İmtahan yoxsa psixoloji sınaq? – Abituriyentlərin gərginliyi və valideynlərin rolu
Blok imtahanları dövrü abituriyentlərin həyatında yalnız akademik yoxlama mərhələsi deyil, həm də psixoloji baxımdan ən həssas və yüklü dövrdür. Bu mərhələdə zəif nəticə göstərən şagirdlər təkcə qiymətə görə deyil, ailə, qohum, müəllim və sosial çevrənin təzyiqlərinə görə də ciddi emosional sarsıntı keçirirlər. Təəssüf ki, bu gərginlik bəzən özünəgüvənsizlik, aqressiya, depressiya, sosial təcrid və hətta intihara meyillə nəticələnə bilir.
Belə vəziyyətdə valideynlərin mövqeyi həlledici rol oynayır. Onların yanaşması uşağın gələcək şəxsiyyətinin formalaşmasında mühüm iz buraxır – ya müsbət, ya da mənfi.
Uşağın dəyəri imtahan nəticəsi ilə ölçülməməlidir
İlk növbədə valideynlər anlamalıdır ki, bir imtahan nəticəsi övladlarının insani dəyərini müəyyən etmir. "Səndən bir şey olmaz", "filankəsin oğlu kimi ola bilmədin" kimi ifadələr şagirdin özünə olan inamını zəiflədir və ailədən uzaqlaşdırır. Unutmayaq ki, imtahan yalnız müəyyən bir vaxtda verilən akademik biliklərin göstəricisidir, lakin şəxsiyyətin bütövlüyü, insani keyfiyyətlər və həyat bacarıqları bundan qat-qat önəmlidir.
Motivasiya nəticədən yox, prosesdən doğmalıdır
Valideynlər motivasiyanı yalnız nəticəyə bağlamamalıdırlar. Əksinə, prosesi dəyərləndirməklə övladlarını ruhlandıra bilərlər. "Əsas odur ki, əlinə gələnin hamısını etdin", "Bu dəfə alınmadısa, başqa yollar var" kimi ifadələr uşağa həm dəstək, həm də məsuliyyət hissini aşılayır. Belə yanaşma uşağın sabit psixoloji durumuna töhfə verir və gələcək uğurlarının bünövrəsini qoyur.
Tənqid yox, anlayış və dialoq
Gündəlik "neçə bal yığdın?", "nə qədər hazırlaşdın?" tipli sorğular uşağı stressə salmaqdan başqa bir nəticə vermir. Əvəzində "nə hiss edirsən?", "sənin üçün nə edə bilərəm?" kimi suallar həm psixoloji dayaq yaradır, həm də ailənin nəzarətçi deyil, dəstəkçi rolunda olduğunu göstərir.
Ekspert rəyi: "Valideyn maarifləndirilməlidir"
Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, Azərbaycanda təhsil sistemi nəticəyönümlü olduğu üçün valideynlər də övladlarına balla yanaşmağa vərdiş ediblər. Halbuki bu yanaşma dəyişməlidir:
"Finlandiyada valideynlər uşağın neçə bal topladığını deyil, nəyə marağı olduğunu və nəyi daha yaxşı anladığını önə çəkirlər. Cənubi Koreya və Yaponiyada rəqabət çox yüksək olsa da, ailə psixologiyasına dövlət dəstəyi güclənir, valideyn maarifləndirilməsi genişlənir. Azərbaycanda isə bu sahədə hələ də ciddi boşluqlar var. Valideynlər çox vaxt cəmiyyətin təzyiqini övladlarının üzərinə yönəldirlər".
