"Summativ qiymətləndirmə üçün vərəqlərin pulunun valideynlərdən yığılması tərbiyəsizlikdir" - Kamran Əsədov

"Summativ qiymətləndirmə üçün vərəqlərin pulunun valideynlərdən yığılması tərbiyəsizlikdir" - Kamran ƏsədovMəktəblərdə summativ qiymətləndirmə üçün vərəqlərin pulu valideynlərdən alınır. Azərbaycan təhsil sisteminin valideynin 2 manatına möhtac olma səbəbi nədir?

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, Azərbaycanda ümumtəhsil məktəblərində summativ qiymətləndirmə üçün istifadə edilən vərəqlərin pulunun valideynlərdən yığılması tərbiyəsizlikdir. Rəsmi olaraq dövlət məktəblərində təhsil pulsuz elan edilsə də, praktiki olaraq bir çox xərclər qeyri-rəsmi şəkildə valideynlərin üzərinə düşür. Bu isə təhsil sisteminin maliyyələşdirilməsində ciddi problemlərin olduğunu göstərir:

"Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, dövlət məktəblərinin maliyyələşdirilməsi tam şəkildə dövlət büdcəsindən həyata keçirilməlidir. Məktəblər şagirdlərin təhsil prosesini təşkil etmək, onların qiymətləndirilməsini həyata keçirmək və dərs vəsaitlərini təmin etmək üçün dövlət tərəfindən ayrılan vəsaitlər hesabına fəaliyyət göstərməlidir. Lakin reallıqda bu vəsaitlərin ya yetərsiz olması, ya da düzgün idarə olunmaması səbəbindən məktəblər bəzi xərcləri valideynlərin üzərinə qoyur. Nəticədə, valideynlər hər il məktəbin müxtəlif tələbləri ilə qarşılaşır: summativ vərəqlər, jurnallar, sinif otaqlarının təmiri, ekskursiyalar, hətta bəzən müəllimlər üçün hədiyyə və ya məktəbin ümumi ehtiyacları üçün pul yığımına məcbur olurlar.

Summativ qiymətləndirmə məktəblərdə şagirdlərin bilik və bacarıqlarının yoxlanılması üçün tətbiq olunan sistemdir. Şagirdlər imtahan vərəqləri vasitəsilə biliklərini nümayiş etdirir və bu nəticələr onların illik qiymətləndirilməsinə təsir edir. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, bu imtahanların təşkili və qiymətləndirmə prosesi məktəbin vəzifəsidir və bunun üçün əlavə vəsait tələb olunmamalıdır. Əgər məktəblər summativ qiymətləndirməni keçirmək üçün valideynlərdən pul tələb edirsə, bu, ya məktəbin kifayət qədər vəsaitə sahib olmamasından, ya da ayrılan büdcənin effektiv xərclənməməsindən irəli gəlir.

Problemin kökləri sistemin maliyyələşdirilməsindədir. Azərbaycanda təhsil sisteminin maliyyələşdirilməsi əsasən dövlət büdcəsindən həyata keçirilir. Hər il büdcədən təhsilə ayrılan vəsaitlər müəyyən edilsə də, bu vəsaitlərin məktəblərə paylanması, onların real ehtiyaclara uyğun istifadə edilməsi və düzgün idarə olunması problemlidir. Əgər məktəblər öz fəaliyyətlərini davam etdirmək üçün əlavə vəsaitə ehtiyac duyursa, bu, büdcənin yetərli olmadığını və ya ayrılmış vəsaitlərin effektiv xərclənmədiyini göstərir.

Dünyanın bir çox ölkələrində dövlət məktəbləri tamamilə pulsuz fəaliyyət göstərir və məktəblərin bütün ehtiyacları dövlət tərəfindən qarşılanır. Məsələn, Finlandiyada dövlət məktəblərində yalnız təhsil deyil, məktəb ləvazimatları, dərs kitabları və hətta məktəb yeməkləri belə dövlət hesabına təmin edilir. Bu ölkədə məktəblərin maliyyələşdirilməsi şəffaf sistem üzərində qurulub və hər bir məktəb konkret standartlara uyğun maliyyə alır. Azərbaycanda isə məktəblərə ayrılan vəsaitlərin necə xərcləndiyi barədə cəmiyyət kifayət qədər məlumatlı deyil. Məktəb rəhbərlərinin maliyyə məsələlərində hesabatlı olmaması, valideynlərin isə bu məsələlərdə iştirak imkanlarının məhdud olması şəffaflığın zəif olduğunu göstərir.

