Qlobal böhran qapıdadır: Azərbaycanda ərzaq və digər məhsulların qiyməti sürətlə artacaq - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

ABŞ-İran qarşıdurmasının hərbi müstəviyə keçməsi ehtimalı dünya iqtisadiyyatı üçün ciddi risklər yaradır. Enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyin artması, neft və qaz qiymətlərinin kəskin yüksəlməsi qlobal inflyasiyanı sürətləndirə və bir çox ölkələrdə iqtisadi sabitliyi sarsıda bilər. Belə bir ssenari yalnız enerji sektoruna deyil, eyni zamanda logistika, istehsal və ərzaq zəncirinə də mənfi təsir göstərərək genişmiqyaslı iqtisadi böhran riskini artırır. Azərbaycan kimi idxaldan müəyyən dərəcədə asılı olan ölkələr üçün isə bu cür qlobal dalğalanmalar daxili bazarda qiymət artımı ilə nəticələnə bilər. Xüsusilə ərzaq məhsullarının maya dəyəri nəqliyyat və enerji xərcləri ilə sıx bağlı olduğundan, beynəlxalq bazarlarda baş verən bahalaşma ölkədə də qiymətlərin yüksəlməsi ehtimalını gücləndirir. Bu baxımdan, mümkün ABŞ-İran müharibəsinin təsirləri təkcə siyasi deyil, eyni zamanda sosial-iqtisadi müstəvidə də özünü göstərə bilər.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ və İsrail ilə İran arasında hərbi münaqişənin uzunmüddətli davam etməsi qlobal iqtisadiyyata ciddi təsirlər göstərə bilər. Onun sözlərinə görə, əvvəlcə enerji bazarları təsirlənər, çünki İran və körfəz regionu dünya neft və qaz ticarətində böyük rol oynayır - dünya bazarında satılan neftin 20%-i, sıxılmış qazın (LNG) 20%-i hazırda qismən bağlanan Hörmüz boğazından keçir: "Neft qiymətləri kəskin yüksələ bilər, bu da yanacaq və nəqliyyat xərclərinin artmasına səbəb olar. Enerji xərclərinin artması həmçinin məhsul istehsalına və daşınmasına təsir edərək ümumi mal və xidmətlərin qiymətini artırar.
Ərzaq bazarına təsir daha çox xammal və nəqliyyat xərclərinin yüksəlməsi ilə bağlıdır. Yüksək enerji qiymətləri kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalını bahalaşdırır, idxal-ixrac prosesini çətinləşdirir və nəticədə qida məhsullarının qiymətləri qalxır.

Qlobal ərzaq bazarında narahatlıq artarsa, qiymət dalğalanmaları daha da güclənə bilər.
Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün də bu təsirlər hiss olunacaq. Neft və qaz satışlarından gəlir artımı müsbət təsir göstərə bilər, amma eyni zamanda idxal olunan ərzaq və digər məhsulların qiymətləri qalxacaq, inflyasiya təzyiqi yarana bilər. Uzunmüddətli münaqişə həmçinin ticarət əlaqələrini və investisiya axınını zəiflədə bilər, bu da iqtisadi artım üçün mənfi faktor ola bilər.
Ümumilikdə, belə bir müharibə həm qlobal, həm də Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün maliyyə və ərzaq sabitliyini sarsıda bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin