Xəbər saytlarının reytinqində fərqlər: Sayğac sistemləri niyə eyni nəticəni göstərmir? - MEDİA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Müasir rəqəmsal mediada xəbər saytlarının auditoriyasını ölçmək üçün istifadə olunan sayğac sistemləri niyə fərqli nəticələr göstərir? Google Analytics, SimilarWeb və Alexa Internet kimi platformalar eyni sayt üçün müxtəlif ziyarətçi sayı, baxış müddəti və reytinq göstəriciləri təqdim edirsə, bu fərqin arxasında hansı amillər dayanır?

Eyni xəbər saytının bir platformada lider, digərində isə daha aşağı mövqedə görünməsi ölçmə metodologiyalarındakı fərqlərdən, məlumatların toplanma üsullarından, istifadəçi davranışının izlənmə mexanizmlərindən, yoxsa statistik təxminlərdən qaynaqlanır? Bu suallar media mühitində şəffaflıq və etibarlılıq məsələsini daha da aktuallaşdırır.
Mövzu ilə bağlı media eksperti Nicat Abdullayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bugünkü rəqəmsal media mühitində xəbər saytlarının reytinqinin ölçülməsi üçün istifadə olunan sayğac sistemləri əslində çoxsadə "baxış sayı"ndan daha mürəkkəb mexanizmlərlə işləyir. Onun sözlərinə görə, bu sistemlər istər lokal platformalar, istərsə də beynəlxalq analitik alətlər saytın trafikini müxtəlif parametrlər üzrə ölçür: unikal istifadəçilər (unique visitors), səhifə baxışları (pageviews), sessiya müddəti, istifadəçinin saytda keçirdiyi zaman, geri dönüş tezliyi və hətta trafikin mənbəyi (sosial media, axtarış sistemləri və s.): "Məsələ ondadır ki, fərqli sayğac sistemləri bu göstəriciləri fərqli metodologiyalarla toplayır və interpretasiya edir. Məsələn, bir sistem daha çox "unikal istifadəçi"yə üstünlük verə bilər, digəri isə "ümumi baxış sayı"nı əsas götürə bilər. Bundan əlavə, bəzi platformalar yalnız özlərinə qoşulmuş saytların məlumatlarını ölçür, digərləri isə üçüncü tərəf texnologiyaları ilə daha geniş monitorinq aparır. Bu səbəbdən eyni sayt bir sayğacda ilk sıralarda, digər platformada isə xeyli geridə görünə bilər.

Digər mühüm faktor texniki fərqlərdir. Sayğac sistemləri məlumatı ya "script" (sayta yerləşdirilən kod), ya da "panel əsaslı" (istifadəçi davranışını izləyən seçilmiş auditoriya üzərindən) metodlarla toplayır. Script əsaslı sistemlər daha geniş məlumat versə də, manipulyasiyaya daha açıqdır. Məsələn, bot trafiki, süni kliklər və ya trafik yönləndirmələri nəticəni şişirdə bilər. Panel əsaslı sistemlər isə daha sabitdir, amma tam bazarı əhatə etməyə bilər.

Ədalətlilik məsələsinə gəldikdə, burada əsas problem vahid standartın olmamasıdır. Əgər hər sayğac sistemi fərqli metodologiya ilə işləyirsə, onların nəticələrini birbaşa müqayisə etmək doğru deyil. Dünya təcrübəsində bu məsələni tənzimləmək üçün daha şəffaf və audit olunan sistemlərdən istifadə edilir. Məsələn, beynəlxalq səviyyədə media ölçmələrində müstəqil audit qurumlarının təsdiqlədiyi metodologiyalar tətbiq olunur, bot trafiki filtrasiya edilir və "real istifadəçi davranışı" əsas götürülür.

Ədalətli sayğac sistemi üçün bir neçə prinsip vacibdir: metodologiyanın açıq olması, məlumatların müstəqil auditdən keçməsi, bot və süni trafikin effektiv filtrasiya olunması və bütün iştirakçılar üçün eyni ölçmə meyarlarının tətbiqi. Əks halda, bu cür reytinqlər real təsir gücünü deyil, daha çox texniki manipulyasiya imkanlarını əks etdirə bilər.

Nəticə etibarilə bildirim ki, sayğac sistemləri media bazarında orientir rolunu oynasa da, onları saytın nüfuzu və ya jurnalist keyfiyyətinin birbaşa göstəricisi kimi qəbul etmək düzgün deyil. Daha sağlam yanaşma bu rəqəmləri digər meyarlarla, kontentin keyfiyyəti, ictimai təsir və auditoriya etibarı ilə birlikdə qiymətləndirməkdir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin