Cibi yandıracaq artım: kommunal xidmətlər bahalaşa bilər - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Son günlər Azərbaycanda kommunal xidmətlərin qiymətinin artacağı ilə bağlı səslənən açıqlamalar cəmiyyətdə ciddi narahatlıq yaradıb. İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərlinin bildirdiyinə görə, yaxın aylarda vətəndaşları kommunal ödənişlərdə və digər sahələrdə qiymət artımı gözləyə bilər. Ekspertin fikrincə, bu addımların əsas səbəbi dövlətin azalan gəlirləri kompensasiya etmək istəyi ilə bağlı ola bilər.

Bu isə o deməkdir ki, onsuz da artan yaşayış xərcləri fonunda əhalinin üzərinə əlavə maliyyə yükü düşə bilər. Kommunal tariflərin mümkün bahalaşması yalnız sosial məsələ deyil, eyni zamanda iqtisadi zəncirvari təsirlərə də səbəb ola bilər. Çünki enerji, qaz və digər xidmətlərin qiymətinin artması bazarda ümumi qiymətlərin yüksəlməsinə, nəticədə inflyasiyanın sürətlənməsinə gətirib çıxarır. Beləliklə, sual açıq qalır: kommunal xidmətlərin qiyməti həqiqətən artacaqmı və bu artım əhalinin həyatına necə təsir edəcək?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Natiq Cəfərli kimi iqtisadçıların belə fikirlər səsləndirməsi adətən təsadüfi olmur, çox vaxt müəyyən infirmativ siqnallara əsaslanır. Onun sözlərinə görə, kommunal xidmətlərin yenidən bahalaşması ehtimalı bir neçə amildən asılıdır: "Əvvəla, enerji daşıyıcılarının maya dəyəri və dövlətin subsidiyaları əsas rol oynayır. Əgər qaz, elektrik və su xidmətlərinin real xərcləri artırsa və dövlət əvvəlki kimi bu fərqi qarşılamaq istəməsə və ya imkanları məhdudlaşsa, tariflərin artırılması gündəmə gələ bilər. Bu, daha çox iqtisadi qərardır, amma sosial təsirləri çox ciddi olur.

Digər tərəfdən, bu il sosial paketlərin açıqlanmaması və ya gecikməsi əhalinin gəlir-xərc balansını zəiflədir. Belə şəraitdə kommunal qiymətlərin artımı hökumət üçün də risklidir, çünki bu, narazılığı artırır və sosial yükü ağırlaşdırır. Ona görə də adətən belə qərarlar ya kompensasiya tədbirləri ilə birlikdə, ya da mərhələli şəkildə həyata keçirilir.

Natiq Cəfərlinin bunu sırf iqtisadi proses kimi yox, ehtimal ki, müəyyən məlumatlara əsaslanaraq deməsi mümkündür, amma bu tip açıqlamalar həm də ehtimal və proqnoz xarakteri daşıyır. Yəni bu, artıq qərarın verildiyi anlamına gəlmir, sadəcə riskin mövcud olduğunu göstərir.

Ümumilikdə, yaxın dövrdə bahalaşma tam istisna deyil, amma sosial vəziyyət nəzərə alınaraq hökumətin bunu ya gecikdirməsi, ya da yumşaq formada etməsi daha real görünür".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin