İstanbulda Pərakəndə Şousu, Ərzurumda Dolanışıq Mübarizəsi! İstanbulda Pərakəndə Zirvəsi Var, Ərzurumda Dolanışıq Dərdi!

İstanbulda pərakəndə satışın gələcəyi müzakirə edilərkən Ərzurumda və Şərqi Anadoluda istehsalçı, sahibkar və istehlakçı eyni sualı verir: Bu zirvənin bizə nə faydası var?

BiG.AZ xəbər verir ki, İstanbulda yenə böyük bir zirvə keçirildi.

Pərakəndə sektorunun nümayəndələri bir araya gəldi. İqtisadiyyatdan danışıldı, istehsaldan danışıldı, ticarətdən danışıldı. Sektorun gələcəyinə dair qiymətləndirmələr aparıldı.

Əlbəttə, sektorun gələcəyinin müzakirə edilməsi vacibdir.

Əlbəttə, sektor nümayəndələrinin eyni masa ətrafında bir araya gəlməsi dəyərlidir.

Amma Anadoludan baxanda insanın ağlına tək bir sual gəlir:

Yaxşı, gözəl də qardaşım, bunun Ərzuruma nə faydası var?

Məsələnin məhz bu tərəfi bir qədər adamın əhvalını pozur.

Çünki İstanbulda sektorun gələcəyi müzakirə edilərkən Ərzurumda sahibkar bu gününü xilas etməyə çalışır.

İstehsalçı xərc hesabı aparır.

Vətəndaş market arabasına qoyduğu məhsulları bir-bir hesablayır.

Sahibkar "Bu ay kirayəni necə ödəyəcəyəm?" deyə düşünür.

İstehsalçı "Malımı neçəyə satacağam?" deyə baş sındırır.

İstehlakçı isə "Maaşım ayın sonuna qədər çatacaqmı?" sualına cavab axtarır.

Belə olduğu halda İstanbuldakı salonlarda danışılanların Anadoluda da bir qarşılığı olmalı deyilmi?

İstanbulun vitrini parlaq, Anadolunun gerçəyi ağırdır

Türkiyə iqtisadiyyatının yalnız İstanbuldan ibarət olmadığını artıq kiminsə xatırlaması lazımdır.

İstanbul, əlbəttə, Türkiyə iqtisadiyyatının mühüm mərkəzlərindən biridir.

Amma Türkiyənin torpağı İstanbuldan başlamır, İstanbulda da bitmir.

Bu ölkənin istehsalı Anadoluda həyata keçirilir.

Heyvandarlıq Anadoluda aparılır.

Kənd təsərrüfatı Anadoluda həyata keçirilir.

Kiçik sahibkar Anadolunun məhəllələrində ayaqda qalmağa çalışır.

Vətəndaş Anadolunun şəhərlərində dolanışığını təmin etməyə çalışır.

Ərzurum da bu mənzərənin ən mühüm parçalarından biridir.

Lakin nədənsə iqtisadiyyatdan danışılarkən Anadolu çox vaxt tribunaların kənarında qalır.

Böyük toplantılar İstanbulda keçirilir.

Böyük qərarlar İstanbulda müzakirə olunur.

Böyük şirkətlər masanın başında yer alır.

Sonra Anadoloya dönüb "Sektorun gələcəyini planlaşdırdıq" deyilir.

Yaxşı, amma...

O planın Ərzurumdakı qarşılığı haradadır?

Bir zirvənin uğuru neçə nəfərlə şəkil çəkdirilməsi ilə ölçülmür

Artıq toplantıları, zirvələri və panelləri yalnız tribunada edilən çıxışlarla qiymətləndirməmək lazımdır.

Bir zirvənin uğuru iştirakçıların sayı ilə ölçülməməlidir.

Neçə protokol şəkli çəkildiyi ilə heç ölçülməməlidir.

Uğur həmin toplantıdan sonra sahədə nəyin dəyişdiyi ilə ölçülməlidir.

Ərzurumdakı istehsalçının məhsulu daha asan satıla bilirmi?

Şərqi Anadoludakı kiçik müəssisələr böyük pərakəndə satış şəbəkələri ilə daha ədalətli rəqabət apara bilirmi?

Yerli istehsalçının rəflərə çıxmasının qarşısındakı maneələr azaldılırmı?

Vətəndaş əsas ərzaq məhsullarına daha münasib qiymətlə çata bilirmi?

Sahibkarın yükü azalırmı?

Əgər bunların cavabı "xeyr"dirsə, onda üzr istəyirik, amma vətəndaşın soruşmağa haqqı var:

Bu zirvə kimin üçün keçirildi?

Anadolu artıq tamaşaçı olmaq istəmir

Şərqi Anadolu illərdir eyni şeyi deyir:

Bizi yalnız seçki vaxtı xatırlamayın.

Bizi yalnız təşviq paketlərində xatırlatmayın.

Bizi yalnız "regional inkişaf" başlığı altında hesabatlara daxil etməyin.

Gəlin, bizi həqiqətən masaya əyləşdirin.

Ərzurumdakı istehsalçını dinləyin.

Karsdakı heyvandarlıqla məşğul olanları dinləyin.

Vandakı sahibkarı dinləyin.

Ağrıdakı biznesmenləri dinləyin.

Bölgənin istehlakçısını dinləyin.

Çünki sahədəki gerçəklik İstanbuldakı toplantı salonlarından çox fərqlidir.

Orada "pərakəndə satışın gələcəyi" müzakirə edilərkən burada insanlar bu günün hesabını aparır.

Orada rəqəmsal transformasiyadan danışılarkən burada sahibkar elektrik və kirayə xərclərini hesablayır.

Orada yeni nəsil istehlakçı davranışları müzakirə edilərkən burada vətəndaş "Bu ay market xərclərini necə qarşılayacağam?" deyə düşünür.

Məhz Türkiyənin əsl mənzərəsi budur.

Və bu mənzərə görülmədən keçiriləcək hər bir zirvə natamam qalacaq.

Artıq tribunadan sahəyə enməyin vaxtıdır

Heç kim pərakəndə sektorunun toplantı keçirməsinə qarşı deyil.

Əksinə, daha çox toplantı keçirilə bilər.

Amma toplantıların sonunda konkret layihələr ortaya qoyulmalıdır.

Anadoludakı istehsalçının məhsulu böyük marketlərə daha asan çatmalıdır.

Yerli istehsalçının qarşısı açılmalıdır.

Kiçik sahibkarın rəqabət gücü artırılmalıdır.

İstehlakçı qorunmalıdır.

Regional inkişaf yalnız təqdimat başlığından çıxarılmalıdır.

Çünki Türkiyənin gələcəyi yalnız İstanbulun rəflərində deyil, Ərzurumun istehsal müəssisəsində, Karsın tövləsində, Vanın dükanında, Anadolunun tarlasında formalaşır.

Ona görə bir daha soruşaq:

İstanbulda Pərakəndə Zirvəsi 2026 keçirildi.

Bəs...

Ərzuruma nə qaldı?

Bir layihəmi?

Bir investisiyamı?

Bir dəstək paketimi?

Yeni məşğulluq modelimi?

İstehsalçıya çatan konkret qərarmı?

Yoxsa yalnız xəbər bülletenlərinə düşən bir neçə şəkil və "sektorun gələcəyi müzakirə edildi" cümləsimi?

Əgər cavab sonuncusudursa, üzr istəyirik.

Anadolu artıq alqışlanacaq salon deyil, nəticə gözləyən sahə istəyir.

Çünki Ərzurumun, Şərqi Anadolunun və Türkiyənin dörd bir tərəfində yaşayan insanların artıq gözəl cümlələrə deyil, konkret icraata ehtiyacı var.

İstanbulda zirvə keçirmək asandır.

Əsl məharət həmin zirvənin nəticəsini Ərzurumun süfrəsinə, sahibkarın kassasına və istehsalçının cibinə çatdıra bilməkdir.

Əsl zirvə də məhz o zaman zirvədir.
Hakan Dikmen

Telegramda izləyin