Ailə dəstəyi yoxdursa, risk artır - vacib açıqlama

"Siqaret, alkoqol və narkotik maddələrin ilk sınağı adətən yeniyetmələr arasında, həmyaşıd mühitində baş verir. Uşaqların bu cür maddələri sınamasına bir sıra sosial və psixoloji amillər təsir göstərir: özünü təsdiq etmək istəyi, yaşıd qrupuna uyğunlaşma, valideynlərin sərt qadağalarına etiraz, maraq və yeni təcrübələrə canatma, eləcə də dostların təsiri altında "sınaq" motivasiyası".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında narkomaniya üzrə ekspert Emil Maqalov bildirib.

O, qeyd edib ki, bəzi hallarda isə riskli davranışlar çarəsizlik və ümidsizlik fonunda da ortaya çıxa bilər. Psixoloji travma, fiziki və ya emosional zorakılıq, yoxsulluq və sosial müdafiəsizlik kimi faktorlar bu riski artıran əsas səbəblər sırasında göstərilir:

"Narkotik maddələr və yeniyetmələr mövzusu həm məktəb psixoloqları, həm də valideynlər üçün çətin mövzulardan biridir. Çünki bir çox yeniyetmələr psixoaktiv maddələrin təhlükəsini tam dərk etmir və onları "zərərsiz təcrübə", "arıqlama üsulu" və ya "mühitə uyğunlaşma vasitəsi" kimi yanlış şəkildə qəbul edə bilirlər. Bu mərhələdən keçən bütün uşaqların asılılığa düşməməsi isə fərdi risk faktorlarından asılıdır.

Mütəxəssislər asılılığın inkişafını mərhələli proses kimi izah edirlər. İlk mərhələ adətən riskli təcrübə və maraq xarakteri daşıyır və bu zaman hələ fiziki asılılıq formalaşmır. Lakin təkrar istifadə baş verdikdə, orqanizmdə dəyişikliklər başlayır, həzz hissi zəifləyir və daha yüksək dozaya ehtiyac yaranır. Bu isə psixoloji və daha sonra fizioloji asılılığın formalaşmasına gətirib çıxarır.

Son mərhələdə isə yeniyetmənin davranışlarında ciddi dəyişikliklər müşahidə olunur. Narkotik maddə əsas maraq obyektinə çevrilir, sosial əlaqələr zəifləyir və gündəlik həyat yalnız maddənin istifadəsi ətrafında formalaşır.

Uşaqların narkotik maddələrə başlamasının əsas səbəbləri sırasında ailədə emosional dəstəyin olmaması, yaşıd mühitində zorakılıq və təzyiq, valideynlərlə ünsiyyətdə çatışmazlıqlar və həddindən artıq nəzarət, eləcə də "böyüklük" hissini sübut etmək istəyi göstərilir. Bəzi hallarda isə xarici görünüş və sosial təzyiq, xüsusilə də arıqlama məqsədilə zərərli maddələrə müraciət halları müşahidə olunur.

Risk qrupuna yalnız sosial çətinliklər yaşayan uşaqlar deyil, həm də ailəsində asılılıq halları olan yeniyetmələr daxildir. Tütün, alkoqol və ya qumar asılılığı olan ailələrdə böyüyən uşaqlar da daha yüksək risk altında hesab olunur.

Narkomaniyanın qarşısının alınması müalicədən daha asandır. Bu səbəbdən valideynlər erkən yaşlardan uşaqlarla bu mövzuda açıq və düzgün ünsiyyət qurmalı, maddələrin sağlamlığa və həyata vurduğu zərərləri izah etməlidirlər. Eyni zamanda, uşağın səhv etdikdə cəzalandırılmayacağı, əksinə dəstək görəcəyi barədə güvən mühiti formalaşdırılmalıdır.

Ailə daxilində sağlam münasibətlər, ortaq fəaliyyətlər və uşağın özünü dəyərli hiss etməsi onun riskli davranışlardan uzaq qalmasında mühüm rol oynayır. Mütəxəssislərin fikrincə, ailəyə bağlılıq və emosional dəstək nə qədər güclü olarsa, narkotik maddələrə meyl də bir o qədər azalır".

Telegramda izləyin