Pezeşkianın ana dili sevgisi: İranda Azərbaycan məktəbləri üçün yeni ümid

Ana dili hər bir xalqın milli kimliyinin, tarixi yaddaşının və mənəvi varlığının ən mühüm dayaqlarından biridir. İnsan öz ana dilində düşünür, duyğularını ifadə edir, xalqının tarixini, mədəniyyətini və ədəbiyyatını gələcək nəsillərə ötürür. Bu baxımdan İranda yaşayan milyonlarla azərbaycanlının öz ana dilində təhsil almaq arzusu yalnız dil məsələsi deyil, həm də mədəni irsin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması məsələsidir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın Azərbaycan dilinə münasibəti bu mövzuda yeni ümidlər yaradıb. Prezidentin müxtəlif tədbirlərdə öz ana dilində danışması, Azərbaycan dilində şeirlər söyləməsi, xalqımızın zəngin ədəbi irsinə müraciət etməsi xüsusi diqqət çəkir. Onun böyük Azərbaycan şairi Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın məşhur "Heydərbabaya salam" poemasından parçalar səsləndirməsi təkcə ədəbi hadisə deyil, həm də ana dilinə bağlılığın ifadəsidir.

Pezeşkianın Azərbaycan dilində danışması bir həqiqəti yenidən gündəmə gətirir: Əgər dövlət başçısı öz ana dilində danışmaqdan, həmin dildə şeir söyləməkdən qürur duyursa, bu dilin məktəblərdə öyrədilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsi üçün də geniş imkanlar yaradılacağına ümid etmək olar.

Azərbaycan dili əsrlər boyu İranın ictimai, siyasi və mədəni həyatında mühüm yer tutub. Bu dildə zəngin ədəbiyyat yaranıb, görkəmli şairlər və mütəfəkkirlər yetişib. Azərbaycanlılar İranın dövlətçilik, elm, iqtisadiyyat və mədəniyyət tarixində əhəmiyyətli rol oynayıblar. Bu tarixi irsin yaşadılması isə dilin yalnız ailə daxilində və gündəlik ünsiyyətdə deyil, təhsil sistemində də özünə layiqli yer tapmasını zəruri edir.

İran Konstitusiyasının 15-ci maddəsi fars dilini ölkənin rəsmi dili kimi müəyyənləşdirməklə yanaşı, yerli dillərdən mətbuatda və kütləvi informasiya vasitələrində istifadəni, həmçinin həmin dillərin ədəbiyyatının məktəblərdə tədrisini mümkün sayır. Lakin bu müddəa bütün fənlərin ana dilində tədrisinə hüquqi təminat vermir. Buna görə də Azərbaycan dilinin sistemli şəkildə öyrədilməsi və bu dildə təhsil imkanlarının genişləndirilməsi ayrıca qərarlar və əməli mexanizmlər tələb edir.

Pezeşkianın prezidentliyi dövründə məhz bu istiqamətdə addımların atılacağına inam var. Çünki ana dilinin dəyərini şəxsən hiss edən, onun zənginliyini ictimai çıxışlarında nümayiş etdirən dövlət rəhbərinin milyonlarla insanın eyni dildə oxumaq və yazmaq istəyinə həssas yanaşacağı gözlənilir.

Bu gözləntilər artıq konkret ictimai təşəbbüslərdə də özünü göstərir. Azərbaycandan bir sıra qeyri-hökumət təşkilatları və alimlər İran Prezidentinə müraciətlərində azərbaycanlıların ana dilində təhsil imkanlarının təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Müraciətlərdə Azərbaycan dilinin məktəblərdə sistemli tədrisi, müəllimlərin hazırlanması, dərsliklərin nəşri və müvafiq təhsil müəssisələrinin yaradılması kimi təkliflər irəli sürülüb.

Əlbəttə, ana dilində təhsil məsələsi yalnız bir qərarla həll edilə biləcək məsələ deyil. Bunun üçün müasir tədris proqramları, ixtisaslı müəllimlər, dərsliklər və davamlı dövlət dəstəyi lazımdır. Eyni zamanda, bu proses İranın çoxdilli və çoxmədəniyyətli cəmiyyətinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla həyata keçirilə bilər.

Bu gün əsas məsələ Azərbaycan dilinə göstərilən rəmzi ehtiramın praktik nəticələrlə davam etməsidir. Prezidentin ana dilində söylədiyi şeirlər insanların qəlbində böyük mənəvi əks-səda doğurursa, həmin dilin məktəb siniflərində səslənməsi bu münasibətin daha davamlı ifadəsinə çevrilə bilər.

İnanmaq istərdik ki, Məsud Pezeşkianın Azərbaycan dilinə sevgisi onun prezidentliyi dövründə bu dilin tədrisi ilə bağlı yeni imkanların açılmasına da töhfə verəcək. Bu, həm İranda yaşayan azərbaycanlıların mədəni hüquqlarının təmin olunması, həm də ölkənin zəngin dil və ədəbiyyat irsinin qorunması baxımından əhəmiyyətli addım olardı.

Ən böyük arzu budur ki, gələcəkdə Təbrizdə, Ərdəbildə, Urmiyada, Zəncanda və azərbaycanlıların yaşadığı digər şəhərlərdə uşaqlar öz ana dillərində oxumaq, yazmaq, Şəhriyarı və digər Azərbaycan klassiklərini orijinaldan öyrənmək üçün daha geniş imkanlar əldə etsinlər.

Çünki ana dilinə sevgi yalnız o dildə danışmaqla deyil, həmin dilin gələcəyini təmin etməklə də yaşadılır.

Pezeşkianın Azərbaycan dilində söylədiyi şeirlərin yaratdığı ümidin bir gün məktəblərdə uşaqların öz ana dillərində oxuduqları dərslərlə davam etməsi isə bu istiqamətdə ən dəyərli nəticələrdən biri ola bilər.

Telegramda izləyin