Fişinq hücumlarını xüsusi proqramlarla aşkar etmək mümkündürmü?

Fişinq hücumlarını xüsusi proqramlarla aşkar etmək mümkündürmü?Müasir rəqəmsal dövrdə kiberdələduzluğun ən geniş yayılmış və təhlükəli növlərindən biri fişinqdir (phishing). Bu üsul vasitəsilə kiberdələduzlar istifadəçiləri aldadaraq onların şəxsi məlumatlarını, şifrələrini və bank hesablarına dair məlumatları ələ keçirməyə çalışırlar. Bəs fişinq hücumlarını xüsusi proqramlar vasitəsilə müəyyən etmək mümkündürmü və bu təhlükələrdən necə qorunmaq olar?
Bəli, fişinq hücumlarını və zərərli linkləri aşkar etmək üçün bir sıra texnoloji vasitələr mövcuddur. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, heç bir proqram 100 faiz təhlükəsizliyə zəmanət vermir. Çünki kiberdələduzlar daim yeni hücum üsulları hazırlayır və mövcud təhlükəsizlik sistemlərini keçməyə çalışırlar.
Fişinq hücumlarının aşkarlanmasında bir sıra vasitələrdən istifadə olunur. Məsələn, Gmail və Outlook kimi e-poçt xidmətlərində mövcud olan anti-fişinq və anti-spam filtrləri şübhəli mesajları müəyyən edərək onları avtomatik olaraq spam qovluğuna yönləndirir.
Google Chrome, Mozilla Firefox və Microsoft Edge kimi müasir brauzerlər də məlum zərərli saytların siyahısı əsasında istifadəçiləri təhlükəli keçidlər barədə xəbərdar edir.
Bundan əlavə, şübhəli linkləri açmadan əvvəl VirusTotal kimi platformalarda yoxlamaq mümkündür. Bu xidmətlər keçidləri və faylları müxtəlif təhlükəsizlik mühərrikləri vasitəsilə təhlil edərək potensial təhlükələri müəyyənləşdirməyə kömək edir. Müəssisə və təşkilatlar isə kiberdələduzluq hücumlarının qarşısını almaq üçün Proofpoint, Cisco Umbrella və KnowBe4 kimi peşəkar təhlükəsizlik həllərindən istifadə edə bilərlər.
Texnoloji vasitələr mühüm rol oynasa da, kiberdələduzlara qarşı ən güclü müdafiə üsullarından biri istifadəçinin diqqətli olması və kiber-gigiyena qaydalarına əməl etməsidir.
İlk növbədə, sizə göndərilən e-poçt və ya mesajın mənbəyini yoxlamaq vacibdir. Göndərənin ünvanının rəsmi olub-olmadığına, hərf və domen fərqlərinə diqqət yetirmək lazımdır. Məsələn, [email protected] ünvanına bənzəyən, lakin bir hərfi fərqli olan saxta ünvanlardan istifadə edilə bilər.
Digər vacib məqam tələsik qərar verməməkdir. Kiberdələduzlar adətən "Hesabınız bloklanıb!", "Pulunuz təhlükədədir!" və ya "Təcili daxil olun!" kimi narahatlıq və təcililik hissi yaradan mesajlardan istifadə edirlər. Belə hallarda panikaya düşmədən məlumatı rəsmi kanallar vasitəsilə yoxlamaq lazımdır.
Həmçinin, şübhəli linklərə daxil olmadan əvvəl onların ünvanını yoxlamaq tövsiyə olunur. Kompüterdə bunun üçün siçanın göstəricisini linkin üzərinə gətirmək kifayətdir. Bu zaman keçidin hansı ünvana yönləndirdiyini görmək mümkündür. Mobil cihazlarda isə linki açmadan onun ünvanını yoxlamaq üçün üzərinə basıb saxlamaq olar.
Hesabların təhlükəsizliyini artırmaq üçün iki faktorlu autentifikasiyadan (2FA) istifadə etmək də vacibdir. Bu funksiya hesaba daxil olmaq üçün şifrədən əlavə ikinci təsdiqləmə mərhələsi tələb edir. Authenticator tətbiqləri və digər təhlükəsiz təsdiqləmə üsulları hesabların qorunmasını gücləndirir. Bununla belə, iki faktorlu autentifikasiya bütün hücumlara qarşı tam zəmanət vermir.
Bundan başqa, hər platforma üçün fərqli və güclü şifrələr seçmək lazımdır. Şifrə menecerlərindən (Password Managers) istifadə etmək həm təhlükəsizliyi artırır, həm də müxtəlif şifrələri yadda saxlamağı asanlaşdırır.
Bank və digər vacib xidmətlərə daxil olarkən e-poçt və ya mesajlarda göndərilən linklərə etibar etmək əvəzinə, rəsmi mobil tətbiqlərdən istifadə etmək və ya brauzerdə xidmətin ünvanını özünüz daxil etmək daha təhlükəsizdir.
Nəticə etibarilə, texnologiya kibertəhlükələrə qarşı bizə mühüm müdafiə vasitələri təqdim edir. Lakin rəqəmsal təhlükəsizlikdə ən zəif həlqələrdən biri çox vaxt insan faktorudur. Buna görə də şübhəli mesajlara, naməlum linklərə və real görünən saxta təkliflərə ehtiyatla yanaşmaq şəxsi məlumatların qorunmasının ən vacib şərtlərindəndir. Rəqəmsal dünyada təhlükəsizliyin ilk addımı diqqətli olmaqdır.

