ChatGPT və psixoloji dəstək: Faydalı köməkçi, yoxsa riskli asılılıq?

"Son dövrlərdə süni intellektlə ünsiyyət quran insanların sayı sürətlə artır. İnsanlar ondan məsləhət alır, fikirlərini bölüşür, gündəlik problemləri barədə danışırlar. Bir çoxları üçün bu, müəyyən mənada rahatladıcı təsir göstərir. Bunun əsas səbəblərindən biri süni intellektin günün 24 saatı əlçatan olması, istifadəçini mühakimə etməməsi və səbirli şəkildə cavab verməsidir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında İKT üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov bildirib.

O, qeyd edib ki, lakin burada vacib bir məqamı nəzərdən qaçırmamaq lazımdır: süni intellekt psixoloq deyil. Texniki baxımdan AI böyük həcmdə məlumatlar əsasında öyrədilmiş proqram modelidir. O, emosiyaları hiss etmir, empatiya yaşamır, klinik diaqnoz qoymur və hüquqi və ya peşəkar məsuliyyət daşımır. Süni intellekt sadəcə istifadəçinin təqdim etdiyi məlumatlara əsaslanaraq ən uyğun cavabı formalaşdırmağa çalışır:

"Bu səbəbdən "süni intellekt mənim psixoloqumdur" yanaşması doğru hesab edilə bilməz. İnsan psixologiyası olduqca mürəkkəb sahədir və bəzən problemin kökünü müəyyən etmək üçün peşəkar müşahidə, fərdi yanaşma və uzunmüddətli terapiya tələb olunur. Süni intellekt isə insanın daxili emosional vəziyyətini hərtərəfli qiymətləndirmək və tibbi qərar vermək imkanına malik deyil.

Bununla yanaşı, AI müəyyən hallarda faydalı dəstək aləti kimi çıxış edə bilər. Məsələn, stressin idarə olunması, vaxtın planlaşdırılması, özünü inkişaf etdirmə, motivasiya və ya gündəlik həyatla bağlı ümumi məlumatların əldə olunması üçün istifadə oluna bilər. Lakin depressiya, travma, panik atak, ağır narahatlıq pozuntuları və digər ciddi psixoloji vəziyyətlər zamanı mütləq peşəkar psixoloq və ya psixiatrın köməyinə müraciət edilməlidir.

Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi digər mühüm məqam isə sosial münasibətlərlə bağlıdır. Bəzi insanlar zaman keçdikcə real insanlarla ünsiyyəti azaldaraq süni intellektlə ünsiyyətə daha çox üstünlük verə bilərlər. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə sosial izolyasiya, emosional bağlılıq və ünsiyyət bacarıqlarının zəifləməsi kimi risklər yarada bilər. Xüsusilə yeniyetmələr və gənclər arasında bu balansın qorunması böyük əhəmiyyət daşıyır.

Nəticə etibarilə, süni intellekt faydalı informasiya və dəstək vasitəsi olsa da, insan terapevtin və ya psixoloqun yerini tam şəkildə tuta bilməz. Ən düzgün yanaşma süni intellekti köməkçi alət kimi görmək, ciddi psixoloji problemlərlə qarşılaşdıqda isə peşəkar mütəxəssislərə müraciət etməkdir".

Telegramda izləyin