qarşısını yalnız siyasi baryerlərlə almaq getdikcə çətinləşəcək.

Bu baxımdan Almaniyada baş verən proses təkcə Almaniyanın deyil, bütövlükdə Avropanın siyasi gələcəyi üçün ciddi xəbərdarlıqdır", - deyə B.Quliyev əlavə edib.

Telegramda izləyin