Fərid Musayev
Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti,
Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 282   Tarix: 18 noyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Vəfat edən atasından yazdı: "Yarım qaldı hər şey"

Bir neçə gün öncə atası vəfat edən müğənni Koray Avcı sosial şəbəkə paylaşımı ilə gündəmə gəlib. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, atasının fotosunu paylaşan sənətçi hisslərini belə ifadə edib:. "Mənə belə baxdığının heç fərqində olmamışam. Heç oturub içki də içmədik səninlə. Aşiq olduğumu d

17.09.2021 1693
.

Qondarma rejimin "bayrağ"ını silən polis kimdir? - FOTO/VİDEO

Xəbər verdiyimiz kimi, Gorus-Qafan yolunun Şurnux kəndi ərazisindən keçən zolağa nəzarət edən Azərbaycan polisi burada hərəkət edən avtomobilin üzərindəki qondarma "respublika"nın qondarma "bayrağı"nı elə yerindəcə süngü ilə qazıyıb. Sosial şəbəkələrdə yayılan məlumata görə, həmi

18.09.2021 4608
.

Azərbaycanda milli dronlar hazırlanıb - VİDEO

Milli Elmlər Akademiyasının Yüksək Texnologiyalar Parkında xüsusi təyinatlı dronlar hazırlanıb. -ın məlumatına görə, pilotsuz uçuş aparatları sifarişlər əsasında yerli mütəxəssislər tərəfindən hazırlanıb. Dronlari uçuş vaxtları, yükdaşıma və küləyə davamlılığı ilə fərqlənir. Həmçinin uçuş trayektoriyasını

18.09.2021 428
.

Maqsud Mahmudov Ukraynada tutularaq Azərbaycana gətirildi - RƏSMİ

2020-ci ilin yanvar ayının 10-dan Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2 (dələduzluq külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə) maddəsi ilə Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən beynəlxalq axtarışa verilmiş Mahmudov Maqsud Soltan oğlu bu il iyul ayında Ukrayna Respublikası ərazisində tutulub. Bu barədə Baş Prokurorlu

18.09.2021 2678
.

Səməd Seyidovun rəhbəri olduğu Mərkəz bağlandı

Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin sədri, Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Səməd Seyidovun başçısı olduğu Siyasi Psixologiya Mərkəzi (SPM) fəaliyyətini dayandırıb. Mərkəzin fəaliyyətini dayandırmasına səbəb maliyyə problemini

18.09.2021 865
.

Hulusi Akar: "Azərbaycanla hərbi təlimlər fasiləsiz olaraq davam edir"

"Türkiyə Silahlı Qüvvələri tarixi məsuliyyət hissi ilə dost və qardaş ölkələrin yanındadır". "Report"un xəbərinə görə, bunu Türkiyənin milli müdafiə naziri Hulusi Akar deyib. Onun sözlərinə görə, bu çərçivədə Azərbaycan və Liviyada hərbi təlim, yardım və məsləhətçilik fəaliyyətlər

18.09.2021 278
.

Nəriman Abbasov Həbib Nurməhəmmədovun qohumuna nokautla qalib gəldi - VİDEO

Bu gecə Moskvada rusiyalı sabiq UFC çempionu Həbib Nurməhəmmədovun atası Əbdülmanaf Nurməhəmmədovun xatirəsinə həsr edilən turnir keçirilib. xəbər verir ki, yarış çərçivəsində azərbaycanlı döyüşçü Nəriman Abbasov rusiyalı Şamil Zavurovla qarşılaşıb. Abbasov rəqibini ilk raunddaca nokauta salıb. Qey

18.09.2021 831
.

Şimşək çaxıb, leysan yağıb

Ölkə ərazisində hökm sürən faktiki hava açıqlanıb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, saat 21.00-a olan məlumata əsasən Şəki, Daşkəsən, Gədəbəy, Göy-göl, Quba, Ləzə, Qusar, Oğuz, Kişçay (Şəki), Balakən, Sarıbaş(Qax), Sahdağ, Zaqatala

17.09.2021 1179
.

İƏT OA-nın faktaraşdırıcı missiyası azad edilmiş ərazilərlə bağlı bəyanat qəbul edib

Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin dəvəti ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə monitorinq aparmaq üçün ölkəmizdə rəsmi səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Ombudsmanlar Assosiasiyasının (İƏT OA) nümayəndə heyəti ilə Ombudsman Aparatında mətbuat konfransı keçirilib. Bu barədə BİG.AZ-

18.09.2021 250
.