Azərbaycan gəncləri niyə ölkəni birdəfəlik tərk edir? - SOSİOLOQDAN AÇIQLAMA

Son illərdə Azərbaycanda diqqət çəkən əsas tendensiyalardan biri gənclərin ölkəni birdəfəlik tərk etməyə üstünlük verməsidir. Rəsmi statistik rəqəmlər bu prosesi tam açıq göstərməsə də, sosial reallıq və müşahidələr fərqli mənzərə ortaya qoyur. Xüsusilə əmək bazarında çətinliklər, karyera imkanlarının məhdudluğu və gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik gəncləri xaricdə daha stabil həyat axtarmağa sövq edir. Bu gün artıq xaricə təhsil üçün gedənlərin böyük hissəsi geri qayıtmır, işləmək üçün gedənlər isə uzunmüddətli planlarını ölkə xaricində qurur.

Rəsmi olaraq miqrasiya balansı bəzi illərdə müsbət göstərilsə də, bu, daha çox ölkəyə gələn əcnəbilərlə bağlıdır və yerli gənclərin axınının qarşısının alındığı anlamına gəlmir. Beləliklə, yaranan sual açıq qalır: Azərbaycan gəncləri niyə gedir və onları geri qaytarmaq mümkündürmü?
Mövzu ilə bağlı sosioloq Üzeyir Şəfiyev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bilirsiz artıq Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra Qərb ölkələri ilə, eləcədə qardaş Türkiyə və digər ölkələr ilə əlaqələr genişləndi və bu fonda gənclərdə xaricdə təhsil, iş və digər məqsədlər ilə xaricə getməyi motivasiya etdi. Ona görədə xaricə gedən gənclər daha çox təhsil almaq, işgüzar məqsədlər ilə xarici ölkələrdə öz karyeralarını qurmaq məqsədi ilə gedir və hesab edirəm ki, buna digər səbəb isə həmin ölkələrin, Avropa ölkələrinin əhalisinin qocalması və Azərbaycan kimi ölkələr üçün motivasiyaedici, təşviqedici alətlərdən istifadə edərək sanki beyin axınını təşviq edirlər. Onun sözlərinə görə, yəni gənc əhalini əmək bazarına cəlb edirlər: "O baxımdan burda bir tərəfdən Azərbaycan gənclərinin özlərinin iş qurmaq motivasiyası, digər tərəfdən getdikləri ölkələrin məhz selektiv miqrant axınını təşviq etmək aləti ilə əlaqədardır. Onlar əhalinin qocaldığı ölkələrdir. Bu ölkələrdə gənc işçi qüvvəsinə ehtiyac var. Keyfiyyətli əhali fondunu artırmaq üçün mexaniki artıma üstünlük verirlər. Mexaniki artımda da selektiv miqrasiyaya üstünlük verirlər.

Azərbaycan üçün problem ondan ibarət olur ki, ölkəmizdən beyin axını həmin ölkələrə gedir. Əlbbətdəki bu bizi düşündürməlidir. Çünki əgər bu sürətli bir şəkil alsa Azərbaycanın əmək bazarında problem ola bilər. Yəni keyfiyyətli əhali statistikasında da problem yarana bilər gənclərin xaricə axını fonunda. Ölkədə gənclərin sayı azala bilər, ahılların isə sayı çoxala bilər. Buda Azərbaycan əhalisini qoca əhali sindromu ilə baş-başa qoya bilər. Biz çalışmalıyıq ki, Qərb ölkələrində olan təhsil keyfiyyətini Azərbaycanda da yaradaq. Eyni zamanda işgüzar mövqe Azərbaycanda da gənclərin istəklərinə və təlabatlarına uyğun şəkildə təmin edək ki, gənclər xaricə axın etməsin. Azərbaycandan beyin axını baş verməsin və keyfiyyətli əhali indeksimizi qoruyub saxlaya bilək".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin