İmtahan ballarının artırılması sosial bərabərsizliyi dərinləşdirə bilərmi?

"İmtahan ballarının artırılması məsələsi həm təhsil ekspertləri, həm valideynlər, həm də şagirdlər arasında həmişə böyük rezonans doğuran, çoxşaxəli və kifayət qədər həssas bir mövzudur. Bu addımın nə dərəcədə düzgün olub-olmaması məsələsinə birdəfəlik "bəli" və ya "xeyr" cavabı vermək mümkün deyil, çünki hər iki tərəfin özünəməxsus, əsaslandırılmış arqumentləri var".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib.

O, qeyd edib ki, bu qərarın yarada biləcəyi müsbət tərəflərə nəzər salsaq, ilk növbədə keyfiyyət və rəqabət amili ön plana çıxır. Keçid ballarının və ya maksimal balların artırılması tələbələrin və şagirdlərin dərslərə daha məsuliyyətlə yanaşmasına rəvac verə bilər. Bu, bir növ təhsil sferasında çırağın işığını artırmaq kimidir; daha yüksək zirvəyə çatmaq istəyən gənclər daha çox çalışmalı, elmin dərinliklərinə daha çox nüfuz etməlidirlər. Balların artması rəqabəti kəskinləşdirir, rəqabət isə inkişafın hərəkətverici qüvvəsidir. Universitetlərə yalnız həqiqətən bilikli, oxumağa həvəsli və intellektual potensialı yüksək olan gənclər qəbul olunduqda, ali təhsil müəssisələrinin də ümumi səviyyəsi və nüfuzu avtomatik olaraq yüksəlir. Üstəlik, müasir dünya artıq sadəcə diplomlu kadrlar deyil, yüksək ixtisaslı mütəxəssislər tələb edir. İmtahan süzgəcinin daraldılması əmək bazarına daxil olacaq kadrların ilkin seçim mərhələsində daha ciddi yoxlanılmasına xidmət edir:

"Digər tərəfdən, bu addımın gətirə biləcəyi psixoloji gərginlik və bərabərsizlik riskini də gözardı etmək olmaz. Balların artırılması xəbəri belə, yetkinlik yaşına çatmayan gənclərin çiyinlərinə ağır bir yük kimi çökür. İmtahan qorxusu, uğursuzluq təşvişi və ailə qarşısında məsuliyyət hissi gənclərdə depressiyaya, tükənməyə və psixoloji gərginliyə səbəb ola bilər. Təhsil sadəcə rəqəmlərdən ibarət rəqabət meydanına çevrildikdə, elmin özünə olan sevgi arxa plana keçir. Bununla yanaşı, bölgələr arasındakı təhsil fərqi də ciddi şəkildə özünü büruzə verir. Paytaxt və iri şəhərlərlə müqayisədə, ucqar kəndlərdə və bölgələrdə təhsil imkanları, repetitor xidmətləri və resurslara əlçatanlıq eyni səviyyədə deyil. Balların hamı üçün eyni dərəcədə artırılması, çətin şəraitdə oxuyan istedadlı kənd uşaqlarının ali təhsildən kənarda qalma riskini artırır ki, bu da sosial bərabərsizliyi dərinləşdirə bilər. Məktəb proqramı ilə imtahan tələbləri arasındakı məsafə böyüdükcə, valideynlərin repetitorlara xərclədiyi vəsait və uşaqların məktəbdən kənar hazırlıqlara ayırdığı zaman daha da artır. Bu isə təhsili hamı üçün əlçatan olmaqdan çıxarıb, maddi imkanı yaxşı olanların imtiyazına çevirə bilər.

Nəticə etibarilə, balların artırılması addımı yalnız o halda tam mənada düzgün və effektiv hesab oluna bilər ki, bu dəyişiklik birdən-birə deyil, tədricən həyata keçirilsin. Eyni zamanda, imtahan tələbləri qaldırılmazdan əvvəl orta məktəblərdəki tədrisin keyfiyyəti yüksəldilməli, dərsliklərin dili sadələşdirilməli və bütün şagirdlər üçün bərabər start imkanları təmin edilməlidir. İslahatlar şagirdi sındırmaq üçün deyil, onu daha da ucaltmaq üçün vasitə olmalıdır".

Telegramda izləyin