Ekspertin sözlərinə görə, valideyn davranışı uşağın yalnız cari nəticəsinə deyil, gələcək peşəsinə, özünüqiymətləndirməsinə və ailə münasibətlərinə də təsir edir:
"Əgər valideyn anlayış, mərhəmət və inam göstərsə, uşaq uduzduğu imtahanı belə uğura çevirə bilər. Lakin təhqir, müqayisə və laqeydlik onu dərin psixoloji uçuruma sürükləyə bilər. Hər bir uşaq qazanmaq istəyir. Ona arxa olan bir valideyn varsa, o, yalnız imtahanı deyil, həyatın özünü də uğurla keçəcək".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 583 Tarix: 16 iyul 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Alimlərdən XƏBƏRDARLIQ - Yer kürəsində "cəhənnəm iqlimi" başlayacaq
Alimlər Yer kürəsində cəhənnəm iqliminin gələcəyini və qlobal istiləşmə səbəbindən geridönməz dəyişikliklərin baş verəcəyini proqnozlaşdırıblar. xəbər verir ki, bu barədə The Guardian məlumat yayıb. Məqalədə qeyd olunur ki, "Bu, dünyanı yeni, cəhənnəm "istixana Yeri" iqliminə bağlayaca
12.02.2026 470 Fransa polisi Luvr biletlərinin 10 milyon avroluq fırıldaqçılığı ilə bağlı şübhəli bilinən doqquz nəfəri həbs edib
Fransada polis Luvr Muzeyində biletlərlə bağlı böyük dələduzluq işi üzrə əməliyyat keçirib. İstintaq çərçivəsində 9 nəfər saxlanılıb. Məlumata görə, saxlanılanlar arasında muzeyin iki əməkdaşı, bir neçə tur bələdçisi və sxemin təşkilatçısı olduğu ehtimal edilən şəxs də var. Hüquq-mühafizə orqanları biletləri
16:47 175 Tramp Rusiyanı Zəngəzur dəhlizindən kənarlaşdırmaq istəyir
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Transqafqaz layihəsi çərçivəsində Rusiyanı Zəngəzur dəhlizi prosesindən kənarlaşdırmağa çalışdığı iddia olunur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə MGIMO-nun Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutunun Məlumatların Təhlili Laboratoriyasının aparıcı tədqiqatçısı Nikola
12:15 222 Vərdişləriniz gələcək sağlamlığınızı necə müəyyən edir?
"Fast-food tək başına xəstəliklərin səbəbkarı deyil; yalnız risk amillərindən biridir. Tip 2 diabet və metabolik xəstəliklər əsasən uzun müddət yığılan bir neçə faktorun üst-üstə düşməsi nəticəsində yaranır. Qidalarla artıq enerji qəbulu, az hərəkətlilik, çəki artımı, yuxu rejiminin pozulması, stress
15:13 211 Ata Abdullayev azadlığa buraxıldı
Həbsdə olan bloqer Ata Abdullayev azadlığa çıxıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, o, Xəzər Rayon Məhkəməsi tərəfindən cəzasının qalan hissəsindən azad edilib. A.Abdullayev Cinayət Məcəlləsinin 182.2.2-ci maddəsi (Hədə-qorxu ilə tələb etmə) ilə təqsirli bilinərək azadlıqdan məhrum edilmişdi. Qey
16:10 284 Rəşad Əliyevin öldüyü hadisə ilə bağlı - Yeni fakt
Fevralın 12-nə keçən gecə 64 yaşlı Rəşad Əliyevin Nardaran qəsəbəsindəki evində dəm qazından boğularaq öldüyü hadisə ilə bağlı bəzi detallar üzə çıxıb. BİG.AZ qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, hadisəyə bağ evinin zirzəmisində quraşdırılmış kombi səbəb olub. Belə ki, kombi aparatının yanmış də
10:24 360 Toylarda köhnə yeməklər: Şadlıq sarayları məsuliyyətdən necə yayınır?
Sabirabadda keçirilən toyda qonaqlara iki-üç gündən qalmış yeməklər təqdim edilib. Toydan sonra şadlıq sarayının mətbəxinə daxil olan toy sahibi obyektin rəhbərliyinin toydan qalan yeməkləri gizlətdiyini aşkarlayıb. Son vaxtlar toydan qalmış yeməklərin və salatların təzə ad altında süfrəyə verilməs
15:53 206 Trampın Cənubi Qafqaz marağı Nobel istəyi ilə bağlıdır
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Cənubi Qafqaza xüsusi marağının Nobel Sülh Mükafatını qazanmaq istəyi ilə əlaqəli ola biləcəyi iddia olunur. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu fikri MGIMO-nun Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutunun Məlumatların Təhlili Laboratoriyasının aparıcı tədqiqatçısı Nikola
12:03 193 Paşinyan ABŞ özəl hərbi şirkətinə hələlik "yaşıl işıq" yandırmayacaq
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın hələlik "Tramp marşrutu"nun təhlükəsizliyini təmin etmək üçün ABŞ-ın özəl hərbi şirkətinin (PMC) yerləşdirilməsinə razılıq verəcəyi gözlənilmir. xəbər verir ki, bu barədə MGIMO-nun Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutunun Məlumatların Təhlili Laboratoriyasını
11:01 186