Şirniyyatların tərkibində niyə etil spirti istifadə olunur? - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Bir çox konfet və qablaşdırılmış şirniyyatların tərkib hissəsində "etil spirti" qeydinin yer alması istehlakçılar arasında suallar yaradıb. Xüsusilə uşaqların tez-tez istifadə etdiyi məhsullarda bu maddənin göstərilməsi diqqət çəkir. Bəs etil spirti şirniyyatlara niyə qatılır? Onun məhsullardakı funksiyası nədir və bu maddənin istifadəsi hansı məqsədə xidmət edir? Son dövrlər alıcılar marketlərdə satılan müxtəlif konfet və şirniyyatların üzərində yazılan tərkib hissələrinə daha çox diqqət yetirməyə başlayıblar.

Məhsulların etiketində rast gəlinən bəzi maddələr isə insanlarda maraq və narahatlıq doğurur. Bunlardan biri də "etil spirti"dir. Mövzu ətrafında yaranan müzakirələr şirniyyat sənayesində istifadə olunan qatqı maddələrini yenidən gündəmə gətirib.
Mövzu ilə bağlı qida eksperti Elşən Cəfərov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, konfetlərin tərkibində etil spirti: istehlakçı bilmədiyi nədir?

Son illər insanlar qida məhsullarının tərkibinə əvvəlkindən daha çox diqqət yetirməyə başlayıblar. Əgər əvvəllər alıcı əsasən qiymətə və dada fikir verirdisə, bu gün məhsulun içində nə olduğu da ən vacib məsələlərdən birinə çevrilib. Xüsusilə söhbət uşaqların ən çox sevdiyi məhsullardan biri olan konfetlərdən gedirsə.

Onun sözlərinə görə, bir çox insan konfetlərin tərkibində "etil spirti", "etanol" və ya spirt əsaslı aromat daşıyıcıları haqqında məlumat gördükdə təəccüblənir: "Bəziləri bunun təhlükəli olduğunu düşünür, bəziləri isə ümumiyyətlə belə bir maddənin şirniyyat məhsullarında nə üçün istifadə edildiyini anlamır.

Bəs həqiqət nədir?

Etil spirti konfetlərdə nə üçün istifadə olunur?

Qida sənayesində etil spirti yeni bir maddə deyil. Tarixi mənbələr göstərir ki, etanol qida məhsullarında və müxtəlif ekstraktların hazırlanmasında ən azı XIX əsrdən etibarən geniş şəkildə istifadə olunmağa başlayıb. Sənaye qənnadıçılığının inkişafı ilə birlikdə vanil, sitrus, qəhvə və digər təbii ekstraktların hazırlanmasında etil spirti əsas həlledicilərdən birinə çevrilib.

Bu gün də dünyanın bir çox ölkəsində istehsal olunan aromatların əhəmiyyətli hissəsi spirt əsaslı texnologiyalar vasitəsilə hazırlanır.

Ən vacib məqam isə odur ki, qənnadı sənayesində etil spirti əksər hallarda alkoqollu içki kimi deyil, texnoloji komponent kimi istifadə edilir.

Onun əsas funksiyaları aşağıdakılardır:

• Aromatik maddələrin həll edilməsi;

• Dad və qoxunun məhsul boyunca bərabər paylanması;

• Məhsulun keyfiyyətinin və sabitliyinin qorunması;

• Bəzi hallarda saxlanma müddətinin uzadılması;

• Vanil, kakao, qəhvə və digər ekstraktların hazırlanması.

Sadə dillə desək, bir çox hallarda etil spirti istehlakçının hiss etdiyi dad və qoxunun formalaşmasında iştirak edir.

Bu sağlamlıq üçün təhlükəlidirmi?

Bu suala cavab vermək üçün ilk növbədə miqdar məsələsinə baxmaq lazımdır.

Müasir qida təhlükəsizliyi standartlarına əsasən adi konfetlərdə texnoloji məqsədlərlə istifadə olunan etanolun qalıq miqdarı adətən insan sağlamlığı üçün təhlükəli hesab edilmir.

Mütəxəssislərin böyük hissəsi hesab edir ki, belə məhsullarda istifadə olunan miqdar insanın sərxoş olması və ya orqanizmə ciddi təsir göstərməsi üçün kifayət etmir.

Lakin burada mühüm bir nüans mövcuddur.

Məsələ yalnız təhlükəsizlikdən ibarət deyil.

Məsələ həm də istehlakçının məlumat almaq hüququdur.

Çünki bəzi insanlar dini inanclarına, şəxsi baxışlarına, sağlamlıq səbəblərinə və ya ailə prinsiplərinə görə spirt tərkibli məhsullardan uzaq durmağa üstünlük verirlər.

Belə hallarda insan məhsulun tərkibində nə olduğunu bilməlidir.

İstehlakçı həmişə bunu etiketdə görə bilirmi?

Məhz bu məqam son illərdə bir çox ölkələrdə müzakirə olunur.

Müxtəlif dövlətlərdə qida məhsullarının etiketlənməsi qaydaları fərqlidir. Bəzi hallarda etil spirti məhsulun əsas komponenti kimi deyil, aromatın daşıyıcısı və ya texnoloji köməkçi maddə kimi istifadə olunur.

Bu səbəbdən istehlakçı məhsulun tərkibində etanolun olub-olmadığını hər zaman birbaşa şəkildə görməyə bilər.

Bu, mütləq şəkildə qanun pozuntusu demək deyil.

Sadəcə müxtəlif ölkələrdə qanunvericilik fərqli yanaşmalar tətbiq edir.

Lakin istehlakçı təşkilatları və qida təhlükəsizliyi üzrə ekspertlər hesab edirlər ki, məhsul haqqında nə qədər çox və aydın məlumat təqdim olunarsa, bu həm istehsalçıya, həm də alıcıya fayda gətirər.

Şəffaflıq etimad yaradır.

Etimad isə müasir bazarın ən vacib prinsiplərindən biridir.

Uşaqlar üçün risk varmı?

Valideynləri ən çox narahat edən məsələlərdən biri də budur.

Mütəxəssislərin fikrincə, adi konfetlərdə texnoloji məqsədlərlə istifadə olunan çox kiçik miqdarda etil spirti uşaqlarda sərxoşluq yaratmaq üçün kifayət etmir.

Bununla belə, bütün konfetlər eyni deyil.

Likörlü, romlu, brendili və digər spirtli içliklərə malik məhsullarda etanolun miqdarı daha yüksək ola bilər.

Belə məhsulların tərkibinə xüsusi diqqət yetirmək tövsiyə olunur.

İstehlakçının əsas hüququ - məlumatlı seçim

Müasir dünyada istehlakçı artıq sadəcə məhsul alan şəxs deyil.

O, məhsulun harada istehsal edildiyini, hansı xammaldan hazırlandığını və tərkibində hansı maddələrin olduğunu bilmək istəyir.

Bu, normal və qanuni tələbdir.

Əgər məhsul təhlükəsizdirsə, onun tərkibinin açıq şəkildə göstərilməsi həm istehsalçıya, həm də alıcıya əlavə üstünlük qazandırır.

İnsan nə qəbul etdiyini bilməlidir.

Qərarı isə özü verməlidir.

Nəticə

Bu gün mövcud elmi məlumatlar göstərir ki, qənnadı məhsullarında texnoloji məqsədlərlə istifadə edilən az miqdarda etil spirti əksər hallarda sağlamlıq üçün ciddi təhlükə hesab edilmir.

Lakin məsələ yalnız təhlükəsizlikdən ibarət deyil.

Məsələ şəffaflıq, dürüst etiketləmə və istehlakçının məlumat almaq hüququdur.

Alıcı məhsulun tərkibində hansı maddələrin istifadə olunduğunu bilməli və seçim etmək imkanına sahib olmalıdır.

Son illərdə Azərbaycanda da qida məhsullarının tərkibi ilə bağlı ictimai maraq əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Müxtəlif müstəqil müəlliflər, istehlakçı hüquqları müdafiəçiləri və qida məhsullarını araşdıran təşəbbüslər bu istiqamətdə maarifləndirmə işləri aparırlar. Bu mövzuda araşdırmaları ilə tanınan Jafarov da dəfələrlə bildirib ki, istehlakçı üçün ən vacib məsələ yalnız məhsulun təhlükəsizliyi deyil, həm də onun tərkibi barədə tam və aydın məlumat əldə etmək hüququdur.

Məlumatlı istehlakçı isə həm öz sağlamlığını, həm də ailəsinin rifahını daha düzgün qoruya bilir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin