Ərdoğanın Şuşadan dünyaya verdiyi mesajlar: Azərbaycan-Türkiyə birliyi sarsılmaz strateji reallıqdır

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın 8 noyabr 2026-cı il tarixində Zəfər Günü münasibətilə Azərbaycana səfəri və Şuşada Prezident İlham Əliyevlə keçirdiyi görüş, ardınca mətbuata verdikləri bəyanatlar iki qardaş ölkə arasındakı münasibətlərin siyasi və strateji mahiyyətini bir daha nümayiş etdirdi. Bu səfər yalnız diplomatik münasibətlərin növbəti təzahürü deyil, həm də Cənubi Qafqazın gələcəyi, regional təhlükəsizlik, Türk dünyasının birliyi və Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyinin perspektivləri baxımından mühüm mesajlarla yadda qaldı.

Səfərin məhz Zəfər Günündə və Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı Şuşada baş tutması xüsusi rəmzi məna daşıyır. Çünki Şuşa Azərbaycanın tarixi yaddaşının, milli iradəsinin və dövlətçilik əzminin təcəssümüdür. 2021-ci il iyunun 15-də məhz bu şəhərdə imzalanan Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini rəsmən müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldib. Bu baxımdan Ərdoğanın Şuşada olması və iki dövlət başçısının birgə bəyanatlarla çıxış etməsi həm keçmişə ehtiram, həm də gələcək əməkdaşlığın istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Türkiyənin 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə Azərbaycana göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstəyin xüsusi vurğulanması oldu. Dövlət başçısı xatırlatdı ki, müharibənin ilk saatlarından Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın verdiyi bəyanat və Azərbaycan Prezidenti ilə telefon danışığı bütün dünyaya Türkiyənin Azərbaycanın yanında olduğunu göstərdi. Ərdoğanın "Azərbaycan tək deyil, Türkiyə onun yanındadır" mesajı həmin dövrdə Azərbaycan xalqının mənəvi gücünü artıran mühüm siyasi bəyanatlardan biri kimi tarixə düşüb.

Bu məqam bir daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri yalnız ortaq dil, din, mədəniyyət və tarixi köklərlə məhdudlaşmır. Bu münasibətlər çətin və məsuliyyətli məqamlarda nümayiş etdirilən qarşılıqlı etimada, siyasi həmrəyliyə və strateji maraqların uzlaşdırılmasına əsaslanır. Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycanın öz hərbi gücü, xalq-iqtidar birliyi və Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazandığı tarixi Zəfər Türkiyənin siyasi dəstəyi ilə birlikdə iki ölkə arasındakı qardaşlığın beynəlxalq müstəvidə görünən nümunəsinə çevrildi.

Ərdoğanın Şuşadan verdiyi mesajların mühüm istiqamətlərindən biri də Azərbaycan-Türkiyə birliyinin sarsılmazlığı ilə bağlı idi. Türkiyə Prezidenti Şuşa Bəyannaməsi ilə müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldilmiş münasibətləri zəiflətmək istəyənlərin məqsədlərinə nail ola bilməyəcəklərini vurğuladı. Bu bəyanat iki ölkənin münasibətlərində qarşılıqlı etimadın və siyasi iradənin əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Prezident İlham Əliyev də öz çıxışında Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının heç bir qüvvə tərəfindən pozula bilməyəcəyini bildirdi.

Son dövrdə ikitərəfli münasibətlər ətrafında müxtəlif müzakirələrin və fikir ayrılığı iddialarının gündəmə gəlməsi fonunda Şuşada verilən bəyanatlar xüsusi diqqət çəkir. Dövlət başçılarının birgə çıxışları münasibətlərin strateji əsaslarının qorunduğunu və əməkdaşlığın davam etdirilməsi istiqamətində siyasi iradənin mövcudluğunu nümayiş etdirdi. Bununla yanaşı, iki ölkə arasındakı münasibətlərin davamlı inkişafı qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və daxili işlərə qarışmamaq prinsiplərinin qorunmasını da tələb edir.

Səfərin mühüm istiqamətlərindən biri Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri oldu. Ərdoğan bölgədə aparılan infrastruktur layihələrini yüksək qiymətləndirərək Türkiyənin bu prosesdə iştirakını davam etdirəcəyini bildirdi. Cəbrayılda Azərbaycan-Türkiyə Beynəlxalq Meşəçilik Təlim Mərkəzinin və tinglik kompleksinin yaradılması, Ağdamda 40 sinif otağından ibarət məktəbin tikintisinə başlanılması iki ölkə arasındakı əməkdaşlığın konkret nəticələridir.

