Xameneidən sonra İranda hakimiyyət uğrunda görünməyən mübarizə

"ABŞ və İsrailin hava zərbələri nəticəsində həlak olduğu bildirilən İranın keçmiş ali dini lideri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin dəfn mərasimləri davam edir. Mərasimlərin İrandan sonra İraqda da keçirilməsi diqqət çəkən məqamlardan biridir. Məlumata görə, nəşi Nəcəf şəhərinə aparılıb və şiə müsəlmanları üçün müqəddəs sayılan Nəcəf və Kərbəla şəhərlərində də anım mərasimləri təşkil olunacaq".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib.

O, qeyd edib ki, Əli Xameneinin bu müqəddəs şəhərlərdə yad edilməsi gözlənilən addım sayılsa da, bunun mərasimə əlavə dini və simvolik məna qazandırmaq məqsədi daşıdığı barədə fikirlər də səsləndirilir:

"Diqqət çəkən digər məqam mərasimlərdə ailə üzvlərinin iştirakı ilə bağlıdır. İlk günlərdə ailə üzvlərinin mərasimə qatılmadığı barədə məlumatlar yayılsa da, sonradan yayılan görüntülərdə Xameneinin oğulları Mustafa, Meysəm və Məsudun tabutun yanında dua etdiyi müşahidə olunur.

Bununla yanaşı, İranın yeni ali dini lideri olduğu bildirilən Müctəba Xameneinin ictimaiyyət qarşısına çıxmaması müxtəlif ehtimalların irəli sürülməsinə səbəb olub. Rəsmi açıqlamalarda bunun təhlükəsizlik tədbirləri ilə əlaqədar olduğu bildirilsə də, qeyri-rəsmi mənbələr onun hava hücumu zamanı yaralandığını iddia edirlər. Bu məlumatlar müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib.

Əgər bu iddialar doğru olarsa və Müctəba Xamenei səhhətinə görə vəzifələrini yerinə yetirə bilməzsə, İran Konstitusiyasının 111-ci maddəsində nəzərdə tutulan mexanizmlərin tətbiqi gündəmə gələ bilər. Həmin maddəyə əsasən, ali dini lider müvəqqəti olaraq səlahiyyətlərini icra edə bilmədikdə, onun funksiyaları Konstitusiyada nəzərdə tutulmuş müvəqqəti mexanizm vasitəsilə həyata keçirilir. Əgər bu vəziyyət daimi xarakter alarsa, ali dini liderin vəzifədə qalması məsələsinə Ekspertlər Məclisi baxır.

Müctəba Xameneinin indiyədək ictimaiyyət qarşısına çıxmaması və rəsmi tədbirlərdə görünməməsi müxtəlif siyasi şərhlərə səbəb olub. Bu fonda İran daxilində güc balansının dəyişməsi, xüsusilə də İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) siyasi təsirinin artması barədə ehtimallar irəli sürülür. Bununla belə, bu iddiaları təsdiqləyən rəsmi məlumat mövcud deyil.

Eyni zamanda, İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın səlahiyyət bölgüsü və qərarvermə mexanizmləri ilə bağlı müxtəlif çıxışları da ölkədaxili siyasi proseslərə dair müzakirələri gücləndirib.

Mənim fikrimcə, hazırkı mərhələdə əsas diqqət çəkən məsələ Xamenei ailəsinin digər üzvlərinin mərasimlərdə görünməsi, lakin Müctəba Xameneinin ictimaiyyət qarşısına çıxmamasıdır. Bu amil müxtəlif versiyaların yaranmasına səbəb olur.

Bununla belə, Xamenei ailəsi ilə SEPAH arasında münasibətlərdə gərginliyin mövcud olması, eləcə də İran daxilində hakimiyyət bölgüsünün dəyişməsi barədə səslənən fikirlər hazırda daha çox siyasi ehtimal və analitik yanaşma xarakteri daşıyır. Bu iddiaların təsdiqlənməsi üçün rəsmi məlumatların və əlavə faktların ortaya çıxması zəruridir.

Hazırkı mərhələdə İranda baş verən proseslərin gələcək siyasi qərarlara necə təsir göstərəcəyi hələ də açıq sual olaraq qalır".

Telegramda izləyin