Sildiyinizi düşündüyünüz məlumatlar əslində harada qalır?

"İnternetdə şəxsi məlumatların silinməsi ilə bağlı ən geniş yayılmış miflərdən biri "Delete" düyməsinə basdıqdan sonra məlumatın tamamilə yox olması fikridir. Əslində isə internet bu prinsiplə işləmir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında İKT üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov bildirib.

O, qeyd edib ki, bir məlumat internetdə yayımlandıqdan sonra o, təkcə istifadəçinin profilində deyil, müxtəlif serverlərdə, ehtiyat nüsxələrdə, axtarış sistemlərinin indekslərində və hətta digər istifadəçilərin cihazlarında da qala bilər:

"Bir çox insan sosial şəbəkədə paylaşdığı şəkli və ya yazını sildikdən sonra problemin həll olunduğunu düşünür. Halbuki həmin məlumat artıq başqa şəxslər tərəfindən paylaşılmış, ekran görüntüsü alınmış, köçürülmüş və ya müxtəlif platformalarda arxivləşdirilmiş ola bilər. Bəzi hallarda məlumatın özü silinsə belə, onunla bağlı texniki qeydlər və ya metadata sistemlərdə qalmaqda davam edir.

Əslində insanlar çox vaxt internetdə buraxdıqları rəqəmsal izlərin fərqində olmurlar. Hər dəfə sosial şəbəkəyə daxil olmaq, hər hansı saytı ziyarət etmək, qeydiyyatdan keçmək, şəkil paylaşmaq və ya onlayn mağazada məhsula baxmaq belə müəyyən rəqəmsal iz yaradır. Bu məlumatların bir hissəsi istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmaq məqsədilə toplansa da, zaman keçdikcə böyük məlumat bazalarının formalaşmasına səbəb olur.

Bunu sadə bir nümunə ilə izah etmək olar: Təsəvvür edin ki, bir otaqda bir neçə nəfərin yanında hansısa sözü deyirsiniz. Sonradan həmin sözü geri götürmək mümkündür. Amma eyni sözü minlərlə insanın eşitdiyi bir meydanda səsləndirsəniz, onu hamının yaddaşından silmək artıq mümkün deyil. İnternetdə paylaşılan məlumatlar da buna bənzəyir.

Məhz buna görə də hər kəs paylaşım etməzdən əvvəl özünə bir sual verməlidir: "Bu məlumatı sonradan tamamilə silmək mümkün olacaqmı?"

Xüsusilə şəxsiyyət vəsiqəsi məlumatları, biometrik məlumatlar, şəxsi sənədlər, ailə fotoları, bank kartı və digər maliyyə məlumatları internetdə paylaşılarkən maksimum diqqətli olmaq vacibdir".

Telegramda izləyin