Ərdoğanın Füzulidən Şuşaya gedərkən yeddi tuneldən keçdiklərini xüsusi qeyd etməsi də diqqətəlayiqdir. Bu fakt işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı infrastruktur quruculuğunun göstəricisi kimi təqdim olundu. Vaxtilə dağıntılara məruz qalmış, yolları və infrastrukturu məhv edilmiş Qarabağ bu gün müasir yaşayış məntəqələrinin, yolların, məktəblərin, sosial obyektlərin və iqtisadi layihələrin yaradıldığı böyük quruculuq məkanına çevrilir.

Azərbaycanın Böyük Qayıdış strategiyasının uğurla həyata keçirilməsi üçün beynəlxalq tərəfdaşlıq da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Türkiyənin bu prosesdə iştirakı yalnız iqtisadi və texniki əməkdaşlıq deyil, həm də azad edilmiş ərazilərin sosial-iqtisadi potensialının bərpasına verilən töhfədir. Bu baxımdan Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının Qarabağ istiqamətində genişlənməsi gələcək inkişaf üçün yeni imkanlar yaradır.

Şuşada səsləndirilən digər mühüm mesaj Cənubi Qafqazda davamlı sülh və təhlükəsizliyin təmin olunması ilə bağlı idi. Ərdoğan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra regionda yeni mərhələnin başlandığını vurğulayaraq, hərbi meydanda qazanılmış Zəfərin davamlı sülh və sabitliklə möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd etdi. Türkiyənin Azərbaycanın regionda uzunmüddətli sülhün təmin olunmasına yönəlmiş səylərini dəstəklədiyini bildirməsi bu baxımdan mühüm siyasi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın mövqeyi isə aydındır: regionda davamlı sülhün təmin olunması üçün qarşılıqlı suverenliyə hörmət, ərazi bütövlüyünün tanınması, kommunikasiyaların açılması və öhdəliklərin yerinə yetirilməsi vacibdir. Bu prinsiplər əsasında formalaşacaq yeni əməkdaşlıq mühiti Cənubi Qafqazın iqtisadi və nəqliyyat imkanlarını genişləndirə bilər.

Ərdoğanın çıxışında Türk Dövlətləri Təşkilatının inkişafı və Türk dünyasında inteqrasiyanın gücləndirilməsi məsələsinə də xüsusi yer ayrıldı. Türkiyə Prezidenti Azərbaycanın təşkilat çərçivəsində birliyə və həmrəyliyə verdiyi töhfələri yüksək qiymətləndirdi və Türkiyənin sədrliyi dövründə təşkilatın daha da gücləndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərəcəyini bildirdi. Bu yanaşma Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin ikitərəfli əməkdaşlıqdan daha geniş coğrafi və siyasi məzmun daşıdığını göstərir.

Bu gün Azərbaycan və Türkiyə enerji, nəqliyyat, ticarət, müdafiə sənayesi, təhsil və humanitar sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirirlər. Zəngəzur dəhlizi və digər nəqliyyat layihələri isə regionun tranzit imkanlarının artırılması, Türk dünyasının coğrafi və iqtisadi əlaqələrinin gücləndirilməsi baxımından mühüm perspektivlər yaradır.

Ərdoğanın səfərinin 9 noyabr - Dövlət Bayrağı Günü ərəfəsində baş tutması və çıxışının sonunda Azərbaycan xalqını bu münasibətlə təbrik etməsi də rəmzi məna daşıyır. Türkiyə Prezidentinin hər iki ölkənin bayraqlarının səmada daim yan-yana dalğalanması arzusunu ifadə etməsi Şuşadan verilən mesajların mənəvi tərəfini tamamladı.

Ərdoğanın Azərbaycana səfəri və Şuşada səsləndirilən bəyanatlar Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin əsas istiqamətlərini bir daha gündəmə gətirdi. Bu münasibətlər ortaq tarixi yaddaş, qarşılıqlı siyasi dəstək, iqtisadi əməkdaşlıq və strateji müttəfiqlik prinsipləri üzərində inkişaf edir. Şuşa isə bir daha Azərbaycan dövlətçiliyinin gücünü, Zəfərin tarixi əhəmiyyətini və iki qardaş ölkənin gələcəyə hesablanmış əməkdaşlığını nümayiş etdirən siyasi məkana çevrildi.

Şuşadan dünyaya verilən əsas mesaj budur: Azərbaycan və Türkiyə keçmişin sınaqlarından keçmiş, bu günün çağırışları qarşısında əməkdaşlıq edən və gələcək inkişaf istiqamətlərini ortaq maraqlar əsasında müəyyənləşdirən iki müttəfiq dövlətdir.

Cavanşir Paşazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin