Beyindəki "xain" hüceyrə deşifrə edildi: Xərçəngi qoruyan qalxan necə sındırıldı?

Beyindəki "xain" hüceyrə deşifrə edildi: Xərçəngi qoruyan qalxan necə sındırıldı?London və Kanadadan olan alimlər qlioblastoma şişlərini həm birbaşa hədəfə alan, həm də onları qoruyan immun müdafiə mexanizmini zəiflədən yeni CAR-T hüceyrə terapiyası hazırlayıblar. Heyvan modelləri üzərində aparılan laboratoriya sınaqlarında müalicə tətbiq edilən 13 siçandan 12-də şiş tamamilə aradan qaldırılıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, beyin xərçənginin ən aqressiv və ölümcül formalarından biri hesab olunan qlioblastomaya qarşı hazırlanmış yeni immunoterapiya üsulu gələcəkdə xəstəliyin müalicəsi üçün perspektivli yanaşma kimi qiymətləndirilir.

King's London Kollecini və MakMaster Universitetinin alimlərinin birgə apardığı araşdırma göstərib ki, yeni CAR-T hüceyrə terapiyası indiyədək müalicəsi son dərəcə çətin hesab olunan qlioblastoma şişlərini hədəfə almaq və uzunmüddətli sağqalma ehtimalını artırmaq potensialına malikdir. Bununla belə, üsul hələ insanlar üzərində sınaqdan keçirilməyib.

Həkimlərin uzun illərdir həllini axtardıqları problem

Hər il minlərlə insanda aşkarlanan qlioblastoma diaqnozu qoyulduqdan sonra xəstələrin təxminən 95 faizi beş il ərzində həyatını itirir. Onilliklər ərzində alimlər bu xəstəliyə qarşı effektiv müalicə üsulu hazırlamağa çalışsalar da, şişin sağlam beyin toxumasına nazik və ipvari çıxıntılarla yayılması müalicəni son dərəcə çətinləşdirib.

Digər bir çox xərçəng növündən fərqli olaraq, qlioblastoma cərrahi yolla tam çıxarıla bilmir. Əməliyyatdan sonra qalan xərçəng hüceyrələri isə kimyaterapiya və şüa terapiyasına yüksək davamlılıq göstərərək xəstəliyin yenidən inkişafına səbəb olur. Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, yeni CAR-T terapiyası bu məhdudiyyəti aradan qaldırmağa kömək edə bilər.

İmmun hüceyrələri yenidən proqramlaşdırılır

Hazırda Böyük Britaniyada əsasən qan xərçənglərinin müalicəsində istifadə olunan CAR-T üsulu xəstənin öz immun hüceyrələrinin laboratoriyada genetik cəhətdən yenidən proqramlaşdırılmasına əsaslanır.

Bu məqsədlə xəstədən götürülən ağ qan hüceyrələri genetik dəyişikliklərə məruz qalaraq xərçəng hüceyrələrinin səthindəki zülalları tanıya bilən xüsusi immun hüceyrələrinə çevrilir. Daha sonra həmin hüceyrələr yenidən orqanizmə yeridilir və xərçəng hüceyrələrini hədəfə alaraq məhv etməyə çalışırlar.

İndiyədək leykemiya və limfoma kimi qan xərçənglərinin müalicəsində uğurlu nəticələr göstərən bu metodun gələcəkdə beyin şişlərinə qarşı da tətbiq olunması araşdırılır.

Təcrübələrdə yüksək nəticə əldə olunub

"Nature" jurnalında dərc olunan araşdırmada yeni terapiya insan qlioblastomasını təqlid edən heyvan modellərində sınaqdan keçirilib.

Əsas iki eksperimentdə müalicə tətbiq edilən 13 siçandan 12-də şiş tamamilə aradan qaldırılıb. Müalicə alan qruplardan biri dörd aydan, digəri isə beş aydan artıq müddətdə şişsiz qalıb.

Tədqiqatçılar qlioblastoma şişlərində və makrofaq adlanan immun hüceyrələrində GPNMB adlı zülal müəyyən ediblər.

Normal şəraitdə makrofaqlar orqanizmi infeksiyalardan qoruyan immun hüceyrələridir. Lakin qlioblastoma zamanı onların bir hissəsi şiş tərəfindən yenidən proqramlaşdırılaraq onun böyüməsini və müalicədən yayınmasını dəstəkləyən mühitin formalaşmasına kömək edir.

Alimlər CAR-T hüceyrələrini məhz GPNMB zülalını tanıyacaq şəkildə hazırlayıblar. Nəticədə bu hüceyrələr həm şiş hüceyrələrini, həm də şişi qoruyan immun mühitinin əsas elementlərini hədəfə alıblar.

Xərçəngə ekosistem kimi yanaşma

Araşdırmanın aparıcı müəllifi Şila Sinq (Sheila Singh), "King's College London" və "McMaster University"nin beyin cərrahiyyəsi və neyro-onkologiya professoru bildirib ki, onların yanaşması qlioblastomanı yalnız xərçəng hüceyrələrinin toplusu kimi deyil, onu əhatə edən immun mühiti ilə birlikdə qiymətləndirməyə əsaslanır.

Onun sözlərinə görə, yeni yanaşma yalnız şiş hüceyrələrini deyil, həm də onları qoruyan immun hüceyrələrini hədəfə alaraq xəstəliyin davamlılığını təmin edən müdafiə sistemini zəiflədir.

Araşdırmanın həmmüəllifi Şan Qreval (Shaan Grewal) isə qeyd edib ki, əvvəlki tədqiqatlar əsasən yalnız xərçəng hüceyrələrinin məhv edilməsinə yönəlirdi. Yeni metod isə xəstəliyə iki istiqamətdən təsir göstərərək şişin müdafiə mexanizmini də hədəfə alır.

İnsanlar üzərində klinik sınaqlar hələ başlamayıb

Hazırda bu müalicə üsulu insanlar üzərində klinik sınaqlardan keçməyib. Bununla belə, tədqiqatçılar laboratoriya və heyvan modellərində əldə olunan nəticələrin gələcək klinik araşdırmalar üçün mühüm əsas yaratdığını bildirirlər.

Mövcud müalicə üsulları ilə qlioblastoma diaqnozu qoyulan xəstələrin orta sağqalma müddəti 12-18 ay təşkil edir. Mütəxəssislərin fikrincə, son iyirmi ildə bu sahədə ciddi irəliləyiş əldə olunmadığı nəzərə alınarsa, yeni nəticələr gələcək müalicələrin hazırlanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Həkimlər əhalini xəstəliyin mümkün əlamətlərinə diqqət yetirməyə çağırırlar. Davamlı və ya getdikcə güclənən baş ağrısı, qıcolmalar, ürəkbulanma, başgicəllənmə, yaddaş pozğunluğu, bədənin bir tərəfində zəiflik, eləcə də yeni yaranan görmə və nitq problemləri qlioblastomanın əlamətləri sırasında göstərilir. Bu simptomlar müşahidə olunduqda vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək tövsiyə edilir.

Bu variantda:

* xəbər agentliyi üslubu qorunub;
* məntiqi və elmi baxımdan mübahisəli ifadələr yumşaldılıb;
* klikbaşlıq elementləri çıxarılıb;
* terminologiya vahidləşdirilib;
* məqalənin yalnız heyvan modelləri üzərində aparıldığı hər yerdə aydın şəkildə vurğulanıb.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 654   Tarix: 06 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

İstirahət günləri gec oyananları hansı təhlükə gözləyir?

Həftəsonu adi günlərlə müqayisədə bir neçə saat gec oyanmaq artıq çəki, depressiya və əhval dəyişiklikləri riskini artıra bilər. xəbər verir ki, bu barədə terapevt Cina Zarella "Yahoo" nəşrinə açıqlamasında bildirib. Həkimin sözlərinə görə, yuxu rejiminin pozulmasının qarşısını almaq üçün şənb

13.10.2026 779
.

Gecələr ayaqlarda qıcolmaların təhlükəli səbəbləri

Gecə yuxu zamanı ayaq əzələlərində qəfil və ağrılı qıcolmalar bir çox insanda müşahidə olunur. xəbər verir ki, bu hal bəzən sadə səbəblərlə bağlı olsa da, tez-tez təkrarlanması müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ayaq qıcolmalarına susuz qalmaq, gün ərzində həddindən artıq fiziki yüklənmə

25.10.2026 678
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 521
.

100 yaşına qədər yaşamaq istəyənlər üçün 7 faydalı QİDA

Uzunömürlü olmaq istəyənlər gündəlik qidalanmalarına xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Mütəxəssislər bəzi qidaların ürək-damar sisteminin, beynin və həzm orqanlarının sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirirlər. xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, həkim Darşan Şah 100 yaşına qədə

27.10.2026 791
.

Qara çayın sağlamlıq üçün 6 faydalı xüsusiyyəti: Kimlər mütləq içməlidir?

Qara çay o qədər gündəlik içkiyə çevrilib ki, onun xüsusiyyətləri barədə çox vaxt düşünmürük. Adətən bu içkini yalnız xoş dadına görə qəbul edirik. Lakin qara çay sağlamlıq üçün əhəmiyyətli faydalar verə bilər. Qidalanma mütəxəssisləri onu çox sevməyən insanlara belə rasionlarına daxil etməyi tövsiy

08.10.2026 810
.

Bir çox xəstəliyi müalicə edən MASAJ

Masaj xidməti bir çox xəstəlikləri sağaldır, masaj zamanı Təbii yağlardan istifadə olunur, sizin bədənizdə olan oynaq ağrıları, bel ağrıları, baş ağrılarını vaxtında götürür. Dünyada edilən masajların 90 %-i tibbi masajdır. Avropada və Şərqdə həkimlər masajı resept olaraq yazırlar. Masaj inteqtaiv bi

01.11.2026 868
.

Səsiniz qocalmağınızdan xəbər verə bilər - Alimlərdən yeni kəşf

Süni intellekt texnologiyaları insan orqanizmindəki yaşlanma prosesini qiymətləndirmək üçün yeni imkanlar yaradır. Alimlər insanın səsindən istifadə etməklə onun bioloji yaşlanmasının sürətini müəyyən edə bilən süni intellekt sistemi hazırlayıblar. Ölkə.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, araşdırm

08.10.2026 764
.

Gecə altı saatdan az yatanları ciddi təhlükə gözləyir

Müntəzəm yuxu çatışmazlığı ürək-damar sisteminə, maddələr mübadiləsinə, beyin fəaliyyətinə və immun sisteminə mənfi təsir göstərə bilər. xəbər verir ki, bunu rusiyalı nevroloq Anna Suşa -ya açıqlamasında bildirib. Onun sözlərinə görə, yetkin insanların gündə 7-9 saat yatması tövsiyə olunur. "Davaml

30.10.2026 677
.

Sosial şəbəkələrdən uzun müddət istifadə depressiyaya səbəb ola bilər

Sosial şəbəkələrdə gündəlik keçirilən vaxt böyüklər arasında depressiya barədə məlumat verilməsi ilə əlaqəli əsas amillərdən biri kimi müəyyən edilib. Bu əlaqə ABŞ-da 11 il ərzində aparılan sorğularda müşahidə olunub. Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırma Şimal-Qərb Universiteti və Sinsinnati Universitetini

02.11.2026 523
.