Məktəblərdə pul yığımı hallarının qarşısını almaq üçün bir neçə fundamental addım atılmalıdır. İlk növbədə, məktəblərin maliyyələşdirilməsi prosesində şəffaflıq təmin edilməlidir. Hər bir məktəbə ayrılan vəsaitlər açıq şəkildə ictimaiyyətə təqdim edilməli, bu vəsaitlərin hansı istiqamətlərə xərcləndiyi barədə hesabatlar açıqlanmalıdır. İkinci addım isə məktəb rəhbərlərinin məsuliyyətinin artırılmasıdır. Əgər bir məktəbin direktorunun idarəçiliyi dövründə valideynlərdən qeyri-rəsmi ödənişlər tələb olunursa, bu məsələyə hüquqi qiymət verilməli və müvafiq tədbirlər görülməlidir.

Məktəblərdə alternativ maliyyə mənbələrinin yaradılması da vacibdir. Dünyanın bir çox ölkələrində dövlət məktəbləri müxtəlif layihələr həyata keçirərək öz büdcələrini genişləndirirlər. Məsələn, ABŞ-da bəzi dövlət məktəbləri müxtəlif sosial layihələrdən və ictimai fondlardan maliyyə yardımı alır, Almaniyada isə məktəblər özlərinin elmi-tədqiqat layihələrini və yerli şirkətlərlə əməkdaşlıqlarını maliyyələşdirmək üçün xüsusi fondlar yaradır. Azərbaycanda da məktəblərin öz ehtiyaclarını qarşılamaq üçün alternativ maliyyə mənbələrindən istifadə etməsi üçün mexanizmlər yaradılmalıdır.

Məktəblərdə summativ vərəqləri üçün pul yığılmasının aradan qaldırılması üçün üç əsas mexanizm tətbiq edilməlidir:
1. Şəffaf maliyyələşdirmə: Hər bir məktəbə ayrılan vəsaitlər ictimaiyyətə açıq olmalı və hesabatlılıq gücləndirilməlidir.
2. Məktəb rəhbərlərinin cavabdehliyi artırılmalıdır: Valideynlərdən qeyri-rəsmi ödəniş tələb edən məktəb rəhbərləri barədə tədbirlər görülməlidir.
3. Alternativ maliyyələşdirmə modelləri tətbiq olunmalıdır: Məktəblərin özlərinin alternativ maliyyə mənbələrindən istifadə etməsi üçün qanuni mexanizmlər yaradılmalıdır.

Əgər təhsil sistemində bu islahatlar aparılmazsa, valideynlərdən pul yığılması ənənəsi davam edəcək və cəmiyyətin təhsilə olan etimadı daha da zəifləyəcək. Təhsil sisteminin valideynlərin 2 manatına möhtac olmaması üçün dövlətin maliyyələşdirmə siyasəti təkmilləşdirilməli və məktəblərin idarəçiliyində şəffaflıq təmin edilməlidir. Əks halda, məktəblərdə qeyri-rəsmi ödənişlərin qarşısını almaq mümkün olmayacaq və bu, təhsilin keyfiyyətinə və cəmiyyətin təhsil sisteminə olan inamına ciddi zərbə vuracaq".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 8033   Tarix: 12 mart 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Ağcabədidə qəbiristanlıqdan 10 min manatlıq aksesuar oğurlanıb - FOTO

Ağcabədi rayonunda qəbiristanlıqdan xeyli sayda mərmər aksesuar oğurlanıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, hadisə rayonun Yuxarı Qiyaməddinli kənd qəbiristanlığında qeydə alınıb. Kənd sakinlərinin sözlərinə görə, bir neçə gün əvvəl yaxınlarının məzarını ziyarətə gedən şəxslər qəbirüstü abidələri

21:15 95
.

Bab əl-Məndəb və Hörmüz eyni vaxtda risk altında: Azərbaycan tranzit marşrutları üçün bunun mənası nədir?

Körfəzdə gərginlik yenidən artıb. Noyabrın 13-də İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Bəhreyndəki ABŞ radarına hücum etdiyini açıqladı. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) iki dronun vurulduğunu bildirdi, itki və zərər olmadığını dedi və radar iddiasını təkzib etdi (Al Jazeera, Reuters). Hər iki tərəfin iddias

20:53 103
.

Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı: yeni dünya nizamında nümunəvi əməkdaşlıq modeli

Dünya siyasətində baş verən fundamental dəyişikliklər, geosiyasi rəqabətin güclənməsi və qlobal iqtisadi münasibətlərin yenidən formalaşması dövlətlər qarşısında yeni vəzifələr müəyyənləşdirir. Belə bir şəraitdə beynəlxalq mövqe yalnız siyasi və iqtisadi resurslarla deyil, həm də düzgün tərəfdaşlıq strategiyası

15:06 295
.

Novxanıda sərnişinlər avtobusda ekstrim yaşadı - Video

Paytaxtın Zabrat qəsəbəsi ilə Novxanı qəsəbələrini birləşdirən 537 saylı müntəzəm marşrut xəttində maraqlı anlar yaşanıb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Novxanı qəsəbəsi istiqamətində əsas yolun bağlı olması səbəbindən nəqliyyat vasitələri çimərliklərin ərazisi ilə hərəkət etməli olub. Bu zama

11:51 468
.

YAP Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi təşkilatıdır

Yeni Azərbaycan Partiyası hazırda ölkəmizdə olan bir çox partiyalar arasında istər siyasi fəaliyyəti baxımdan, istərsə də üzvlərinin sayına görə xüsusi ilə seçilir. Partiyanın yaranması 90-cı illərə təsadüf edir. Həmin dövr ölkəmizin siyasi-iqtisadi həyatında çətin vəziyyətlə yaddaşlarda qalıb. Bütü

12:49 237
.

Azərbaycanda minimum əməkhaqqı 500 manat civarında olacaq

Azərbaycanda minimum əməkhaqqının nə qədər artacağı ilə bağlı müzakirələr yekunlaşmaq üzrədir. -ın əldə etdiyi məlumata görə, minimum əməkhaqqının 100 manat civarında artırılması proqnozlaşdırılır. Xatırladaq ki, hazırda bu rəqəm 400 manatdır. Noyabrın sonunda, dekabrın əvvəlində isə sözügedən layihəni

14:11 328
.

Azərbaycanda koronavirus sürətlə yayılır - "Qripdən fərqlənmir"

Dünyanın bir sıra ölkələrində koronavirusun PJ.2.1 adlı yeni variantı aşkarlanıb. Bu ştamın əlamətləri adi soyuqdəymə və mövsümi qripə bənzəyir. PJ.2.1 ilk dəfə 2026-cı il mayın 2-də Kanadanın Ontario əyalətində müəyyən edilib. Daha sonra ölkənin digər bölgələrində də yoluxma halları qeydə alınıb. İyunu

20:00 188
.

Dövlət qulluqçusunun pedaqoji fəaliyyəti yeni qaydada tənzimlənəcək

Dövlət qulluqçusunun pedaqoji fəaliyyəti yeni qaydada tənzimlənəcək. -a istinadən xəbər verir ki, bu, Prezident İlham Əliyevin tətbiqi barədə Fərman imzaladığı Dövlət Qulluğu Məcəlləsində əksini tapıb. İndiyə qədər qüvvədə olan "Dövlət qulluğu haqqında" qanuna görə, dövlət qulluqçusunun əlav

16:06 238
.

Din xadimləri dövlət qulluqçusu ola bilməyəcək

Din xadimləri, digər dövlətin vətəndaşlığını qəbul etmiş və (və ya) digər dövlətlər qarşısında öhdəliyi olan şəxslər, o cümlədən və siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən olunan xəstəlikləri ilə əlaqədar dövlət orqanlarında qulluq keçməyə uyğun olmaya

19:00 179
.