İnklüziv təhsildə yeni mərhələ: Azərbaycan məktəbləri hazırdırmı? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

2026-2027-ci tədris ilindən Azərbaycanda inklüziv təhsilin əhatə dairəsi genişləndiriləcək. Bununla bağlı yeni ümumi təhsil müəssisələrinin siyahısı təsdiqlənib və məktəblərdə xüsusi təhsil ehtiyacı olan uşaqların digər şagirdlərlə birlikdə təhsil alması üçün müvafiq şəraitin yaradılması nəzərdə tutulub. Lakin inklüziv təhsilin yalnız yeni məktəblərdə siniflərin yaradılması ilə məhdudlaşmadığı nəzərə alınarsa, qarşıda mühüm sual dayanır: Azərbaycan məktəbləri fərqli ehtiyacları olan uşaqların keyfiyyətli təhsil alması üçün nə dərəcədə hazırdır?

Müəllimlərin hazırlığı, xüsusi pedaqoqların və loqopedlərin iştirakı, məktəb infrastrukturunun uyğunlaşdırılması və siniflərdə fərdi yanaşmanın təmin edilməsi bu prosesin əsas məsələlərindəndir.
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, xeyr, məncə, Azərbaycan məktəbləri inklüziv təhsilin genişləndirilməsinə hələ tam hazır deyil. Bunun üçün yalnız qanunun və ya qərarın qəbul edilməsi kifayət etmir. İnklüziv təhsil üçün məktəbin infrastrukturu, müəllimlərin hazırlığı, xüsusi pedaqoqlar, psixoloqlar, loqopedlər və ən əsası, hər bir uşağın fərdi ehtiyacına uyğun tədris imkanları olmalıdır. Bu sahələrdə müəyyən işlər görülsə də, bütün məktəblər üzrə vəziyyətin hələ qənaətbəxş olduğunu demək çətindir.

Məsələn, xüsusi təhsil ehtiyacı olan uşağı adi sinfə qəbul etmək mümkündür. Amma müəllim 25-30 şagirdin arasında həmin uşağın fərdi ehtiyacına lazımi diqqəti göstərə bilmirsə, sinifdə xüsusi pedaqoq və digər mütəxəssislərin dəstəyi yoxdursa, bu, əsl inklüziv təhsil deyil. Sadəcə uşağın həmin sinifdə fiziki olaraq olmasıdır. Ona görə də 2026-2027-ci ildən inklüziv təhsilin genişləndirilməsi müsbət addımdır, amma məncə, Azərbaycan məktəbləri buna tam hazır vəziyyətdə deyil.

Qarşıdakı əsas vəzifə uşaqları məktəbə gətirməkdən daha çox, məktəbi onların ehtiyaclarına uyğunlaşdırmaqdır. Çünki inklüziv təhsilin uğuru məktəblərin sayında deyil, həmin məktəblərdə xüsusi ehtiyacı olan uşaqların özlərini nə qədər rahat, təhlükəsiz və bərabərhüquqlu hiss etməsində ölçülməlidir.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin