ABŞ kosmik aparatları okeana enərkən, Rusiya niyə çölləri seçir?

Kosmik missiya başa çatdıqdan sonra ekipajın Yerə təhlükəsiz qaytarılması buraxılış mərhələsi qədər mürəkkəb mühəndislik və planlaşdırma tələb edir. Kosmik kapsulların enəcəyi ərazi isə hər ölkənin coğrafi şəraitinə uyğun seçilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, uzun illərdir ABŞ astronavtlarının okeana paraşütlə enməsi adi mənzərəyə çevrilsə də, Rusiya kosmonavtlarını geniş çöl ərazilərinə endirməyə üstünlük verir. İlk baxışdan bu fərq iki kosmik dövlətin fərqli strategiyası kimi görünsə də, bunun əsas səbəbi coğrafi və logistik amillərdir.

ABŞ iki böyük okeana çıxışı və inkişaf etmiş dəniz infrastrukturu sayəsində mühüm logistik üstünlüyə malikdir. NASA kosmik uçuşlarını sahil zolaqlarına yaxın kosmodromlardan həyata keçirir və geri qayıdan kapsullar iri paraşüt sistemləri vasitəsilə okeana endirilir. Suyun zərbəni yumşaltmaq xüsusiyyəti enişi daha təhlükəsiz edir. 1961-ci ildən etibarən bu üsul ABŞ-ın əsas standartlarından birinə çevrilib. Enişdən sonra ekipajın təxliyəsi isə NASA və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin birgə iştirakı ilə həyata keçirilir.

Rusiyada isə vəziyyət fərqlidir. Ölkənin sahil xətti ABŞ-dan daha uzun olsa da, onun böyük hissəsi sərt iqlim şəraitinə malik Şimal Buzlu okeanına çıxır. Belə şəraitdə axtarış-xilasetmə əməliyyatları olduqca çətin olduğundan, pilotlu kosmik uçuşlar Qazaxıstandakı "Baykonur" kosmodromundan həyata keçirilir. Bu səbəbdən "Soyuz" kapsulları da əsasən Qazaxıstanın geniş çöl ərazilərinə enir.

Rusiyanın kosmik proqramının tarixində suya enişlə bağlı cəmi bir məcburi istisna qeydə alınıb. 1976-cı ildə baş tutan "Soyuz 23" missiyası texniki nasazlıq səbəbindən qismən donmuş gölə enib. Kapsuldakı iki kosmonavt mənfi temperatur şəraitində təxminən doqquz saat xilasedicilərin gəlməsini gözləməli olub. Bu hadisə quruya eniş konsepsiyasının üstünlüklərini bir daha gündəmə gətirsə də, Rusiyanın eniş strategiyası onsuz da coğrafi və logistik şərtlərlə müəyyənləşirdi.

Quruya eniş zamanı zərbə suya enişlə müqayisədə daha güclü olduğundan "Soyuz" kapsulları yerə toxunmazdan dərhal əvvəl xüsusi əyləc raketlərini işə salır. Bu sistem kapsulun eniş sürətini saniyədə 1,5 metrədək azaldaraq zərbəni əhəmiyyətli dərəcədə yumşaldır.

Bununla belə, bu mexanizm enişi tam rahat etmir. Missiyasını 2011-ci ildə başa vuran italiyalı astronavt Paolo Nespoli yaşadığı təcrübəni iri yük avtomobili ilə kiçik minik avtomobilinin toqquşmasına bənzədib və həmin kiçik avtomobildə özlərinin olduğunu bildirib.

Digər tərəfdən, okeana enən astronavtlar bu təcrübəni adətən daha yumşaq qiymətləndirirlər. Onların sözlərinə görə, suya toxunma anı həyəcanverici olsa da, eniş prosesi güclü attraksion hissi yaradır.

Telegramda izləyin