Naməlum Telegram kanallarına istinad: ABŞ-İran müharibəsi xəbərlərində informasiya etibarlılığı sual altındadır - MEDİA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Son günlər ABŞ-İran müharibəsi fonunda bir sıra xəbər saytları məlumat mənbəyi kimi naməlum Telegram kanallarına istinad edərək xəbərlər yayımlayır. Belə praktika oxucular arasında məlumatın doğruluğu və etibarlılığı ilə bağlı suallar doğurur. Telegram kanalları anonim və təsdiqlənməmiş məlumatların sürətlə yayıldığı platformalardır, bu isə xüsusilə gərgin situasiyalarda yanlış və yanıltıcı informasiyanın paylaşılma riskini artırır.

Mediada düzgünlük və etibarlılıq prinsiplərinə əsasən, rəsmi və təsdiqlənmiş mənbələrdən istifadə etmək vacibdir. Oxucuların məlumatı düzgün qiymətləndirməsi və spekulyativ xəbərlərin təsirindən qorunması üçün xəbər saytlarının mənbələrin etibarlılığını diqqətlə yoxlaması önəmlidir. Beləliklə, ortaya əsas sual çıxır: naməlum Telegram kanallarına istinad edərək yayılan xəbərlər nə qədər etibarlıdır və oxucular bu məlumatlara necə yanaşmalıdır?
Mövzu ilə bağlı media eksperti Nicat Abdullayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, son dövrlərdə informasiya mühitində, xüsusilə də gərgin geosiyasi proseslər, o cümlədən ABŞ-İran qarşıdurması fonunda xəbər istehsalının sürətinin keyfiyyəti üstələdiyi halları müşahidə edirik. Onun sözlərinə görə, bu kontekstdə bəzi xəbər saytlarının rəsmi və ya təsdiqlənmiş mənbələrə istinad etmədən, məlumatları müxtəlif Telegram kanalları və ya qeyri-müəyyən platformalardan götürərək yayması müəyyən hallarda həqiqəti əks etdirir: "Lakin bunu bütün media mühiti üçün ümumiləşdirmək də doğru olmaz. Azərbaycanda peşəkar və məsuliyyətli fəaliyyət göstərən media qurumları kifayət qədərdir və onlar beynəlxalq jurnalistika standartlarına uyğun olaraq məlumatın dəqiqliyini prioritet götürürlər.

Burada əsas problem informasiyanın mənbəyidir. Telegram kanalları və sosial media platformaları operativlik baxımından üstün olsa da, onların böyük hissəsi redaksiya məsuliyyəti daşımır, məlumatların doğruluğu yoxlanılmadan yayıla bilir. Bu isə xüsusilə müharibə və böhran vəziyyətlərində ciddi risklər yaradır.

Birinci risk dezinformasiyanın sürətlə yayılmasıdır. Təsdiqlənməmiş məlumatlar cəmiyyət arasında yanlış təsəvvür formalaşdırır, panika yarada və ictimai rəyə manipulyativ təsir göstərə bilər. İkinci risk medianın etibarlılığının zədələnməsidir. Oxucu bir neçə dəfə yanlış və ya şübhəli məlumatla qarşılaşdıqdan sonra həmin platformaya olan inamını itirir. Üçüncü mühüm məsələ isə milli informasiya təhlükəsizliyidir. Xüsusilə xarici mənbəli və qeyri-rəsmi kanallar üzərindən yayılan məlumatlar məqsədli şəkildə informasiya müharibəsinin alətinə çevrilə bilər.

Bu baxımdan media qurumları məlumat yayarkən yalnız operativliyi deyil, dəqiqliyi və mənbə etibarlılığını əsas prinsip kimi götürməlidirlər. Beynəlxalq təcrübədə qəbul olunmuş qaydalara əsasən, hər hansı məlumat ən azı iki müstəqil və etibarlı mənbə ilə təsdiqlənmədən xəbər kimi təqdim olunmamalıdır. Rəsmi qurumların açıqlamaları, nüfuzlu beynəlxalq agentliklər (Reuters, AP, AFP və s.) və yerli təsdiqlənmiş mənbələr prioritet olmalıdır.

Eyni zamanda, əgər məlumat ilkin və təsdiqlənməmişdirsə, bu halda onun təqdimat forması da fərqli olmalıdır - "iddia olunur", "məlumata görə" kimi qeyd-şərtlərlə və açıq şəkildə mənbə göstərilməklə verilməlidir. Mənbəsiz və ya anonim məlumatların fakt kimi təqdim olunması isə jurnalistika prinsiplərinə ziddir.

İnformasiya müharibəsinin getdiyi bir dövrdə medianın əsas vəzifəsi sürətli olmaqdan daha çox etibarlı olmaqdır. Etibarlılıq isə yalnız yoxlanılmış məlumat, məsuliyyətli yanaşma və peşə etikası ilə mümkündür".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin