Sosial şəbəkələrdə məşhurlaşmaq arzusu: Bunun arxasında nə dayanır? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Son illərdə sosial şəbəkələr təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də məşhurlaşmaq, gəlir əldə etmək və şəxsi brend yaratmaq üçün platformaya çevrilib. Xüsusilə gənclər arasında blogger olmaq arzusu sürətlə yayılır. Bir çoxları hesab edir ki, sosial mediada tanınmaq uğurun, nüfuzun və maddi qazancın ən qısa yoludur. Bu səbəbdən hər gün minlərlə insan müxtəlif platformalarda məzmun istehsal etməyə başlayır və izləyici toplamaq uğrunda yarışır. Bəs bu meylin arxasında hansı psixoloji amillər dayanır?

İnsanları sosial şəbəkələrdə tanınmağa sövq edən əsas motivlər nələrdir? Tanınmaq istəyi özünüifadə ehtiyacından irəli gəlir, yoxsa bəyənilmək və təsdiq olunmaq arzusu daha güclü rol oynayır?
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan kimi kollektivist cəmiyyətlərdə "başqalarının gözündə necə görünürəm?" sualı daha böyük rol oynayır. Yəni, fərdi maraqlardan çox, cəmiyyətin, kollektivin maraqlarını daha üstün tutan bir cəmiyyətdə yaşayırıq. Onun sözlərinə görə, son illərdə sosial media göstərdi ki, məşhurluq birbaşa gəlirə çevrilə bilər: "Bu səbəbdən bəzi insanlar üçün məşhurluq artıq sadəcə məqsəd deyil, pul qazanma alətinə çevrildi. Məqsəd də yalnız pul olduğu halda bəzən etik sərhədlər pozula bilir. Çünki qalmaqal, şok və aqressiv məzmunlar, başqa məşhura söz atmaq qısa müddətdə daha çox baxış gətirə bilir. Məhz bunu isə yalnız Azərbaycan cəmiyyətinə aid etmək doğru olmaz, çünki dünyanın bir çox ölkəsində sosial media platformalarında belə məzmunlar önə çıxarılır. Psixoloji baxışdan isə, özünü dəyərli hiss edən insan adətən məşhur olmağa yox, faydalı olmağa çalışır. Amma özünü dəyərsiz hiss edən insan məhz məşhur olmağı dəyərli olmağın əvəzi kimi görür. Sırf Azərbaycan cəmiyyətindən danışsaq görünən odur ki, pul əsas dəyərə çevrildiyindən etika arxa plana keçib. Uzunmüddətli nüfuz qurmaq əvəzinə, ani qazanc üçün riskli və qalmaqallı davranışlara üstünlük verənlərin sayı çoxalır.

Bu baş verəndə bəzi insanlar üçün reputasiya alınıb-satılan bir resurs kimi görünə bilir və digərlərinin də eyni davranışı təkrarlama ehtimalı artır. Cəmiyyətdə uğurun əsas meyarı pul və məşhurlaşmaq olduqda, bəzi insanlar diqqət mərkəzində olmağı və gəliri artırmaq üçün istənilən davranışı legitim hesab etməyə başlayırlar. Bu, əxlaqın yox olması deyil, dəyərlər iyerarxiyasında pulun digər dəyərlərin önünə keçməsidir. Problem pul sevgisində deyil. Problem pul insanın kimliyini və dəyərini ölçən əsas meyara çevrilməsindədir. Mənəvi dəyərləri formalaşmamış cəmiyyət üçün, pul ali dəyərə çevrilir. Mənəvi dayaqları zəif olan insan üçün pul, bütün dəyərlərin fövqündə dayanan məqsədə çevrilə bilər. Nə qədər ki, təhsil sistemi biliklə yanaşı dəyər və mənəviyyat formalaşdıran bir sistemə çevrilməyəcək, bu mənzərə uzun illər dəyişmədən qalacaq".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin