NATO müttəfiqləri Rusiyanın sualtı kabellərə qarşı mümkün sabotaj planının qarşısını alıb

Bu ilin yazında Arktikanın Svalbard arxipelaqı yaxınlığındakı sularda NATO müttəfiqləri Rusiyanın kritik sualtı kabelləri sıradan çıxarmaq üçün nəzərdə tutulan gizli əməliyyatının qarşısını alıb.

Reuters-in iki Qərb rəsmisinə istinadən verdiyi məlumata görə, Rusiyanın Dərin Dəniz Tədqiqatları Baş İdarəsi - GUGI tərəfindən idarə olunan sualtı qurğular Arktika sularında yeni və gizli silahın istifadəsini imitasiya edib.

Böyük Britaniya, Norveç və ABŞ-ın iştirakı ilə keçirilən birgə əməliyyat zamanı Rusiya gəmiləri izlənilib və onlarla qarşıdurma yaşanıb. Rusiya vasitələrinin təlimi başa çatdırmasına imkan verilməyib və onlar daha sonra ərazini tərk ediblər.

BİG.AZ Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, Böyük Britaniya və Norveç apreldə Arktika sularında Rusiyanın gizli əməliyyatını aşkar etdiklərini açıqlamışdılar. Lakin həmin vaxt yeni silahın mövcudluğu, əməliyyatın dəqiq yeri və ABŞ-ın prosesdə iştirakı barədə məlumat verilməmişdi.

Sualtı kabellər niyə vacibdir?

Sualtı kabellər qlobal internet əlaqəsi və maliyyə əməliyyatları üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bağçadakı su şlanqından çox da qalın olmayan bu kabellər dənizin dibində yerləşir və ya dibin bir qədər altında basdırılır.

Svalbardı Norveçin materik hissəsi ilə birləşdirən iki sualtı fiber-optik kabel təxminən 1 400 kilometr uzunluğundadır və dənizin 2 700 metr dərinliyindən keçir.

Bu kabellər dünyanın ən böyük peyk yerüstü stansiyası olan SvalSat-da yüklənən böyük həcmdə peyk məlumatlarının ötürülməsində mühüm rol oynayır. SvalSat NASA-nın "Near Space Network" şəbəkəsinin də bir hissəsidir.

Rusiya kabellərə zərər vurmayıb

Reuters-in danışdığı rəsmilər bildiriblər ki, Rusiya həmin əməliyyat zamanı heç bir kabelə zərər vurmayıb.

Onların sözlərinə görə, təlimin məqsədi NATO ilə mümkün münaqişə zamanı sözügedən texnologiyanın necə tətbiq edilə biləcəyini simulyasiya etmək olub. Rəsmilər texnologiyanın konkret necə işlədiyini açıqlamayıblar.

Norveçin müdafiə naziri Tore Sandvik bildirib ki, birgə əməliyyat vasitəsilə Rusiyaya "gizli fəaliyyət göstərə bilməyəcəyi" barədə aydın mesaj göndərilib.

O qeyd edib ki, Rusiyaya kritik infrastruktura qarşı hər hansı cəhdin aşkar ediləcəyi və bunun nəticələrinin olacağı açıq şəkildə bildirilib.

NATO Rusiyanın fəaliyyətindən narahatdır

ABŞ kəşfiyyatının bəzi analitikləri Rusiyanın NATO-nun kollektiv müdafiə mexanizmini - 5-ci maddəni - sınaqdan keçirə biləcəyindən narahatdırlar.

Qərb rəsmilərinin fikrincə, belə bir ssenaridə sualtı kabellərin sıradan çıxarılması mühüm rol oynaya bilər.

Mümkün Rusiya-NATO qarşıdurmasının Arktikadakı Svalbard ilə Norveçin materik hissəsi arasındakı ərazinin strateji əhəmiyyətini daha da artıracağı bildirilir.

Rusiya nüvə sualtı qayıqları Kola yarımadasındakı bazalardan Atlantik okeanına çıxmaq üçün təxminən 400 mil enində olan bu ərazidən keçməli, daha sonra Norveçin ucqar vulkanik Jan Mayen adasının yanından keçməlidir.

Böyük Britaniya bildirib ki, avqust ayında NATO-nun Arktikada birgə fəaliyyət imkanlarını nümayiş etdirmək məqsədilə Norveç və ABŞ ilə birlikdə Jan Mayenə hərbi qüvvələr yerləşdirib.

Norveç isə 2028-ci ilə qədər Svalbard və Jan Mayeni materiklə birləşdirəcək yeni fiber-optik kabelin çəkilməsini planlaşdırır.

"Rusiyanın artan təhdidi"

NATO müttəfiqləri 2022-ci ildə Almaniyaya Rusiya qazını nəql edən dörd Nord Stream borusundan üçünün partladılmasından sonra sualtı infrastrukturun təhlükəsizliyinə daha çox diqqət yetirməyə başlayıb.

Bundan başqa, 2023-cü ildən etibarən daha çox gəmi sualtı boru kəmərləri, elektrik və telekommunikasiya kabellərinin üzərindən və ya yaxınlığından yavaş sürətlə hərəkət etməyə başlayıb. Bu fəaliyyət həmin infrastrukturların xəritələndirilməsi kimi qiymətləndirilir.

Maritime risk analitikası şirkəti Windward-un məlumatına görə, ötən il Şimal dənizində belə fəaliyyət 52% artaraq 13 079 gəmiyə çatıb. Cənubi Çin dənizi regionunda isə bu göstərici 88% artaraq 18 401 gəmi olub.

Beynəlxalq sularda infrastrukturun müşahidə edilməsi qanunsuz deyil. Lakin təhlükəsizlik üzrə ekspertlər bu qədər genişmiqyaslı xəritələndirmənin mümkün sabotaja hazırlıq ola biləcəyini düşünürlər.

Sualtı kabellərə qarşı fəaliyyət və bəzi kabellərin zədələnməsi NATO-nun ötən ilin yanvarında Baltic Sentry monitorinq sistemini, eləcə də Böyük Britaniyanın rəhbərliyi ilə Nordic Warden təşəbbüsünü yaratmasına səbəb olub. Bu mexanizmlər kritik infrastrukturun daha intensiv müşahidəsi və qorunması məqsədi daşıyır.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin