Psixoloji dəstək üçün süni intellektə etibar etmək olarmı? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Son illərdə süni intellekt əsaslı çat-botlar və rəqəmsal platformalar təkcə gündəlik suallara cavab vermək üçün deyil, həm də emosional dəstək və psixoloji məsləhət almaq məqsədilə istifadə olunur. Bir çox insan stress, narahatlıq, tənhalıq və digər psixoloji çətinliklərlə üzləşdikdə ilk olaraq bu proqramlara üz tutur.

Bəs süni intellektdən psixoloji dəstək almaq nə dərəcədə etibarlıdır? O, peşəkar psixoloqu əvəz edə bilərmi, yoxsa yalnız köməkçi vasitə kimi qiymətləndirilməlidir?
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, psixoloji dəstək üçün ChatGPT yə müraciət faydalı ola bilərmi? Bəzi hallarda bəlkə də faydası dəyə bilər amma amma peşəkar psixoloji yardımı tam əvəz etmir. Kimlər dəstək üçün proqrama müraciət edir? Təbii ki, maddi tərəfi düşünənlər və proqram gecə-gündüz əlçatandır, cavab almaq üçün gözləmək lazım olmur. İnsan sözlə ifadə edə bilmədiyini, proqram onun əvəzinə ifadə edir. Mühakimə etmədən, özü ilə üzləşdirmədən dinləyir. Amma proqram diaqnoz qoya bilmir. İnsanlar adətən problem danışarkən özünün haqlı tərəflərini danışır və proqram da onun haqlı olduğunu vurğulayır. Bu isə şəxsi təhlil, inkişafı dayandırır. Proqram limitsiz danışa və dinləyə bilər.

Psixoloji seans isə limitlidir, çünki hər seans insanın bağlı potensialını açır. Özünüdərki, fərqindəliyi oyadır. ChatGPT yaxşı məlumatı olan və diqqətlə dinləyən bir söhbət köməkçisidir. Psixoloji yardım isə yalnız söz mübadiləsindən ibarət deyil. Psixoloji seans empatiya, emosional həssaslıq, səs tonu, mimika, bədən dili, uyğun anda verilən reaksiyalar və insanın özünü canlı hiss etməsini təmin edən qarşılıqlı əlaqədir. Bütün bunlar sözlə birlikdə insanın emosional tənzimlənməsinə və daxili dəyişiminə təsir göstərir.

Süni intellekt söz emal edir, psixoloq isə həm bədən dili, həm söz, həm də emosiyanı çatdırır, həm alır, həm də anında analiz edir. ChatGPT biliyi məhdud olan, söz bazası kasad olan, aşağı empatiya səviyyəsi olan, psixologiya sahəsində az biliyi olan insanlar üçün faydalı bir ilkin dəstək vasitəsi ola bilər. Bəzən psixoloqlara yanlış sual verirlər ki, "siz hansısa insanı sağaltmısınız?". Psixoloqun işi sağaltmaq deyil, insanın özünü psixoloq olmağa hazırlamaqdır.

Peşəkar psixoloq pasiyent sayının çoxluğu ilə deyil, öz daxili psixoloqunu kəşf edən insan yetişdirməyi ilə seçilir. ChatGPT isə bu prosesdə insanı məlumatlandıran və ya istiqamət verən vasitədir, amma terapevtik münasibəti əvəz edə bilməz.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin