Yusuf Tekinin "Kurtuluş Savaşı" açıqlaması niyə mübahisə doğurdu?
Türkiyənin təhsil naziri Yusuf Tekinin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) deputatları ilə görüşdə yeni tədris proqramı ilə bağlı verdiyi açıqlama geniş müzakirələrə səbəb olub. Nazir bildirib ki, dərs proqramlarında "Kurtuluş Savaşı" ifadəsi "Milli Mücadele" termini ilə əvəz olunacaq.
Y.Tekin bunu "Nədən qurtuluruq? Ondan əvvəl nəhəng Osmanlı İmperiyası var idi" sözləri ilə əsaslandırıb. Lakin tarixi faktlar göstərir ki, həmin dövrdə Osmanlı artıq zəifləyən, daxildən parçalanan və "Avropanın xəstə adamı" adlandırılan bir dövlət idi.
Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, 1920-ci il avqustun 10-da imzalanan Sevr müqaviləsi Osmanlıya son dərəcə ağır şərtlər diktə etdi. İmperiya Yaxın Şərqdəki torpaqlarını itirdi, Anadolunun böyük hissəsi işğal olundu, İstanbul müttəfiq dövlətlərin nəzarətinə keçdi. Ordunun sayı azaldıldı, donanma faktiki olaraq ləğv edildi, dövlətin siyasi və iqtisadi müstəqilliyi ciddi şəkildə məhdudlaşdırıldı. Beləliklə, Osmanlı hüquqi baxımdan mövcud olsa da, real müstəqilliyini böyük ölçüdə itirmişdi:
"Bu baxımdan "Milli Mücadele" termini tarixi vəziyyəti tam əks etdirmir. Çünki bu anlayış milli dövlət quruculuğunu və siyasi iradənin formalaşmasını ifadə edir. Halbuki Osmanlı hökuməti xalqın iradəsini nəzərə almadan Sevr müqaviləsini imzalamışdı.
"Kurtuluş Savaşı" ifadəsi isə həmin dövrün mahiyyətini daha dəqiq əks etdirir. Bu termin işğal altındakı və parçalanmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmış vətənin azad edilməsi uğrunda aparılan mübarizəni ifadə edir.
Mustafa Kamal Atatürk 1919-cu ildə Sultan VI Mehmed Vahidəddin tərəfindən Samsuna göndərilsə də, məqsəd "Milli Mücadele" başlatmaq deyildi. O, 9-cu Ordu Müfəttişi kimi bölgədə asayişi təmin etməli idi. Lakin Mustafa Kamal əldə etdiyi geniş səlahiyyətlərdən istifadə edərək dağınıq müqavimət qüvvələrini birləşdirdi və sonradan "Kurtuluş Savaşı"nın əsasını qoydu.
Qeyd edilməlidir ki, Sevr müqaviləsi Osmanlı hökuməti tərəfindən imzalansa da, Türkiyə Böyük Millət Məclisi onu tanımadı və buna görə də müqavilə heç vaxt tam qüvvəyə minmədi.
Yusuf Tekinin təşəbbüsü tarixi reallıqlarla uzlaşmır. Maraqlıdır ki, Sultan VI Mehmed Vahidəddin ömrünün son illərində ağır şəraitdə yaşamasına baxmayaraq, nə Türkiyə Cümhuriyyətini, nə də Mustafa Kamal Atatürkü açıq şəkildə tənqid etmiş, hətta ailəsinə onun təhqir olunmasını qadağan etmişdi.
Türkiyə Osmanlının varisidir. Ancaq varisliyin mahiyyəti keçmişi dəyişmək deyil, onun səhvlərindən nəticə çıxararaq gələcəyi daha sağlam qurmaqdır".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 612 Tarix: 09 iyul 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşSabahdan metronun bu stansiyalarına giriş pulsuz olacaq
"Bakı Metropoliteni" QSC və Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyinin (AYNA) birgə məlumatına əsasən, xətlərin ayrılması layihəsi ilə əlaqədar sərnişinlər üçün əlavə hərəkət imkanlarının yaradılması və nəqliyyat axınlarının daha səmərəli təşkili məqsədilə sentyabrın 23-dən "Xocəsən"
16:02 223 Sərnişinlərə bildiriş göndəriləcək - avtobuslarda yeni sistem tətbiq olunur - NƏQLİYYAT EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
İctimai nəqliyyatda sərnişinlərin rahatlığının artırılması istiqamətində yeni funksiyalar tətbiq edilir. " portalında artıq seçilən reysdə boş yer olmadıqda, yer yarandığı zaman sərnişinə avtomatik bildiriş göndərilməsi mümkündür. Bu yenilik fonunda isə ictimai nəqliyyatın idarə olunması ilə bağl
12:50 268 Fəaliyyətinə icazə verilən plastik cərrahların sayı artdı - Siyahı
Azərbaycanda fəaliyyətinə icazə verilən plastik cərrahların sayı artırılıb. Axşam.az xəbər verir ki, bu barədə Səhiyyə Nazirliyinin saytında müvafiq bölmə yenilənib. Hazırda sistemdə olan plastik cərrahların sayı 46-dan 51-ə çatdırılıb. Siyahıya əlavə olunanlar Amin Müzakir oğlu Əliyev, Turab Qurba
17:28 83 Türkiyədə seçki zəngləri çalarkən
Mənə görə, seçki zəngləri tam mənası ilə çalmağa başlayıb. Az əvvəl seçki üçün atəşləri körükləyənlər, indi isə əllərində hay-küy salan davulları ilə məhəllə-məhəllə serenada etməyə başlayıblar. Və az sonra isə o maraqla gözlənilən an gələcək, inşallah. Duyumlarımızda məhəllə aralarında yenə AK Partini
13:04 162 Dünya xəritəsində yeni okean yarana bilər - Afrikanın parçalanması sürətlənib
Geoloqlara çoxdan məlumdur ki, Afrika gec-tez iki hissəyə parçalanacaq. Lakin ABŞ-ın Kolumbiya Universitetinin tədqiqatçıları indi bu prosesin əvvəl düşünüləndən xeyli irəlilədiyi qənaətinə gəliblər. Aktiv rift zonası "kritik" nöqtəyə çatıb və yaxın gələcəkdə parçalanma baş verə bilər. Bu ba
21.09.2026 275 David Seliverstovdan Çingiz Qənizadəyə qarşı yeni hüquqi zərbə - sabah məhkəmə başlayır
İctimaiyyətə David Seliverstov adı ilə tanınan Abbasov Kazım Elşən oğlunun Çingiz Qənizadə barəsində xüsusi ittiham qaydasında verdiyi şikayət üzrə məhkəmə prosesi sabah başlayır. xəbər verir ki, işə Binəqədi Rayon Məhkəməsində baxılacaq. Sabah keçiriləcək məhkəmə iclasında xüsusi ittiham qaydasınd
12:06 188 Rusiya Ukraynanın sənaye obyektlərinə zərbələr endirib, dörd nəfər ölüb
Çərşənbə axşamı Ukrayna rəsmiləri bildiriblər ki, Rusiya gecə Ukraynanın sənaye mərkəzinə zərbə endirib, dörd nəfərin ölümünə səbəb olub, şimalda baş verən hücum isə minlərlə insanın elektrik enerjisi ilə təminatını kəsib. BİG.AZ Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, Moskva hava müharibəsini genişləndirərək
15:12 172 Bulvarın bu hissəsinə giriş-çıxış bağlanır
Bu gün saat 16:00-dan etibarən Dənizkənarı Milli Parkın Azneft meydanından Dəniz Vağzalına qədər olan hissəsinə giriş-çıxış məhdudlaşdırılır. xəbər verir ki, bu barədə Dənizkənarı Bulvar İdarəsi məlumat yayıb. Bildirilib ki, bu məhdudlaşdırılma "Formula-1" Azərbaycan Qran-prisi ilə əlaqədardır
11:42 195 "Onlara 2-3 həftə vaxt verilmişdi, santexnikanı aparmağı da yaddan çıxarmayıblar"
"Əfsuslar olsun ki, Azərbaycanda dağ-mədən sənayesi həm obyektiv, həm subyektiv səbəblərə görə lazımi səviyyədə inkişaf etməyib. Obyektiv səbəblər ondan ibarətdir ki, sovet vaxtında aşkar edilmiş bizim bir çox yataqlarımız işğal altında olan bölgələrdə yerləşirdi və Ermənistan dövləti öz işğalçılı
14:38 174 
