Maaş artımları inflyasiyanı üstələyirmi? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda orta aylıq nominal əməkhaqqının artması ilə bağlı statistika mütəmadi olaraq açıqlanır. Rəsmi rəqəmlər maaşların yüksəldiyini göstərsə də, gündəlik həyatda qiymət artımları fonunda bu artımın vətəndaşların real gəlirlərinə necə təsir etdiyi müzakirə mövzusu olaraq qalır.

Bəs maaş artımları inflyasiyanın yaratdığı təsiri kompensasiya edə bilirmi? Əməkhaqlarındakı yüksəliş alıcılıq qabiliyyətinin artmasına səbəb olur, yoxsa qiymət artımları bu üstünlüyü aradan qaldırır?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bu suala vahid cavab vermək çətindir, çünki orta aylıq əmək haqqının artımı ilə əhalinin real alıcılıq qabiliyyəti eyni məna daşımır. Onun sözlərinə görə, əgər maaşların artım tempi inflyasiya səviyyəsini üstələyirsə, bu halda real gəlirlər artır və insanların alıcılıq qabiliyyəti yaxşılaşır: "Əksinə, inflyasiya maaş artımından yüksək olarsa, nominal gəlirlər artsa belə, insanların gündəlik xərcləri daha sürətlə yüksəldiyi üçün real rifahda artım hiss olunmur.

Azərbaycanda son illərdə orta aylıq əməkhaqqında artım müşahidə olunsa da, bunun bütün əhali qruplarına eyni dərəcədə təsir etdiyini demək olmaz. Orta göstərici yüksək gəlirli sahələrdə çalışanların maaş artımlarını da əks etdirdiyi üçün bəzi sektorlarda çalışanların gəlirləri orta göstəricidən daha aşağı templə arta bilər. Bu səbəbdən orta əməkhaqqının artması hər bir vətəndaşın gəlirinin eyni səviyyədə yüksəlməsi anlamına gəlmir.

Digər tərəfdən, inflyasiyanın strukturu da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əgər qiymət artımı əsasən ərzaq, kommunal xidmətlər və gündəlik tələbat mallarında baş verirsə, bu, xüsusilə aşağı və orta gəlirli ailələrin büdcəsinə daha çox təsir göstərir. Belə hallarda maaş artımı statistik olaraq inflyasiyanı üstələsə belə, insanlar bunu gündəlik həyatlarında kifayət qədər hiss etməyə bilərlər.

Ona görə də maaş artımlarının inflyasiyanı üstələyib-üstələmədiyini qiymətləndirərkən təkcə orta əməkhaqqına deyil, real əməkhaqqı artımına, inflyasiyanın səviyyəsinə və əhalinin müxtəlif gəlir qrupları üzrə alıcılıq qabiliyyətində baş verən dəyişikliklərə birlikdə baxmaq daha düzgün yanaşmadır".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin