Avropa Birliyi və ABŞ təcrübəsi fonunda Azərbaycanda istehlakçı hüquqları: islahat vaxtıdır - HÜQUQŞÜNASDAN AÇIQLAMA

Son illərdə dünyada istehlakçı hüquqlarının qorunması sahəsində ciddi irəliləyişlər müşahidə olunur. Xüsusilə Avropa Birliyi ölkələrində və ABŞ-da istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi üçün daha sərt qanunlar qəbul edilir, məhsul keyfiyyətinə nəzarət gücləndirilir və şirkətlərin məsuliyyəti artırılır.

Rəqəmsal ticarətin genişlənməsi ilə yanaşı, onlayn alış-verişdə istehlakçıların aldadılmasının qarşısını almaq üçün yeni mexanizmlər tətbiq olunur, şəffaflıq və hesabatlılıq əsas prioritetlərə çevrilir. Lakin Azərbaycanda istehlakçı hüquqlarının qorunması sahəsində hələ də bir sıra boşluqlar qalmaqdadır. Mövcud qanunvericilik bazasına baxmayaraq, praktikada bu hüquqların təmin olunması, nəzarət mexanizmlərinin effektivliyi və vətəndaşların məlumatlılıq səviyyəsi arzuolunan səviyyədə deyil.

Bazarda keyfiyyətsiz məhsulların mövcudluğu, istehlakçı şikayətlərinin lazımi səviyyədə araşdırılmaması və bəzi hallarda şirkətlərin məsuliyyətdən yayınması bu sahədə ciddi islahatlara ehtiyac olduğunu göstərir. Mövcud reallıq onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycanda istehlakçı hüquqlarına yenidən baxılması, beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi və daha effektiv mexanizmlərin tətbiqi artıq zərurətə çevrilib. Bu, həm vətəndaşların hüquqlarının qorunması, həm də bazarda sağlam rəqabətin formalaşması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Əkrəm Həsənov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bizdə ümumən vətəndaş istehlakçı hüquqlarını 2 cür müdafiə edə bilər. Birincisi Prezident yanında Antiinhisar Siyasəti və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinə şikayət edə bilər. İkincisi isə məhkəməyə verə bilər. Eyni zamanda bunların hər ikisini birlikdə də edə bilər. Onun sözlərinə görə, agentlik şikayət olunan satıcını cərimələyə bilər: "Yəni dövlət büdcəsinin xeyirinə. Vətəndaş burdan heçnə udmuş olmur. Ancaq məhkəmə yolu ilə vətəndaş istehlakçı hüquqlarını pozan şirkətdən özünə kompensasiya tələb edə bilər. Sadəcə vətəndaşın məhkəməyə verməsi vətəndaşa baha başa gələ bilər.

Mütləq şəkildə vəkil tutmalıdır. Çünki məhkəməni təkbaşına apara bilməyəcək. Yəni bunun özü bir xərcdir. Ola bilərki vətəndaşın məhkəməyə çəkdiyi xərc aldığı kompensasiyadan çox olsun. Çünki bizim məhkəmələr böyük məbləğdə kompensasiyalar kəsmirlər. Yəni zərərin əvəzini qarşılamır. Həmdə məhkəmələr illərlə vaxt çəkədə bilər. Bu baxımdan vətəndaşın İstehlakçı Hüquqları çox pis müdafiə olunur. Yəni qanun var, ancaq praktiki çətinliklər mövcuddur".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin